پس از سه ماه؛ واقعاً اترا کجاست؟

• میرویس آریا، از فعالان کارزار اعتراضی اترا کجاست؟

با گذشت سه ماه از آغاز کارزار «اترا_کجاست؟» چه چیزهایی را یافته‌ایم و چه چیزهایی را نیافته‌ایم؟

درست سه ماه از راه افتادن اعتراض گسترده‌ی با هشتگ #اترا_کجاست که اساس آن شکایات مشترکین از خدمات کم کیفیت، گران و غیر شفاف شرکت‌های مخابراتی است، می‌گذرد. با وجود این‌که با گذشت هر روز دامنه‌ی اعتراض گسترش می‌یابد اما پرسش جدی که در برابر اعتراض اترا کجاست مطرح است این‌که نتیجه کجاست؟

شرکت‌های مخابراتی مجراهای سرقت پول با کلاهبرداری را نبسته‌اند. سیم‌کارت‌های غیر قانونی تا هنوز در کابل و دیگر شهرها در روی جاده‌ها فروخته می‌شوند. قیمت بسته‌های انترنتی و صوتی افزایش یافته‌اند و در برخی موارد کیفیت عرضه‌ی خدمات نیز بدتر شده است.

انتقاد مردم مبنی بر عدم تاثیرگذاری اعتراض «اترا کجاست» کاملا درست و منصفانه است. سه ماه زمان کمی نیست. در این سه ماه مردم و ما به گونه‌ی پیگیر نوشتیم، مواد تهیه کردیم، به دیدارها و ملاقات‌ها رفتیم، لابی‌گری کردیم، به جاده‌های کابل و ولایات قدم زدیم و به منبر مسجدها سر کشیدیم اما تا هنوز به ده درصد خواسته‌های برحق و واضح خود دست نیافته‌ایم.

حقیقت این است که این معضل عمر یک‌ونیم دهه‌ای دارد و در این مدت زمان با گذشت هر روز بیش‌تر رشد کرده و ریشه‌اش قوی‌تر شده است. در یک‌ونیم دهه‌ی گذشته، برای اولین باری است که فعالیت و خدمات شرکت‌های مخابراتی و کارکرد نهادهای مسوول دولتی در این زمینه، در معرض توجه همگانی و ذره‌بین نظارت مردم قرار گرفته‌اند.تنها در همین سه ماه اخیر است که ما پول موجود در حساب سیمکارت‌های خود را همه روزه چک می‌کنیم و عملاً حس می‌کنیم که چه بلایی بر سر آن می‌آید. نظارت ما بر موبایل‌های خود پس از همین اعتراض افزایش یافته است. ما حالا دقیق‌تر متوجه شده‌ایم که شرکت‌های مخابراتی با چه نیرنگ‌های پول ما را می‌دزدند. ما پس از همین اعتراض دریافتیم که اداره‌ی اترا و وزارت مخابرات و تکنولوژی معلوماتی چه فاجعه‌ای را به بار آورده‌اند.

در گام‌های نخستین تصور نمی‌کردیم فاجعه به این سرحد عمیق باشد اما با گذشت هر روز کله‌ی دیگری این هیولای چند سر از زیر تاریکی بیرون می‌آید. قانع کردن این هیولا برای انتخاب مسیر درست، کار ساده‌ی نیست و ضرورت به کار متمرکز و دوامدار دارد و باید در انتظار نتیجه‌ی تدریجی و قدم به قدم بود.

در این سه ماه که از آغاز کارزار می‌گذرد، ما شاهد اتفاقات و پیش‌رفت‌های نیز بوده‌ایم که اگر چه کوچک می‌نمایند ولی مهم و کم سابقه هستند:

