انتخابات به دور دوم مي‌رود؟

رضا مِهسا
برخلاف عرف مسلطی که امروزه فضای رقابت‌های انتخاباتی را تشکیل می‌دهد و همه‌جا سخن از رفتن انتخابات به دور دوم نُقل محافل سیاسی و نَقل نشست‌های رسانه‌ای است‌، سناریو‌‌های پشت پرده‌ی انتخابات نشان می‌دهند که رقابت‌های انتخاباتی به دور دوم کشانده نخواهد شد و در همین دور با اعلان نتایج نهایی انتخابات، ارگ‌نشین و جا‌نشين آقاي كرزي مشخص خواهد شد.
نتایج قسمی انتخابات که تا مرز 10 درصد و 82 درصد رسید، نشان داد که داکتر عبدالله و داکتر اشرف غنی شانه به شانه مسیر پیروزی را می‌پیمایند و هیچ‌کدام معیار قانونی پنجاه به علاوه‌ی درصد یک را پوره نکرده‌اند و یوسف نورستانی، رییس کمیسیون مستقل انتخابات از احتمال کشیده شدن انتخابات به دور دوم سخن گفت، گمانه‌ها براین موضوع بیش‌تر شدت یافته که ارگ‌نشین آینده باید از فیلتر انتخابات در دور دوم بگذرد تا به کرسی ریاست جمهوری کشور برای پنج سال آینده تكيه زند. ولی از قراین و چانه‌زنی‌های پشت پرده برمی‌آید که چانه‌زنی‌ها میان مثلث ارگ و دو نامزد پیش‌تاز تقریبا به این نتیجه رسیده است که نتیجه‌ی رقابت‌ها در همین دور اول مشخص شود. تا جایی که براساس خبر‌نامه‌ای که از سوی ارگ ریاست جمهوری به نشر رسیده است، رییس جمهور کرزی دستور داده است که برای مراسم تحلیف آمادگی گرفته شود.
اگر نگاه موشکافانه به روند رفتن انتخابات به دور دوم داشته باشیم، به‌وضوح در‌می‌یابیم که این گمانه‌ها که انتخابات به دور دوم نخواهد رفت، ریشه در حقایق پس پرده و پتانسیل‌های عدم تمکن دولت و جامعه‌ی جهانی و انتظارات مردم دارد.
در قدم نخست، جامعه‌ی حهانی از تمویل این روند در دور دوم سر باز زده است و دولت یارای تمویل این روند خرچ‌بر را ندارد و با عدم همکاری جامعه‌ی جهانی، رفتن انتخابات به دور دوم تقریبا محال به نظر می‌رسد.
در قدم دوم، اگرچه ارتقای ظرفیت قوای مسلح کشور را در برگزاری انتخابات در شانزدهم حمل تجربه داریم و نیرو‌های امنیتی کشور با موفقیت تمام این روند را بر‌گزار کردند، ولی ابهام‌بافی در مسیر این موفقیت از جانب پاکستانی‌ها تا جایی این پیروزی را به حاشیه راند.
حالا آیا در دور دوم با فرارسیدن فصل‌هایی که طالبان می‌توانند در این فصل‌ها بیش‌تر دست باز داشته باشند و از مجاری مختلف امنیت انتخابات را به چالش بکشند، مشکل نیست که پیش‌بینی کنیم در دور دوم نیز انتخابات در یک فضای مصئون بر‌گزار می‌شود؟
در قدم سوم، هنوز هم چانه‌زنی‌ها در پیوند با متغیر‌های میزان رای ادامه دارند. میزان تقلب و تخطی تا کنون به بر‌رسی گرفته نشده است. اين امر می‌تواند بیلانس فعلی نتایج را بر‌هم زند و از رفتن انتخابات به دور دوم جلوگیری گردد.
