مقامات دولت و رهبران جهادی در مراسم استقبال از حکمتیار چه گفتند؟

اطلاعات روز: گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی پس از حدود بیست سال زندگی در خفا و 16 سال مقاومت مسلحانه در برابر دولت افغانستان، براساس توافق صلحی که سال گذشته میان این حزب و دولت افغانستان امضا شد، بلآخره پنج‌شنبه 14 ثور به کابل برگشت و از سوی حکومت در ارگ استقبال شد. در مراسم پذیرایی از حکمتیار صدها تن از مقام‌ها بلندپایه‌ی دولتی، رهبران جهادی و سیاسیون کشور حضو داشتند.
استقبال از او در سایه‌ی بیم و امیدهای سیاسی در کابل برگزار شد. در حالی‌که شماری از شهروندان و فعالان سیاسی نگران حضور او در کابل‌اند، شماری دیگر به‌خصوص در حکومت و حامیان آقای حکمتیار چشم بر وضعیتی دوخته‌اند که پس از حضور حکمتیار در مناسبات سیاسی، رقم خواهد خورد.
مقام‌ها و رهبران جهادی که برخی‌های‌شان در سال‌های دهه‌ی هفتاد با حکمتیار درگیری‌هایی داشتند، از پیوستن او به روند صلح استقبال کردند و رسیدن او را به کابل خوش‌آمدید گفتند.
رییس‌جمهور محمد اشرف غنی ضمن خوش‌آمد گویی به گلبدین حکمتبار گفت که حکومت و حزب اسلامی نشان دادند که برای صلح اراده‌ی لازمرا دارند.
آقای غنی افزود: «ما به ملت بزرگ افغانستان تعهد سپرده‌ بودیم، که زمینه‌ی تحقق صلح را فراهم می‌کنیم. امروز گام بسیار بزرگی در این راستا برداشته شده و این راه را تا تحقق صلح کامل در کشور ادامه خواهیم داد.»
مسأله‌ی اصلی، نگرانی از تطبیق کامل توافق‌نامه‌ی صلح است. توافق‌نامه‌یی که بخشی از آن شامل آزادسازی زندانیان این حزب نیز است. موردی که نهادهای حقوق‌بشری، از جمله دیدبان حقوق بشر را نگران کرده است. با این وصف، غنی در مورد تطبیق کامل موافت‌نامه‌ی صلح با حزب اسلامی گفت: «من اطمینان دارم که به برکت تحمل، حوصله‌مندی و وفاداری به منافع علیای ملی، همه مواد توافق‌نامه با حزب اسلامی در پرتو شرایط کشور و در چارچوب منافع علیای مملکت و قانون اساسی، یکایک به تحقق خواهد رسید.»
حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین از حضور گلبدین حکمیتار در کابل ابراز خرسندی کرد همچنان از تلاش‎های شهید برهان‌الدین ربانی، رییس شورای عالی صلح، پیر سید احمد گیلانی و مارشال فهیم در راستای برقراری صلح در کشور یادآوری کرد. آقای کرزی در حالی‌که به نظر نمی‌رسد خشم‌اش نسبت به طالبان پس از حمله‌ی این گروه به قول اردوی شاهین را مهار کرده، دوباره طالبان را «برادر وطندار» خواند. ترکیبی مبهمی که به نحوی نشان از رفتار متناقض رییس‌جمهور پیشین نیز دارد.
عبدالله عبدالله، رییس اجراییه، عبدالرب رسول سیاف، کریم خلیلی، یونس قانونی، رؤسای مجلس نمایندگان و سنا به آقای حکمیتار خوش‌آمدید گفتند.
همچنان سخنرانان این محفل بر وحدت و همسویی میان شهروندان کشور تأکید کردند.
دعوت از طالبان به پیوستن به روند صلح
بسیاری از سخنرانان این محفل از تمام‌های گروه‌ها به‎شمول طالبان خواستند که جنگ را کنار گذاشته و به روند صلح بپیوندند.
