بشير ياوري
در پي اعلان نتايج ابتدايي انتخابات، هيچيكي از نامزدان راي معياري پنجاه به علاوه يك درصد را نگرفتند. از بین سه نامزد مطرح، داكتر عبدالله عبدالله با كسب 44.9 درصد، اشرف غني 31.5 درصد و زلمي رسول 11.5 درصد، بيشترين آراي مردم را از آن خود ساختند. به اين صورت، انتخابات در مرحلهی اولي ختم نشد و به دور دوم رفت و مطابق قانون انتخابات، رقابت ميان دو نامزد كه بيشترين آرا را دارند، برگزار ميگردد و ساير نامزدان از صحنهی رقابت حذف ميشوند. براين مبنا، انتخابات دور دوم مطابق به زمانبندي انتخابات در دو هفته بعد از اعلان نتايج نهايي بايد برگزار گردد. پس از اعلان نتايج ابتداي هم واكنشهاي تيمهاي انتخاباتي و مسايلي چون بررسي شكايتهايهاي انتخاباتي و اتهامهايی از طرف تيمهاي انتخاباتي، بهخصوص تيم داكتر عبدالله، به كميسيونهاي انتخاباني نسبت داده شدهاند كه گويا افرادي از كميسيونهاي انتخاباتي در كم شدن آرا و باطل اعلان كردن آراي مربوط آنها دست داشتهاند و اين گمان كه تيم حكومت در تغيير نتيجهی انتخابات به نفع نامزد خاصی دست دارد. اینها مسايل و مشكلاتي اند كه انتخابات مرحلهی دوم را تهديد ميكنند و سوالهايی را در خصوص چگونگي برگزاري يا موانع عدم برگزاري آن در اذهان عمومي مطرح ساختهاند، ميتوانند نشانگر دشواريهايی باشند كه انتخات مرحلهی دوم عملا با آن روبهرو است.
1. شفافيت شمارش آرا رفع خواهد شد؟
يكي از دشواريهايی كه ميتواند كار كميسيونهاي انتخاباتي را به عنوان نهادهاي برگزار كنندهی انتخابات متأثر سازد، مشكل تضمين شفافيت در پروسهی شمارش آرا است. اين موضوع يكي از مسايلي است كه تا هنوز مشكلبرانگيز شده است. كميسيونهاي انتخاباتي تعدادی از مركزهاي رايدهي را به خاطر اشكالات مطرح در آن، آرايشان را از شمارش خارج ساخته است كه يكي از موارد آن، باطل شدن صدهزار برگهی رايدهي در ولايت هرات ميباشد. اين مسئله از طرف نامزدان انتخاباتي، مورد اعتراض جدي قرار گرفت. از جمله تيم انتخاباتي «اصلاحات و همگرايي» باطل شدن اين رقم را دخالت مغرضانهی بعضي از مسئولان كميسيونهاي انتخاباتي خوانده است و ادعا دارند كه اين تعداد آرا عمدتا مربوط به داكتر عبدالله بوده است؛ آنها براي اينكه آراي رقيب وي را بلند برده باشند، با برنامهريزي پشت پرده و با همكاري غيرمستقيم حكومت اين رقم از آراي آنها را باطل ساختهاند.
به اين صورت، كميسيونهاي انتخاباتي ملزم اند ابهامات و اعتراضهاي مطرح شده را با بررسي همهجانبهی شكايتها، در حضور ناظران نامزدان، نهادهاي داخلي ناظر بر انتخابات و ناظران بينالمللي انجام دهد و اشكالات و ابهامهاي مطرح شده را در مورد شفافيت روند شمارش آرا برطرف سازد. در صورتي كه به شكايتهاي مطرح شده رسيدگي منطقي صورت نگيرد و ادعاي دستبرد بر نتيجهی انتخابات از سوي كميسيونهاي انتخاباتي به قوت خود باقي بماند، ميتواند به يك بهانهی بزرگ براي تيم معترض انتخاباتي مبدل شود و اين مسئله ضمن آنكه ميتواند برگزاري مرحلهی دوم انتخابات را به مخاطره مواجه سازد، باعث بيعلاقگي مردم برای شركت در انتخابات مرحلهی دوم خواهد شد و در صورت شركت نكردن چشمگير مردم در انتخابات، خود «انتخابات» را به عنوان يك ميكانيزم دموكراتيك ضربهپذير ميسازد.
