ناگزیری‌های ما در تعامل با پاکستان

رییس‌جمهور غنی در نشست سران کشورهای عضو ناتو در وارسا به شدت از عملکرد پاکستان در قبال افغانستان انتقاد کرد. رییس‌جمهور گفته است که پاکستان هنوز هم فرقی بین تروریسم خوب و بد قایل است و به نحوی اظهار داشته است که آن کشور قاعده‌ی بازی را رعایت نمی‌کند. این سخنان رییس‌جمهور غنی با واکنش تند وزارت خارجه‌ی پاکستان مواجه شده و سخن‌گوی آن وزارت این اظهارات را ناامیدکننده خوانده است.
این اظهارات رییس‌جمهور غنی پس از آن صورت می‌گیرد که تلاش‌های دولت افغانستان برای نزدیکی با پاکستان و جذب حمایت آن کشور از روند صلح به شکست مواجه می‌شود. حکومت وحدت ملی در آغاز معتقد بود که دولت حامد کرزی تلاش‌های کافی برای جلب حمایت پاکستان از روند صلح را انجام نداده و بدین دلیل ضرورت است تا این کار صورت گیرد. رییس‌جمهور غنی شخصاً کلید صلح را در دست مقام‌های پاکستانی می‌دانست و معتقد بود که تعریف منافع مشترک اقتصادی و دادن امتیازات بیشتر به پاکستان ممکن است آن کشور را متقاعد سازد تا با دولت افغانستان در رسیدن به صلح همکاری کند. غنی که در آغازین روزهای کاری خود در مقام ریاست‌جمهوری افغانستان تلاش‌های گسترده‌یی را برای نزدیکی با پاکستان انجام داد، اکنون به نحوی به شکست این سیاست خود اعتراف می‌کند و پاکستان را از محور تلاش‌های همکاری‌های منطقوی بیرون می‌کشد.
در طی این مدت بارها پاکستان متعهد شد که از روند صلح در افغانستان حمایت می‌کند و عناصر تروریستی را در خاک خود هدف قرار می‌دهد، اما در عمل این کار را نکرد و نه‌تنها که جنگ علیه تروریسم را شدت نبخشید بلکه بارها از استراتژی جنگ علیه گروه‌های تروریستی به‌خصوص طالبان انتقاد کرد. سرتاج عزیز مشاور روابط خارجی نخست‌وزیر پاکستان و دیگر مقام‌های پاکستانی بارها اظهارات به‌شدت متناقضی را در جامعه‌ی بین‌المللی مطرح کردند و به نحوی تلاش نمودند تا افکار عمومی را در سطح جهان و افغانستان از تعهدات آن کشور در مبارزه با تروریسم منحرف سازد.
غنی با انتقاداش از پاکستان در نشست وارسا در پی اعمال فشار بر پاکستان از طریق جامعه‌ی بین‌المللی می‌باشد. هرچند پیش از این بارها مطرح شده بود که علیه پاکستان در شورای امنیت سازمان ملل متحد و دیگر مجامع بین‌المللی شکایت شود، اما عملاً این اقدام صورت نگرفت. سخنان رییس‌جمهور در نفس خود تازه‌ترین و جدی‌ترین شکایت افغانستان از عملکرد پاکستان در قبال افغانستان در مجامع بین‌المللی می‌باشد. فارغ از موثریت یا عدم موثریت این گفته‌ها، آن‌چه از این کار قابل استنباط است، این است که راه دیگری برای تعامل با پاکستان باقی نمانده و اندک‌اندک، دولت افغانستان به شکایت از پاکستان در مجامع بین‌المللی روی آورده و بدین ترتیب، درصدد اعمال فشار خارجی بر پاکستان برآمده است.
بدون شک این اظهارات، تنش در روابط میان دو کشور را افزایش خواهد داد. به دنبال درگیری مرزی میان نیروهای امنیتی افغان و نظامیان پاکستانی، این اظهارات می‌تواند موج تازه‌یی از ناخشنودی‌ها را در پاکستان ایجاد کند. طبیعی است که هرچه این روابط تیره‌تر شود، اثرات نامطلوبی بر وضع اقتصادی و امنیتی در کشور به‌جا خواهد گذاشت. با وجود عدم همکاری پاکستان در روند صلح و نیت سوء آن کشور در قبال افغانستان، ما ناگزیر به تداوم ارتباط موثر با آن کشور می‌باشیم. این ناگزیری در زمینه‌های مختلف از جمله اقتصاد، سیاست، امنیت، زندگی مهاجرین و موارد دیگر قابل درک است و بدون شک افغانستان نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد.
طرح مشکلات موجود در روابط میان افغانستان و پاکستان حتا در مجامع بین‌المللی به تنهایی نمی‌تواند کارساز واقع شود. تنش در روابط میان دو کشور ابعاد بسیار پیچیده‌یی دارد که از طریق کشورهای خارجی نیز قابل حل‌وفصل نیست. در حال حاضر، هرچند افغانستان به این راهکار به‌مثابه‌ی یک راهکار مناسب نگاه می‌کند و اکثریت مردم از طرح مساله در مجامع بین‌المللی حمایت می‌کند، اما واقعیت این است که این مساله به فاکتورهای زیاد از جمله مشکلات ارضی و مشروعیت‌های سیاسی و بین‌المللی این قضیه وابسته است که افغانستان دست‌کم در این زمینه، حرفی برای گفتن ندارد.