رییس‌جمهور غنی از تمام مخالفان مسلح خواست که با صلح مخالفت نکنند، «زیرا صلح امر خدا است و جنگ راه‌حل نیست.» او خطاب به طالبان گفت: «من بالای طالبان صدا می‌کنم که آیا ظرفیتی مانند حکمتیار را دارید که با مردم و دولت افغانستان برای صلح بحث و مذاکره کنید؟» غنی در حالی‌که به نظر برافروخته می‌رسید، پرسید: «اصلاً رهبر شما کیست؟ و کجاست؟ به غیر از جنگ، ویرانی، قتل و کشتار برای این ملت و این کشور چه برنامه‌یی دارید؟»
گلبدین حکمتیار نیز خطاب به طالبان گفت که «بیایید تمام بهانه‌های حضور خارجی‌ها را به پایان برسانید.» حکمتیار در این جریان یادآور شد که تأمین صلح، بهانه‌ی حضور خارجی‌ها را از میان برمی‌دارد. اشاره‌ی تلویحی آقای حکمتیار بر موضع سیاسی پیشین‌اش بود که بارها در اعلامیه‌هایش بر آن تأکید می‌کرد: جهاد تا خروج کامل قوای خارجی از کشور. با این‌حال، این سخن آقای حکمتیار در جایی گفته شد که رییس‌جمهور و اعضای حکومت آن، پیمان استراتژیک امنیتی را با ایالات متحده‌ی امریکا امضا کرده‌اند، پیمانی که حضور نظامی این کشور گرچه آن را تحدید می‌کند، اما به‌رسمیت می‌شناسد.
باقی سخنرانان کوشیدند که طالبان را به پیوستن به روند صلح تشویق کنند.
حامد کرزی، رییس‎جمهور پیشین نیز خطاب به طالبان گفت که «با ادامه‌ی جنگ‌های زمینه‌ی ظلم خارجی‌ها را در افغانستان فراهم نسازند و به جنگ خاتمه دهند.»
عبدالرب رسول سیاف نیز خطاب به مخالفان مسلح گفت که آخر هر جنگ صلح است و بدون برقراری صلح، راه دیگری وجود ندارد، پس بیاید این راه را شما هم تعقیب کنید تا سلسله‌ی بدبختی‌ها در کشور خاتمه یابد.
عبدالرووف ابراهیمی و فضل‌هادی مسلمیار، رؤسای مجلسین شورای ملی نیز از مخالفان مسلح خواستند که با الهام از حزب اسلامی، به پروسه صلح یکجا شوند.
طالبان؛ «برادر»، «برادران حکمتیار» و «هم‌وطن برادر»
گروه طالبان که طی 16 سال گذشته علیه حکومت افغانستان جنگیده و خونین‌ترین حملات را نیز به راه انداخته است، در این محفل «برادر»، «برادران حکمتیار» و «هم‌وطن برادر» خطاب شد.
گلبدین حکمتیار گفت: «طالبان برادران استند. در میان طالبان هم خوب و هم بد وجود دارد. اگر کسی از این انکار می‎کند جفای بزرگی خواهد بود.» آقای حکمتیار این سخنانش را در حالی گفت که نفرت عمومی از طالبان پس از حملات خون‌بار این گروه در چند ماه گذشته، بیش‌تر شده است. او در حالی طالبان را به خوب و بد تفکیک کرد که چنین تفکیکی در سطح برخورد علنی و مسلحانه‌ی آن‌ها با حکومت وجود ندارد.
حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین که پیش از این طالبان را «برادران ناراضی» می‎خواند و اخیرا گفت که دیگر آنان را برادران خطاب نمی‌کند دوباره تغییر موضع داد و گفت طالبان را سر از امروز «وطندار یا هم‌وطن برادر» خطاب می‎کند.
اما عبدالله عبدالله به‌نحوی در واکنش به این سخنان طالبان را «برادران حکمتیار» خطاب کرد. داکتر عبدالله که در برابر سخنان آقای حکمتیار از حکومت وحدت ملی و ساختار آن به‌صورت ضمنی و محتاطانه دفاع کرد، در آخر به آقای حکمتیار نیز پاسخ داد. پاسخی که در همین ابتدای کار نشان می‌دهد دو طیف سیاسی در دو سوی طالبان از بدو ورود حکمتیار به کابل در حال شکل‌گیری است.
