معلول کارآفرینی که برای صدها معلول دیگر و بستگان شهدا زمینهی آموزش حرفهیی ساخت وسایل از مواد فایبرگلاس را فراهم کرده و پیش از این قرارداد 17000 چوکی غازی استدیوم را بهدست آورده بود، انتظار نداشت روزی شمار کارگرانش به پنج نفر برسد و گوشبهزنگ قرارداد چند دانه چوکی باشد: «فعلا نان و نوایی در کار ما نمانده.»
محمدقدیر جویا در خزان سال 1368 زمانیکه مجاهدین از چارسو به کابل هجوم آورده بودند در میدان هوایی بگرام پا روی ماینی گذاشت و یک پایش را از دست داد. او مهندس طیارههای میگ 21 ارتش افغانستان بود.
آقای جویا پس از آنکه به هوش آمد داکتر معالج خبر بدی به او داد: «یک پایت را از دست دادهیی.» او اما امیدش را از دست نداد و به زندگی لبخند زد: «معلولیت نمیتواند آدم را متوقف کند. به خودت بستگی دارد که چقدر پشتکار داری. خود را ناتوان احساس نکن. هر معلولی که این شهامت را داشته باشد میتواند خیلی راحت به زندگیاش ادامه دهد.»
چرخهی زندگی او را به پیش کشاند و کارآفرینی شد که دهها شاگرد تربیه کرد.
او در سال نخست پس از معلولیتش سعی کرد حرفهیی یاد بگیرد و سرانجام با کسی آشنا شد که از مواد فایبرگلاس قطعات موتر مثل پمپر، چراغ و چیزهایی از این دست میساخت. کارش را از همانجا آغاز کرد.
قدیر جویا مؤسس شرکت تولیدی فایبرگلاس آریانا برای نخستین بار در سال 1372 کار ساخت قطعات موتر را آغاز کرد.
در پنج سال حاکمیت طالبان زمانیکه فضای کار و زندگی در افغانستان بهشدت تاریک شده بود، افسر متقاعد ارتش افغانستان به پاکستان مهاجر شد و در آنجا نیز شغل قدیمیاش را ادامه داد. او در دکان کوچکی در پاکستان از مواد فایبرگلاس قطعات موتر میساخت: «طالبان فرصت کاری را از ما گرفته بودند. همه مهاجر شدند. در پاکستان مشتری خوب داشتیم مردم از کار ما راضی بودند. خود پاکستانیها به من پیشنهاد شراکت دادند.»
پس از سقوط حاکمیت طالبان و رویکار آمدن دولت جدید، قدیر نیز مثل هزاران مهاجر دیگر از پاکستان به افغانستان برگشت و کارش را دوباره از صفر آغاز کرد. سرمایهی کمی را که از پاکستان با خود آورده بود صرف خرید مواد خام فایبرگلاس کرد و دوباره کار ساخت قطعات موتر را از یک دکان کوچک آغاز کرد.
او افزون بر اینکه برای خودش کسبوکار نسبتا خوبی دستوپا کرده بود، برای شماری از معلولان نیز زمینهی آموزش ساخت قطعات از فایبرگلاس را فراهم کرد. بهقول خودش، در این عرصه صدها شاگرد تربیه کرده و اکنون شاگردانش کارهای مستقلی دارند.
در نهایت در سال 1383 دکان کوچک قدیر به شرکت تولیدی فایبرگلاس معلولین آریانا ارتقا و تشکیلات آن نیز گسترش یافت. در همان روزهای نخستین، این شرکت از وزارت کار و امور اجتماعی یک پروژه دریافت کرد که بر مبنای آن باید برای بیش از 100 تن زمینهی آموزش کوتاهمدت ساخت قطعات از فایبرگلاس را فراهم میکرد.
به گفتهی آقای قدیر این پروژه موفقانه به پایان رسید.
پس از آن نیز یک پروژهی مشابه دیگر از وزارت کار دریافت کرد.
آقای جویا میگوید وزارت کار در بعضی موارد با آنان کمک کرده، اما اکثر کارهای آنان نمایشی بوده است.
