کاکا سیل بین

اخلاق سیاسی و شهروندی
این بار سوم است که رییس جمهور انتخاب می‌کنیم. پس از انتخابات‌ها معمولا آن‌چه می‌ماند، عکس‌های باد و باران خورده‌ی نامزدهای ریاست جمهوری است که اکثر آن‌ها داغ «محبت» رای‌دهند‌گان را نیز با خود دارند: چشم‌های کشیده، بروت‌های رسم شده، دهن کج‌شده و… باد و باران هم به خدمت برخی عکس‌ها رسیده و چهره‌های خندان و متبسم و وعده‌کن نامزدها را تا مرز کاریکاتور مسخ می‌کند.
نامزدان با شور و ‌شوق و هیجان عکس‌های خود را با لنگی و پکول و نکتایی و پتو و… بر در و دیوار شهرهای ما نصب کردند. این شور و شوق پایان یافت. به‌زودی معلوم می‌شود، چه کسی پیروز است و چه کسانی بازنده. اما برداشتن عکس‌ها و شعارهای انتخاباتی، پاک کردن در و دیوار شهرها، ملکیت‌های خصوصی و ملی وظیفه‌ی شهروندی نامزدها و ستادهای انتخاباتی آن‌هاست. تصور می‌کنم رسانه‌های افغانستان پس از گذشت یکی دو ماه، این امر را جدی خواهند گرفت و بر ریش داشته و نداشته‌ی نامزدهایی خواهند خندید که در کارزار تبلیغاتی‌شان شعارهای رنگارنگ می‌دادند، ولی عکس‌ها و شعارهای‌شان از پس خود برنداشتند و این طوری به حال خود رها کردند. به نظرم رسانه‌های افغانستان این کار نامزدها را به صحرا ‌گشت رفتن سیاست‌مداران تشبیه خواهند کرد و چه بسا که از این‌هم بدتر. اخلاق شهروندی و سیاسی حکم می‌کند، نامزدهای محترم عکس‌ها و شعارهای‌شان را از در و دیوارها بردارند، در صورتی که برای آینده‌ی زند‌گی سیاسی‌شان هنوز برنامه‌ای دارند. ما از روی همین برخوردهای‌شان قضاوت‌مان را می‌کنیم و رای در بدل «نان دادن‌های روزهای کمپاین» نمی‌‌دهیم.
نامزدها با شور و شوق همین که از ستاد انتخاباتی و خویشاوندان‌شان سوال می‌کنند که به چه کسی رای داده‌اند و همین که پاسخ می‌شنوند، تصور می‌کنند تمام مردم افغانستان مانند اعضای دفترشان و اعضای خانواده‌ی‌شان رای داده‌اند، شادمان می‌شوند و با شور و شوق ملت غافل را باخبر می‌کنند که خودش شصت و چند درصد رای آورده و دیگران بیست و چند در‌صد.
این یعنی نزدیک‌بینی غیرمسئولانه و غیر‌حرفه‌ای. افغانستان هنوز به انبار باروتی شباهت دارد که با یک جرقه‌ همه چیز منفجر می‌شود. اگر فردا آن‌چه را یک نامزد به عنوان رای حساب کرده، کمیسیون مستقل انتخابات با دلایل مقنع رد می‌کند و به سطل آشغال می‌اندازد. این نامزدهای محترم مسئولیت واکنش‌های ناشی از خون‌گرمی مردم را می‌توانند بدهند؟ البته این به معنای آن نیست که متخلفان مجازات نشوند. به معنای آن نیست که رای‌های تقلبی شمرده شوند یا رای‌های اصلی نادیده گرفته شوند. اما واکنش مسئولانه‌ی سیاست‌مدار حرفه‌ای- چیزی است که از همه‌ی نامزدها انتظار داریم.