افغانستان؛ مسأله‌ی شورای امنیت سازمان ملل در «کابل»

اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد در حالی که با سکوت رسانه‌یی همراهی می‌شد، به کابل آمد و در دو روز گذشته با مقامات حکومت وحدت ملی، سران مجلس نمایندگان و مجلس سنا و مسئولان کمیسیون انتخابات دیدار و گفت‌وگو کردند. محور اصلی این گفت‌وگوها آن‌طور که برخی مقامات حکومت گفته‌اند، بررسی وضعیت امنیتی افغانستان است. شورای امنیت سازمان ملل متحد با صدور قطع‌نامه‌ی 1373، موجبات دگرگونی عظیم سیاسی در افغانستان را فراهم آورد و زمینه‌ی حقوقی سقوط طالبان را هموار کرد. اما پس از آن، غالباً افغانستان و چالش‌های سیاسی و امنیتی‌اش از میز شورای امنیت این سازمان غایب بود.
از این منظر، سفر اخیر اعضای شورای امنیت که گفته می‌شود نیکی هیلی-نماینده‌ی امریکا در این شورا-نیز حضور دارد، از یک‌سو نشان می‌دهد که حکومت کابل فرصت سیاسی بی‌مانندی در بیان چالش‌های بزرگ سیاسی-امنیتی‌اش در سطح منطقه یافته و از جهتی دیگر نشان از آن دارد که جامعه‌ی جهانی نگرانی‌های شهروندان افغانستان و وضعیت امنیتی و سیاسی کشور را درک کرده‌ است. هرچند جزئیات دیدارها و گفت‌وگوهای نمایندگان شورای امنیت سازمان ملل با مقامات دولتی افغانستان امروز قرار است اعلام شود، اما تاکنون روشن شده است که اعضای شورای امنیت قول حمایت مالی از کمیسیون انتخابات را داده‌اند و احتمالاً طرحی برای شکایت از پاکستان نیز توافق صورت بگیرد.
این دیدارها در کابل در حالی اتفاق می‌افتد که در سطح داخلی و بین‌المللی، دولت افغانستان شاهد تحولات جدیدی است که بی‌تردید در وضعیت آینده‌ی افغانستان و ثبات در این کشور تأثیر مستقیم دارد. اولین مسأله، استراتژی جدید ایالات متحده در قبال کشورهای جنوب آسیا و افغانستان است. به موجب این استراتژی، پاکستان بیش از هر زمانی دیگر تحت فشار گذاشته شده است تا تکلیف‌اش را با تروریسم روشن کند. دانالد ترامپ، در اقدام بی‌پیشینه‌یی، آشکارا پاکستان را به فریب سیاست‌مداران امریکایی متهم کرد و نسبت به بازی دوگانه‌ی پاکستان، به این کشور هشدار داد. اعمال فشار بر پاکستان چنان‌چه در هماهنگی با کشورهای نزدیک به اسلام‌آباد مانند روسیه و چین انجام شود، نقش مهمی در تأمین ثبات در افغانستان خواهد داشت، اما این فرضیه نیز مطرح است که تداوم فشارهای امریکا زمینه را برای شکل‌گیری جناح‌های هند-امریکا-افغانستان در برابر چین-پاکستان-روسیه در خصوص مبارزه با تروریسم در افغانستان هموار کند. افزون بر آن، نگرانی‌های روسیه و ایران و افزایش دخالت‌های کشورهای عربی، به خصوص عربستان، نیز از مشکلاتی است که آینده‌ی ثبات در افغانستان را تیره و تار کرده است.
افزون بر این موارد، داعش عملاً در افغانستان در حال گسترش حوزه‌ی نفوذش است و اخیراً گزارش‌های منتشر شد که نشان می‌داد، که برخی شبه‌نظامیان محلی نیز در شمال به این گروه پیوسته‌اند. در کنار آن، روند مصالحه با طالبان با چالش‌ها و ابهام‌های بسیاری روبه‌رو است. انتخابات پارلمانی و شوراهای ولسوالی‌ها پیش رو است و تنش‌های سیاسی به بدترین شکل آن تشدید شده است.
بخش بزرگی از این مشکلات در فقدان حمایت و تلاش حامیان بین‌المللی افغانستان و سازمان ملل متحد، نه تنها از میان رفتنی نیست که احتمالاً بیش‌تر و وسیع‌تر نیز خواهد شد. افغانستان در وضعیت کنونی، علاوه بر حمایت سازمان‌ ملل متحد و کشورهای حامی‌اش، نیاز به افزایش نظارت نهادهای معتبر خارجی از وضعیت حکومت‌داری، حاکمیت قانون، نیروهای امنیتی و اصلاحات اقتصادی‌اش دارد. بی‌تردید در غیبت نظارت معتبر از این برنامه‌ها، امید چندانی برای موفقیت آن متصور نیست.
از جهتی دیگر، حکومت از این شانس برخوردار است که بتواند با استفاده از وضعیت موجود، راهی برای تأمین ثبات در کشور جست‌وجو کند. این کار در غیبت یک اجماع بین‌المللی برای آینده‌ی کشور ممکن نیست. حکومت چنان‌چه بتواند تمهیدی برای توافق جامعه جهانی بر سر آینده‌ی کشور بسنجد، یا دستکم در این مورد حامیان‌اش را تحریک کند، به صورت قطع می‌تواند به انتظار شهروندان مبنی بر تأمین ثبات را برآورده کند.