او از وزارت کار شاکی است و ادعا میکند که این وزارت چندین پروژه را به نام شرکت تولیدی فایبرگلاس آریانا از مؤسسات خارجی گرفته اما به این شرکت نسپرده و پول آن را حیفومیل کردهاند.
«آنان از محصولات و جریان کار ما تصویر گرفتند. آن را به نهادهای کمککننده نشان دادند و از بانک جهانی بهنام معلولان و بهنام پروژههای فایبر گلاس پول کشیدند. ما بعدها خبر شدیم که پولها را حیفومیل کردند. بسیار جای تأسف است که از دستاوردهای ما استفاده کردند.»
آقای جویا حیفومیل شدن پول پروژههایی را که وزارت کار بهنام شرکت فایبرگلاس معلولان آریانا گرفته بود از طریق گزارش سیگار (ادارهی بازرسی امریکا برای بازسازی افغانستان) خبر شده بود.
آموزش صنعت فایبرگلاس برای صدها معلول
آقای جویا تاکنون به صدها معلول و بستگان شهدا زمینهی آموزش حرفهیی ساختن قطعات موتر و ابزارهایی مثل میز و چوکی و قایقهای کوچک از فایبرگلاس را فراهم کرده است.
فایبرگلاس ترکیبی از الیاف شیشه با مواد پلیمری است که از پشم شیشه به عنوان مادهی تقویتکننده و از مواد پلیمری بهعنوان مواد زمینه استفاده میشود. از فایبرگلاس برای ساخت میز و چوکی، وان حمام، قایقهای کوچک، سایبان و… استفاده میشود.
سخی مراد یکی از معلولانی است که هشت سال پیش در یکی از پروژههای وزارت کار برای کارآموزی به این شرکت معرفی شد و تا حالا با این شرکت کار میکند. او نزدیک به 20 سال قبل در ولسوالی خانآباد کندز پس از آنکه موترش با ماین برخورد کرد، کمرش شکست و معیوب شد. او از وضعیت کار شاکی است و میگوید حکومت به این شرکت کمک چندانی نکرده است.
هرچند هفتهی گذشته محصولات این شرکت در نخستین نمایشگاه ملی کار که از سوی وزارت کار، امور اجتماعی، شهدا و معلولین در باغ بابر برگزار شده بود به نمایش گذاشته شد، اما آقای مراد آن را کافی نمیداند و از حکومت میخواهد که برای محصولات این شرکت در مرکز و ولایتهای کشور بازاریابی کند: «در تمام سطح شهر کابل و دیگر ولایتها ما حتا یک بیلبورد نداریم که کار خود را در آن به نمایش بگذاریم تا مردم آن را ببینند. شهرداری میتواند با این کار به ما کمک کند.»
یکی از پروژههای کلانی که شرکت فایبرگلاس معلولان آریانا آن را کار کرده، نصب 17000 چوکی غازی استدیوم در منطقهی چمنحضوری است. به گفتهی آقای جویا، در آن پروژه برای نزدیک به 100 معلول زمینهی کار فراهم شده بود.
در گوشهیی از کارخانهی این شرکت چند کلاه محافظتی ضدگلوله دیده میشود که از تولیدات همین شرکت است. آقای جویا ادعا میکند که معلولان ظرفیت این را دارند که کلاههای محافظتی نیروهای امنیتیی افغان را به نرخ مناسب تولید کنند: «قرارداد را اگر به ما بدهند به قیمت یک کلاه، چهار کلاه میسازیم.»
جویا که روزگاری بیش از 60 کارمند و قرارداد 17000 هزار چوکی غازی استدیوم را بهدست آورده بود انتظار نداشت شمار کارگرانش به پنج نفر برسد و گوشبهزنگ قرارداد چند دانه چوکی باشد: « فعلا کدام پروژهی کلان نداریم اما هماکنون هم 5 الی 10 نفر مصروف کار هستیم.»
قدیر جویا اکنون در دفتر کارش، در اتاق تاریکی در گوشهیی از محوطهی ریاست عمومی قوای بشری در جوار مسجد شاه دوشمشیره منتظر مشتری نشسته است.
