مارکیت سیاسی

در عالم مناسبات جمعی روزمره‌ی افغانستان – و جاهای دیگر جهان- این یک اصل حاکم بر رفتار همه‌گانی است که هر کس باید غم خود را بخورد. یکی از محمل‌های قدیمی این «غم خود را خوردن» همان دادوستد در بازار معامله است. یک نفر چیزی را می‌خرد یا به‌هر طریقی پیدا می‌کند و بعد آن را به دیگران می‌فروشد و از این مجرا سودی حاصل می‌کند و با آن سود به اصطلاح غم خود و اولاد خود را می‌خورد. بعضی در این کار حدوحدود معینی می‌شناسند و در زمینه‌ی خاصی به این دادوستد می‌پردازند. مثلاً کسی که دکان ماست‌فروشی دارد، همان ماست را می‌فروشد و به کارهای دیگر و معاملات دیگر دست نمی‌زند. یعنی در کنار ماست چوب سوخت و دوای یونانی نمی‌فروشد. بعضی دیگر هیچ حدوحدود مشخصی نمی‌شناسند. به این معنا که هرچیزی را که بتوان خرید و فروخت، می‌خرند و می‌فروشند. این دسته‌ی دوم کسانی هستند که جاکت را از تن خود می‌کنند و می‌فروشند و سود می‌برند، ولی از چیزهای دیگر هم غافل نیستند. می‌دانند که در فلان جا زمین گران شده؛ به سراغ آن زمین هم می‌روند. موتر هم مبادله می‌کنند. برای اجرای کار دیگران نیز پیش مقامات دولتی وساطت می‌کنند و با جریان انداختن یک تعامل، رشوه‌دهی و رشوه‌ستانی، میان مقام دولتی و مشتری‌اش مقداری پول به جیب خود نیز می‌ریزند.
حالا چند سالی است که یک مارکیت سیاسی هم باز شده. در این مارکیت سیاستمداران به خریدوفروش می‌پردازند. سیاستمداران افغان نیز از همان دسته‌ی دوم پیش‌گفته هستند. برای آنان فرقی نمی‌کند که سوژه‌ی معامله‌شان چه باشد. مهم این است که آن سوژه‌ی معامله سود خوبی پس بدهد. برای این سیاستمداران رای مردم، جنازه‌ی سرباز، جنجال بر سر مصطلحات ملی، مبارزه با فساد، اطلاعات محرم و هر چیز دیگری که بتواند فروخته شود، کالاهای قیمتی‌اند و می‌توان آن را در مارکیت سیاسی افغانستان فروخت و سود حاصل کرد. مثلاً وقتی جنازه‌ی دوازده سرباز در میدان می‌ماند، سیاستمدار افغان بوی سود می‌شنود. او به این فکر نمی‌کند که آن جنازه‌ها جنازه‌ی سربازان اردویند و کشته شدن سربازان برای خود آنان، خانواده‌ی آنان و مملکت چه‌قدر دردناک است. او، سیاستمدار افغان، به این می‌اندیشد که اگر این دوازده جنازه به آرامی به خاک سپرده شوند، برای او چه و چه‌قدر می‌ماند و اگر در دشت بپوسند او چه‌قدر می‌تواند آن را ابزار فشاری برای در تنگنا قرار دادن رقیب سیاسی بسازد. در مارکیت سیاسی افغانستان هر کس این قانون تعامل را نفهمد، فریب شعارهای این سیاستمدران را خواهد خورد.