نور نمی‌رود؟

دموکراسی زخمی افغانستان

بدون شک تقلب در انتخابات 2014، تبری بود که پیکر نظام مردم سالاری یا دموکراسی را زخمی کرد. و توافق سیاسی با میانجی‌گری ‌امریکا، زخم دموکراسی را با برچسپ (وحدت ملی) چند روزی پاسبان کرد.
اما دیری نپایید که کشیده‌های سیاسی، از درون حکومت توافقی، زبانه کشید.
عبدالله عبدالله رییس اجراییه، شریک پنجاه فیصدی قدرت، در مورد برگزیدن اعضای کابینه، شریک خود، اشرف غنی را به متمرکزگرای و انحصاری‌گرای قدرت متهم ساخت.
از طرف دیگر عبدالرشید دوستم، معاون ریاست جمهوری، رییس جمهور غنی را قوم گرا خواند.
و مورد دیگر احمد ضیا مسعود، نماینده خاص رییس جمهور، از سوی خود رییس جمهور بر کنار شد.
و همچنان عمل نشدن توافق سیاسی، که از جمله برگزاری لویه‌ جرگه تعدیل قانون اساسی، توزیع تذکرهای برقی و اصلاحات انتخاباتی هیچ کدام جامه عمل نپوشید و روی کاغذ باقی ماند.
پس سوال اینجاست که توافق سیاسی به کجا رسید؟
نباید نا دیده گرفت که اختلافات بین سران حکومت و عمل نشدن توافق سیاسی جرح‌ِ پاسبان شده‌یی دموکراسی را سویده تر می‌‌سازد.
در تازه ترین مورد، کشمکش بر سر چوکی ولایت بلخ، میان عطا محمد نور والی بلخ و ریاست جمهوری‌، ظاهر ساده به نظر می‌رسد، اما زمینه‌اش خطرناک است.
از یک طرف صفحه‌ی جدید فیودالیستی و زیاد طلبی را نشان می دهد. زیرا آقای نور مقتدترین والی است که 15سال در ولایت بلخ والی بود. گپ و سخن‌های در مورد برکناری آقای نور در حکومت پیشین نیز وجود داشت؛ اما تا فرجامین روز نتوانست آقای نور را کنار بزند.
بُعد دیگر موضوع، مشروعیت حکومت را زیر سوال می‌برد.
پس از منظوری شدن استعفاء آقای نور، از سوی رییس جمهور و معرفی نمودن والی جدید بلخ، عطامحمد نور در مقابل حکومت قد علم کرد و استعفاء‌اش را نپذیرفت.
آقای نور در سخنرانی اخیرش، خود را شریک پنجاه فیصدی قدرت می‌خواند و حکومت را در امر عزل‌اش از چوکی ولایت بلخ نا توان می‌داند.
پس یک چیزی واضح است که حکومت، امروز با یک والی در جدل است. اینجا است که می‌توان نتیجه گرفت که توافق سیاسی و تقلب در انتخابات سبب تضعف نظام سیاسی و حکومت مرکزی شده که اکنون یک والی در مقابل‌اش قد برافراشته است.
سوال که خلق می‌شود این است: آیا حکومت که مشروعیت‌اش آرا مردم باشد، یک والی می‌تواند در مقابل‌اش قد عَلم کند؟
گرچه در افغانستان هیچ چیزی دور به نظر نمی‌رسد، که یک والی حکومت را لنگ کند؛ اما وقتی عطا محمد نور در مقابل حکومت می‌ایستد، نباید فراموش کرد که آقای نور تنها یک فرد است، بل حزب جمعیت، یکی از احزاب پرنفوس افغانستان، در پشت‌سر آن است. با وجودکه اکنون عبدالله عبدالله رییس اجراییه، از آدرس حزب جمعیت در قصر سپیدار تکیه زده است، ولی عطامحمد نور، در سخنرانی‌ اخیرش او را “مار داخل آستین” خطاب کرده و در امر نماینده‌گی از حزب جمعیت ناکام خواند.
پس اینجا است که مشروعیت حکومت، در وجود نظام مردم سالاری می‌لنگد، توافق سیاسی مافوق قانون سبب تضعف حکومت مردم سالاری می‌شود.
و موضوع دیگر، در افغانستان هر چیز امکان پذیر است. از بردار کشی‌ها و بریدن پستان زنان گرفته تا توافق سیاسی و تشکیل وحدت ملی؛ اما چیزی که‌ می‌تواند آینده نظام سیاسی افغانستان را تهدید ‌کند این است که تشکیل حکومت وحدت ملی امکان دارد زمینه‌ی امتیازی گیری در انتخابات آینده افغانستان نیز شود. این موضوع در افغانستان دور به نظر نمی‌رسد