ضرورت جلوگیری از فاجعه‌ی انسانی در سرپل

خبر سقوط روستای «تِبر» در ولسوالی سانچارک ولایت سرپل، چند روزی است که از سوی رسانه‌ها گزارش می‌شود. مقامات محلی در این ولایت تصرف یک روستا و آواره شدن دست‌کم یک هزار نفر از این منطقه را تأیید کرده‌اند. بر اساس گزارش‌های محلی به‌دلیل سرما تاکنون ده کودک جان باخته‌اند، گرچه مقامات حکومت محلی در سرپل جان باختن هشت نفر، به‌شمول کودکان و زنان را از سوی طالبان تأیید کرده‌اند.
چند ماه پیش در میرزااولنگ، طالبان و داعش، در همدستی پرسش‌برانگیزی پس از تصرف منطقه ده‌ها تن را کشتند و بسیاری را در یک گور دسته‌جمعی انداختند. ابعاد این فاجعه به حدی گسترده بود که حکومت ناتوان از یاری‌رسانی و رساندن کمک‌های انسانی بود. نیروهای امنیتی پس از تأخیر چند روزه و با دشواری وارد میرزااولنگ شدند، اما بسیاری از مردم محل به‌جز برای یافتن اجساد نزدیکان‌شان، هرگز به این منطقه باز نگشتند؛ میرزااولنگ برای آن‌ها یادآور خون و فاجعه بود.
نگرانی اصلی اکنون این است که فاجعه‌ی مشابهی در سانچارک رخ ندهد. گفته‌های مقامات امنیتی و محلی در تناقض با یک‌دیگر اند و به‌نظر می‌رسد در مورد وضعیت واقعی روستای تبر، اندازه‌ی آوارگان و ولسوالی سانچارک پنهان‌کاری می‌کنند. منابع محلی کشته شدن کودکان و زنان را از سوی طالبان و جان دادن هشت کودک را در اثر سرما تأیید می‌کنند، اما حکومت محلی کل جان‌باختگان این حادثه را هشت نفر عنوان می‌کند. بخش مطبوعاتی قول‌اردوی شاهین از آغاز عملیات در ولسوالی سانچارک خبر داده و کشته شدن دو طالب مسلح را تأیید کرده است، اما مقامات محلی در سرپل آمار کشته‌گان طالبان را بیش از 25 نفر اعلام کرده‌اند.
علاوه بر این‌که مشخص نیست چه‌زمانی حکومت عملیات نظامی در این ولسوالی راه خواهد انداخت، واکنش حکومت در برابر سیلی از آوارگان این حادثه نیز بیش‌تر از جایگاه یک ناظر بی‌غرض و غیرمسوول است. بسیاری از مناطق در روزهای گذشته شاهد بارش برف بود و هوا در سردترین سطح خود رسیده است. در چنین وضعیتی، ده‌ها خانواده‌ی آواره‌شده از ولسوالی سانچارک بدون سرپناه و حتا امکانات اولیه‌ی انسانی روبه‌رویند. گزارش‌های محلی نشان می‌دهد که حتا مردم محل هنگام فرار دسترسی محدودی به موتر داشته‌اند و کم نبوده‌اند خانواده‌هایی که حتا پول فرار با موتر را نیز نداشته‌اند، به این معنا که بسیاری از آوارگان از این منطقه، توانایی فراهم آوردن پوشاک گرم و غذا را ندارند و از این جهت در خطر مستقیم سرما و مرگ قرار دارند.
انتظار حداقلی این است که نهادهای حکومتی در برابر آوارگان و قربانیان حمله‌ی طالبان به ولسوالی سانچارک مسوولانه عمل کند و پیش از آن‌که آن‌ها قربانی سرما و بی‌توجهی دولت شوند. اما نگرانی جدی‌تر این است که به‌رغم رسیدن فصل سرما حملات طالبان به مناطق و محلات مسکونی ادامه یابد، چه این‌که در ماه گذشته 1700 خانواده از ولسوالی خوگیانی ولایت ننگرهار به‌دلیل حضور افراد داعش آواره شدند. در ننگرهار چند ولسوالی به‌شمول بخش‌هایی از خوگیانی و اچین در تصرف داعش است. در سرپل نیز بخش‌هایی از ولسوالی‌های آن در تصرف طالبان و داعش است، در حدی که می‌توان سرپل را دومین منطقه‌یی عنوان کرد که در شمال پس از قندوز شاهد بیش‌ترین حضور و نفوذ طالبان و داعش است.
حکومت یافته‌های اطلاعاتی‌اش را با مردم در میان نگذاشته‌ است، به همین دلیل دشوار است که بفهمیم نهادهای امنیتی و استخباراتی کشور درک روشنی از برنامه‌های زمستانی طالبان و دیگر گروه‌های تروریستی داشته باشند. از جهتی دیگر تناقض‌گویی‌ها و واکنش منفعلانه‌ی نهادهای امنیتی در برابر کشتار و اخراج اجباری مردم از خانه‌های‌شان به‌واسطه‌ی طالبان، نشان می‌دهد که نهادهای امنیتی تدابیر و توانایی لازم را برای دفاع از شهروندان ندارند.
حکومت با دشواری‌های بسیاری روبه‌رو است، اما نباید مجموع این مشکلات سبب غفلت از اولین مسوولیت‌اش گردد: تأمین امنیت مردم.