1. بزرگ‌ترین دستاورد اعتراض این بود که بورد اداره‌ی تنظیم خدمات مخابراتی افغانستان (اترا) فیصله‌ی 20 ماده‌ای را به تاریخ 29 دلو 1397 صادر کرد که در یک‌ونیم دهه‌ی اخیر بی‌سابقه بوده است. با وجود این‌که بیش‌تر از دو و نیم ماه از صدور این فیصله گذشت و بخش بزرگ مواد آن از سوی شرکت‌های مخابراتی عملی نشده است ولی نفس صدور این فیصله برای تایید شکایات مردم ارزشمند است. مواد این فیصله بخش بزرگی از ادعاهای مردم در مورد کلاهبرداری شرکت‌های مخابراتی و عرضه‌ی خدمات کم کیفیت و گران را تایید کرد و بر آن مُهر صحه گذاشت. این فیصله پس از تاریخ صدورش رفتار و عملکرد اداره‌ی اترا و شرکت‌های مخابراتی را به‌گونه‌ی هر روز محاسبه و درج تاریخ می‌کند. حتا اگر گذشته را صلوات هم بگوییم، اداره‌ی اترا و شرکت‌های مخابراتی در برابر هر روزی که از صدور این فیصله گذشته است، در برابر قانون و مردم مسوول اند و روزی مجبور خواهند شد حساب بدهند. صدور چنین فیصله و بدست آوردن چنین سندی، در یک‌ونیم دهه‌ی اخیر بی‌پیشینه بوده است.
2. اداره‌ی اترا در واکنش به اعتراض و خواست مردم دو کنفرانس خبری برگزار کرد و حاضر به پاسخگویی شد و در تمام کنفرانس‌های خبری بخش بزرگی از شکایات مردم را تایید کردند.
3. شرکت‌های مخابراتی برای نخستین بار در یک‌ونیم دهه‌ی پسین زیر فشار افکار عمومی قرار گرفتند و به تاریخ 12 حمل 1398 حاضر به گفت‌وگوی رو در رو با مردم شدند. این شرکت‌های قدرتمند در یک‌ونیم دهه‌ی پسین هیچگاهی حاضر نشده بودند تا برای پاسخ به شکایات در برابر مردم قرار بگیرند.
4. وزارت مخابرات و تکنولوژی معلوماتی نیز در برابر انتقادها و اعتراض‌های گسترده وادار به برگزاری کنفرانس خبری شد.
5. آقای شهزادگل آریوبی، وزیر مخابرات و تکنولوژی معلوماتی با وجود این‌که صرفا برای یک روز و به‌گونه‌ی نمایشی کمپاین جمع‌آوری سیم‌کارت‌های غیر قانونی را انجام داد اما اینکه که وزیر مخابرات شخصا به جاده بیرون شود، نشان دهنده‌ی تاثیرگذاری صدای مردم بود.
6. شرکت‌های مخابراتی اتصالات و روشن به‌خاطر عدم جلوگیری از فروش سیم‌کارت‌های غیر قانونی و عدم تطبیق قانون در روند ثبت و راجستر کردن سیم‌کارت‌های شان، هر کدام مبلغ 7 میلیون و 5 میلیون جریمه‌ی نقدی شدند. اگر چه شرکت‌های مخابراتی چندین برابر این مبلغ را هر روز بدون اجازه‌ی مشترکین از حساب شان بر می‌دارند و مانع کار غیر قانونی شان نخواهد شد ولی همین توبیخ کوچک نیز به‌خاطر اعتراض مردم بود.
7. خدمات افزون بر ارزش VAS رسما توسط شرکت مخابراتی روشن با سیستم تایید دوباره، مجهز شد. قبل از این شرکت مخابراتی روشن با فعال سازی خودکار پیشکش‌های اضافی بدون اجازه و تایید مشتریان، میلیون‌ها افغانی مشترکین را به صورت ماهانه از حساب شان بر می‌داشت.
8. هزینه برداشتن تماس به بخش سمع شکایات اترا با شماره‌های 999 و 998 راه درج شکایات مردم را بسته بود اما حالا مشترکین شرکت‌های مخابراتی می‌توانند شکایات شان را به گونه‌ی رایگان در آمریت سمع شکایات اترا به ثبت برسانند.
9. قبل از این مشترکین شرکت‌های مخابراتی برای حل مشکلات شان در یک هفته تنها دو تماس رایگان به بخش خدمات مشتریان شرکت‌ها داشتند و تماس سومی برای شان دو و نیم افغانی و بیش‌تر از آن هزینه داشت اما حالا شرکت‌های مخابراتی پذیرفته‌اند که پس از این هر مشترک حق دارد تا 5 تماس رایگان در هفته داشته باشد و تماس‌های بعدی نیز فقط یک افغانی هزینه داشته باشد.
10. در چند هفته‌ی اخیر شماری از مشترکین شرکت مخابراتی MTN شاهد بوده‌اند که بخشی از پول‌های که قبلاً بدون اجازه‌ی خود شان از حساب شان برداشته شده بود، از سوی شرکت متذکره دوباره به حساب شان برگشت داده شده است.
11. شرکت افغان بیسیم در چند هفته‌ی اخیر در پی اعتراض گسترده‌ی مردم در مورد بلند بودن قیمت بسته‌های انترنتی در مقایسه به کشورهای منطقه، در بعضی از بسته‌های انترنتی‌اش 50 درصد امتیاز رایگان نیز به مشتریان داده است.
12. برخورد کارمندان خدمات مشتریان شرکت‌های مخابراتی با مشترکین بهتر و مسلکی‌تر شده است.
13. شماری از شرکت‌های مخابراتی در چند هفته‌ی پسین قیمت بسته‌های انترنتی شان را به‌گونه‌ی بی‌سابقه‌ی کاهش داده‌اند. واقعی بودن مقدار این بسته‌ها تا هنوز زیر پرسش جدی است اما کاهش قیمت یک گام به جلو است.

این اتفاقات ولو کوچک نیز باشند بی هیچ شکی جز تاثیرات اعتراض «#اترا_کجاست؟» می‌باشد اما تا هنوز مشکلات بزرگ پابرجا است و تا رسیدن به هدف اصلی که همانا بلند رفتن کیفیت، تامین شفافیت کامل در خدمات مخابراتی و انترنتی و کاهش قیمت‌ عرضه‌ی این خدمات است فاصله داریم.

سیم‌کارت‌های غیرقانونی تا هنوز در کنار جاده‌ها به فروش می‌رسند. شرکت‌های مخابراتی تا هنوز حاضر نیستند مجراهای کلاهبرداری را که از طریق آن سالانه میلیاردها افغانی را به سادگی از نزد مردم می‌ربایند، بسته کنند. اداره‌ی اترا به یک نهاد کاملا فلج و بی اراده مبدل شده است که حتا توان تطبیق فیصله‌های خود را هم ندارد و وزارت مخابرات هم بیش‌تر کارهای نمایشی انجام می‌دهد. اما در این سو مردم و جوانان برای گسترش اعتراض هر روز مصمم‌تر می‌شوند و باور شان برای تغییر محکم‌تر می‌گردد. نتایج بزرگ به صورت حتمی قابل دستیابی است ولی هم‌صدایی و شکیبایی بیش‌تر می‌طلبد.

یک مبارزه‌ی پیگیر، صادقانه و منصفانه، این معضل بزرگ را به‌صورت حتمی و دایمی حل می‌کند و این هم‌صدایی و اراده در میان نسل جوان افغانستان موجود است.