کارشناسان روسی می‌گویند که افغانستان می‌تواند عرصه‌ی خوبی برای همکاری میان مسکو و حکومت جدید در واشنگتن باشد. آن‌ها توضیح می‌دهند که این کشور امروزه برای کریملین چه معنایی دارد.
[su_label]دویچه ویله/میخایل بوشیف[/su_label]
[su_label]ترجمه: احسان حامد[/su_label]
به‌دنبال انتقال قدرت در واشنگتن، ناظران روسی فرصت‌های جدیدی برای همکاری روسیه-امریکا در افغانستان شناسایی کرده‌اند. در آغاز، روسیه این تصور را ایجاد کرد که این کشور نسبت به ماموریت ایالات متحده و سازمان پیمان اتلانتیک شمالی در افغانستان دید مثبت دارد. در چند سال نخست، واشنگتن و مسکو به‌صورت فعال باهم کار کردند. اما بدترشدن روابط دوجانبه در آخرین سال‌های دهه‌ی 2000، به دور رفتن تدریجی روسیه و غرب در مورد این مسأله منجر شد. به‌طور مثال، واشنگتن آنچه که گفت‌وگوهای محرمانه‌ی دیپلمات‌های روسی با نمایندگان طالبان تندروِ اسلام‌گرا در افغانستان ادعا می‌شد را مورد انتقاد قرار داد. وزارت خارجه‌ی روسیه ادعا می‌کند که چنین گفت‌وگویی هرگز اتفاق نیافتاده است. ارکیدی دوبنوف، کارشناس مسایل آسیای مرکزی در گفت‌وگویی با دویچه ویله گفت که در اواخر سال 2015، هدف سیاست روسیه در افغانستان آغاز گفت‌وگو با طالبان بود. او اشاره کرد که در آن زمان، ضمیر کابلوف، فرستاده‌ی ویژه‌ی روسیه برای افغانستان، از منافع مشترک با طالبان سخن گفت.
دوبنوف می‌گوید، کریملین در سال‌های اخیر تهدیدهایی که از افغانستان سرچشمه می‌گیرند را بررسی دوباره کرده است. رهبران روسیه قبلا نگران بودند که بی‌ثباتیِ افغانستان می‌تواند به کشورهای همسایه در آسیای مرکزی سرایت کند و در نتیجه، تهدیدی برای روسیه باشد. دوبنوف توضیح می‌دهد: «این روزها، مسکو درک می‌کند که یک نیروی سیاسی در افغانستان، طالبان – حتا اگر ماهیت تندروانه داشته باشد – تهدیدی برای آسیای مرکزی که روسیه آن را در حوزه‌ی نفوذ خودش می‌داند، نیست».
منافع مسکو در افغانستان
الکسی مالاشینکو، مدیر بخش تحقیقات موسسه‌ی تحقیقاتی گفت‌وگوی تمدن‌ها و کارشناس در مرکز کارنگی در مسکو، با دوبنوف موافق است. مالاشینکوف به دویچه ویله گفت: «نیازی نیست بترسیم که بی‌ثباتیِ افغانستان به روسیه سرایت خواهد کرد. این خطر اصلا وجود ندارد». او باور دارد که فعالیت‌های روسیه در قبال افغانستان نباید بیش از واقعیت وانمود شود. او می‌گوید، مسکو این حقیقت را که افغانستان یکی از مسأله‌سازترین کشورهای منطقه است، به‌خوبی می‌داند. به گفته‌ی مالاشینکو، کریملین تا زمانی که دخالت در وساطت و حفظ صلح هزینه‌یی برایش نداشته باشد، هیچ اعتراضی نسبت به آن ندارد. این کارشناس می‌گوید: «روسیه منافع قابل توجهی در افغانستان ندارد». او علاوه می‌کند که برای کشور نسبتا فقیری مانند روسیه دست داشتن در هر کِیکی ناممکن است: «مسکو هم‌اکنون هزینه‌های اتحادیه‌ی اقتصادی آسیایی-اروپایی، کریمیه، منطقه‌ی دونباس، آبخازیا و سوریه را متحمل می‌شود». علاوه بر آن، او می‌گوید ارزش حجم تجارت [روسیه] با افغانستان صرف یک میلیارد دالر امریکایی است. «سرمایه‌گذاری روسیه در آن‌جا ناچیز و اندک است».
حکومت افغانستان تحت فشار
ارکیدی دوبنوف معتقد است که باوجود همه‌ی این‌ها، مسکو می‌خواهد خلای پس از خروج سربازان سازمان پیمان اتلانتیک شمالی از افغانستان را پر کند. با این‌حال، به نظر او، این تنها دلیلِ افزایش علاقه‌ی مسکو به افغانستان نیست. این کارشناس احساس می‌کند که کریملین تلاش دارد گروه‌های مختلف بنیادگرا را در افغانستان علیه همدیگر به رقابت بیاندازد. دوبنوف گفت: «واضح است که طالبان و بنیادگرایان «دولت اسلامی» که در میان صفوف آن مردانی از کشورهای آسیای میانه می‌جنگند، منافع متفاوتی را در شمال افغانستان دنبال می‌کنند و این‌که تفاوت‌ها می‌تواند با حمایت از طالبان تقویت شود و این حمایت می‌تواند اسلحه را شامل باشد». به گفته‌ی او، برقراری گفت‌وگو با طالبان بر حکومت رییس‌جمهور اشرف غنی نیز فشار وارد خواهد کرد، حکومتی که مسکو آن را، حداقل در زمان حکومت اوباما، دست‌نشانده‌ی واشنگتن می‌دانست.
انتظارات واشنتگن
مسکو از دونالد ترامپ، رییس‌جمهور امریکا انتظار دارد که نقاط تمرکز جدیدی در سیاست افغانستان تعیین کند. کریملین به‌صورت مشخص علاقمند است بفهمد که آیا واشنگتن تمایلی به خروج 9000 سرباز باقی‌مانده‌ی [امریکایی] از افغانستان و قطع حمایت از رییس‌جمهور فعلی افغانستان دارد یا خیر. دوبنوف حدس می‌زند که «اگر حکومت جدید ایالات متحده دیگر بر بی‌قیدوشرط بودن حمایت از غنی اصرار نکند، در آن‌صورت، مسکو شکل جدیدی از اقدام مشترک برای تنظیم مسأله‌ی افغانستان به واشنگتن پیشنهاد خواهد داد». مالاشینکو معتقد است که افغانستان می‌تواند به موضوع گفت‌وگوهای روسیه-امریکا تبدیل شود. اگر «دولت اسلامی» استراتژیِ فعال بودنش در افغانستان در درازمدت را حفظ کند، در آن‌صورت، این کشور می‌تواند به منطقه‌یی تبدیل شود که در آن مسکو و واشنگتن می‌توانند در جنگ علیه تروریسم با هم کار کنند. مالاشینکو می‌گوید: «سکوی خوبی برای همکاری و گفت‌وگوها خواهد بود».