آقای عبدالله گفت: «برای این‌که هم توصیه‌ی شما (حکمتیار) به جا شده باشد، وهم ما موقع برای قانع شدن کامل در این زمینه داشته باشیم، به اجازه‌ی‌تان آنان (طالبان) را برادران حکمتیار صاحب می‌گوییم. برای فعلاً، موقتاً.»
فراموش کردن گذشته و تمرکز روی آینده
بسیاری از این مقام‌ها و رهبران جهادی بر فراموش کردن گذشته و تمرکز روی آینده تأکید کردند. گذشته‌ی خونین و تاریک که شماری از آنان در خلق آن سهمی دارند و در مواردی باهم خصومت داشته‌اند درگیری‌هایی را پشت‌سر گذرانده‌اند.
رییس‌جمهور گفت: «امروز به همه‌گان آشکار شده است که هر گاه اراده‌ی صلح و اخلاص برای وطن در هر دو طرف وجود داشته‌باشد، پایان‌دادن به خصومت‌ها و خاتمه‌بخشیدن به نزاع‌ها، آرزوی دست‌یافتنی و تحقق‌پذیر می‌تواند باشد.»
حکمتیار گفت: «از این پس سیاست نادرست حذف کردن‌ها را انتخاب نکنیم، ظرفیت و تحمل همدیگر را دریابیم، زیرا سیاست حذف ناکام بود و باعث جنگ‌های خونین گردید. نتیجه‌ی انحصار قدرت، خونین بود.» سخنان آقای حکمتیار اما در این زمینه دوگانه بود. آقای حکمتیار ضمن تأکید تحمل و همدیگرپذیری و پرهیز از بازگشت به گذشته، از همه‌پرسی اخیر در ترکیه و قدرت سیاسی جدید آن و تمرکز اقتدار سیاسی در افغانستان سخن گفت و بر شکل‌گیری یک ساختار سیاسی به‌شدت متمرکز تأکید کرد. مسأله‌یی که از همین حالا به موجی از اختلاف‌ها دامن خواهد زد.
عبدالله عبدالله، رییس اجراییه گفت که از گذشته درس گرفته‎‌ایم، اما هیچ درسی روشن‌تر از وحدت ملی، همدیگرپذیری و پیوستن به صلح در تاریخ افغانستان نوشته نشده است.
محمد کریم خلیلی گفت اگر به فکر گذشته باشیم، هیچگاهی به آینده‌ی روشن قدم نخواهیم گذاشت. او افزود «از هر کشور و سمتی که صدای صلح بلند شود، استقبال می‌کنیم، اما این را باید بدانند که صاحب این خانه، مردم افغانستان‌اند و هیچ کسی آنان را نادیده گرفته نمی‌تواند.»
سیاف گفت: «این مردم بالاخره با هم یکجا می شوند. برای شما مانند زغال؛ زمستان تیر می‌شود اما روسیاهی به زغال می‌ماند.» اما یونس قانونی که به نظر می‌رسید، مطالبات بخشی از شهروندان از آینده‌ی سیاسی پس از ورود حکمتیار به کابل را به این رهبر جهادی تندرو گوش‌زد می‌کرد، از تغییراتی سخن گفت که در زمان عدم حضور حکمتیار در مناسبات سیاسی شکل گرفته است. او بر حفظ ارزش‌ها و دست‌آوردهای یک‌ونیم دهه‌ی اخیر تأکید کرد.
محمد یونس قانونی، معاون رییس‎جمهور پیشین، گفت: «ترک گفتن گذشته، دید معطوف به آینده، همدیگرپذیری، تحمل یکدیگر، حرمت گذاشتن به تنوع افکار و نظریات راه عقلانی برای رفتن به آینده‌ی افغانستان است.»
قانونی افزود انتظار ملت بزرگ افغانستان این است که باهم و در کنار هم، آینده‌ی این کشور را مشترکاً رقم بزنیم و این نه‌تنها نیاز اجتماعی، بلکه یک وجیبه‌ی وجدانی است.