در قدم چهارم، از ائتلاف نامزدان «پادشاه‌ساز» که گفته می‌شود نبض انتخابات را به دست دارند، تنها گل آغا شیرزی به محور اصلاحات و هم‌گرایی پیوسته است. بانک‌های کوچک رای؛ مانند زلمی رسول که بیش‌تر از یازده درصد آرای مردم را در قبضه دارد و استاد سیاف که در راس نامزدانی که بیش‌تر از ده در‌صد آرای مردم را با خود دارند، قرار دارد، هنوز ساکت اند و شاید در دقایق نود، روند رفتن انتخابات به دور دوم را متوقف سازند.
در قدم پنجم، سناریوهای سازمان‌دهی شده برای مدیریت انتخابات‌، نباید دست کم گرفته شوند، که از آن جمله طرح دولت ائتلافی میان نامزدان پیش‌تاز است که به احتمال‌، حمایت تمام طرف‌های در‌گیر در مسئله‌ی انتخابات را یدک می‌کشد تا از سرو‌صدای مشکلات پسا‌انتخابات جلوگیری گردد و تمام داعیه‌داران رسیدن به قدرت، خود‌شان را در دولت آینده سهیم بدانند.
در قدم ششم، دو نامزد پیش‌تاز به‌خوبی می‌دانند که اگر انتخابات به دور دوم کشانده شود، مسیر انتخابات از دست‌شان بیرون می‌رود و شاید سناریو‌های داخلی و خارجی در دستور کار قرار گیرند که مقدمات نافرمانی‌های مدنی و در فرجام، جنگ تمام عیار میان جنوب و شمال ‌یا در‌گیری‌های درون‌تیمی و درون‌ائتلافی شکل بگیرند و ضامن بقای اقتدار فعلی تیم حاکم شود و هر‌دو نامزد به حاشیه‌ها رانده شوند.
در قدم هفتم، بدیهی است که روند مسالمت‌آمیز انتقال قدرت در سایه‌ی یک انتخابات نسبتا شفاف، در قدم نخست برمی‌گردد به اراده‌ی دولت بر سر اقتدار که مقدمات این دگر‌دیسی سیاسی را طرح‌ریزی کند؛ چنان‌چه نشانه‌ها حاکی از آن اند که ارگ ریاست جمهوری آماده‌ی این انتقال است؛ زیرا میانجی‌گری کرزی میان عبدالله و اشرف غنی روز پنج‌شنبه هفته‌ی گذشته شاهد محکمی بر مدعای ماست که حاکمیت فعلی در واپسین لحظات حیات سیاسی خویش، می‌کوشد بر تمام ناکارگي‌هایی که در 13 سال گذشته داشت، خط بطلان بکشد و کاری کند که غصه سر آید.
تجربه نشان داده است که مصدر بحران در کشور، ایران، پاکستان و امریکا هستند که در صدد تقویه‌ی نفوذ خویش روی اهداف بلند‌مدت در کشور و منطقه‌اند. حال سکوت معنا‌دار این مثلث بحران‌زا می‌رساند که باید در همین دور اول حساب‌ها تصفیه شوند و رفتن انتخابات به دور دوم از آن‌جایی که زمان‌بر است، در قدم نخست پایان مأموریت امریکا را در کشور به دنبال دارد و موضوع امضای پیمان هم‌چنان مسکوت خواهد ماند تا برای حضور امریکا در کشور مشروعیت ایجاد گردد، لذاست که امریکا شدیدا می‌خواهد که نقطه‌ی پایان روی موضوع تعیین زعیم سیاسی در پنج سال آینده در همین دور بگذارد. پاکستان شریک استراتژیک امریکا در منطقه است و حرفی در این مورد بر‌خلاف امریکا ندارد و ايران هم به‌نحوي با اين موضع‌گيري‌ها مخالف نيست.
لذاست که هم دولت، هم دولت‌های ذی‌نفع بیرونی در مسئله‌ی افغانستان، هم نامزدان پیش‌تاز و هم مردم نمی‌خواهند که انتخابات به دور دوم کشانده شود. از این‌رو، گفته نمي‌توانيم كه انتخابات به دور دوم نخواهد رفت.