2. شركت مردم در دور دوم انتخابات از ذهنيتهاي بدبينانه متأثر نخواهد شد؟
از آنجایي كه معلوم است، موضوع بررسي شكايتهاي انتخاباتي تا هنوز لاينحل باقي مانده است، رسيدگيهايی كه كميسيون شكايتهاي انتخاباتي انجام داده است، مورد پذيرش تيم «نامزدان معترض» قرار نگرفته است؛ به گونهی چشمگير ذهنيتهاي سوالبرانگيز از طرف هوداران و رهبران تيمهای انتخاباتي مذكور به صورت گسترده مطرح ميگردد و كميسيونهاي شكاياتهاي انتخاباتي تا هنوز نتوانسته است پاسخ منطقي به اين شبههها ارائه دهد كه شفافيت شمارش آرا و رسيدگي به شكايتهاي انتخاباتي را شايسته جلوه دهد.
به اين اساس، كشمشها بر سر اينكه آيا نامزد پيشتاز آراي پنجاه به علاوهی يك درصد را پوره كرده يا مطابق نتايج ابتدايي نتوانسته است درصدي مورد نظر را بگيرد، ادامه خواهند يافت و اين امر ميتواند شركت مردم را در انتخابات كاهش دهد. اما اگر كميسيونهاي انتخاباتي در موقع زماني مطرح شده به شكايتها بهدرستي رسيدگي نمايد و كشمکشها بر سرنتايج آرا حل شدند، مردم هم مانند دور اول انتخابات به صورت چشمگير به پاي صندوقهاي رايدهي خواهند رفت.
3. انتخابات دور دوم با سرنوشت نامعلوم مواجه نخواهد شد؟
در انتخابات سال 1388 همانند انتخابات امسال دو نامزد پيشتاز (حامد كرزي و داكتر عبدالله) در مرحله نخست نتوانستند بیش از پنجاه درصد آرا را كسب كنند و به مرحلهی دوم رفتند، اما با شركت نكردن داكتر عبدالله در مرحلهی دوم، به دليل اعتراضش كه باورمند بود، در انتخابات تقلب گسترده به نفع حامد كرزي شده است، در مرحلهی دوم شركت نكرد. حامد كرزي برندهی انتخابات شد، اما قرار اظهارات شديد داكتر عبدالله و تيم انتخاباتياش، آنها برندهی دور اول انتخابات امسال اند و در صورتي كه در شمارش آرا شفافيت حاصل نشود، در دور دوم انتخابات شركت نميكنند. با اين موضع قاطعانهی داكتر عبدالله عبدالله، چنين به نظر ميرسد كه بهسادگي بدون قناعتش در دور دوم انتخابات شركت نخواهد کرد. در صورت دوام بحران بر سر شفافيت آرا، از احتمال بهدور نيست كه انتخابات دور دوم با يك سرنوشت نامعلوم روبهرو شود و بحران موجود ادامه يابد.
از اينكه طرح ايجاد حكومت ائتلافي براي عبور از چنين بحران بر سر زبانها است و از طرف نامزدان و تيمهاي انتخاباتي رقيب مورد نفي قرار گرفته است، ميتواند به عنوان يك گزينهی اجتنابناپذير براي جلوگيري از بحران كلان سياسي و به وجود آمدن فضاي انارشي در كشور ميباشد و ميشود كه مرحلهی دوم انتخابات تحقق پيدا نكند.
4. انتخابات دور دوم در زمانش برگزار خواهد شد؟
اين سوال ناظر براين امر است كه با توجه به دشواريهاي پيشرو، اگر انتخابات دور دوم به عنوان تنها گزينهي حل بحران از سوي طرفهاي مطرح انتخابات حمايت شود، در زمان معينش برگزار ميشود؟ كميسيونهاي انتخاباتي آمادگي لازم را براي برگزاري دور دوم دارند؟ در صورت حل نشدن كشمشهاي موجود، اگر هم دور دوم انتخابات برگزار گردد، امنيت انتخابات همانند دور اول تأمین میشود؟ و جدالهاي موجود، امنيت انتخابات دور دوم را متضرر نخواهند ساخت؟
با توجه به تحليل بالا، برگزاري انتخابات دور دوم با دشواريهايی همراه است. در صورت حل نشدن مشكلات مطرح شده، نه تنها برگزار شدن آن بدون مشكل و پرداخت هزينه ممكن نیست، بلكه برگزاري آن به عنوان يك گزينهی دموكراتيك انتقال قدرت، اجتنابناپذير است و بايد سياسيون جامعه و تيمهاي انتخاباتي از آن عدول نكنند.
دور دوم انتخابات و چالشهاي فراراه آن
با دیگران به اشتراک بگذارید
بدون دیدگاه
بدون دیدگاه
