رزمندگان فاسد برای کنترول تجارت پرمنفعت مواد مخدر افغانستان می‌جنگند

[su_label]منبع: نیویارک‌تایمز/رادنورلند [/su_label][su_label]برگردان: حمید مهدوی[/su_label][su_divider top=”no” text=”رفتن به بالای صفحه” size=”2″ margin=”0″]

لشکرگاه، افغانستان – افغان‌ها گفته‌یی دارند: «خوب، هرچه که اتفاق افتاده است، ما هنوز لاغریم». به‌عبارت دیگر، آن‌ها هنوز پولدار نشده‌اند، تاجایی‌که می‌توانند تلاش می‌کنند. این گفته‌یی است که اغلب این‌جا در ولایت هلمند، در منطقه‌ی جنوب غربی‌یی که پایتخت تولید تریاک و هیروئین جهان است، شنیده شده است. افغانستان 90 درصد هیروئین جهان را تولید می‌کند که به‌گفته‌ی سازمان ملل متحد منبع بیش از دو سوم آن کوکنار ولایت هلمند است.
فصل برداشت خشخاش در سال جاری به‌تازگی آغاز شده است. اما برخلاف سال‌های گذشته، به‌دلیل ترکیبی از پیشرفت‌های طالبان و فسادِ خارج از کنترول و این‌که هردو طرف بر سر تجارت مواد مخدر می‌جنگند، تلاش‌های جدی‌یی برای ریشه‌کن ساختن محصول تریاک در هلمند صورت نخواهد گرفت.
هلمند همچنین مرگبارترین ولایت در افغانستان است و مقام‌های افغان تأیید کرده‌اند که بیش از پنجاه درصد مرگ‌ومیر مربوط به جنگ کشور در سال گذشته در این ولایت رخ داده است. به جنرال عبدالجبار قهرمان، فرستاده‌ی رییس جمهور اشرف‌غنی برای هلمند، وظیفه‌ی درست کردن اوضاع داده شده است. او می‌گوید تا حدود زیادی دلیل این که هلمند به‌مشکلی بزرگ تبدیل شده است این‌است که بسیاری از رزمندگان آن در ادامه‌ی تجارت مواد مخدر و خود جنگ سهم مالی دارند – چیزی‌که او امیدوار است با وادار کردن تمام طرف‌ها به صحبت با یکدیگر آن را خنثا کند.
او این مشکل را سندرم زن چهارم می‌نامد. زن چهارم معمولاً چندین‌دهه از شوهرش جوانتر است، بنابراین، پدرش می‌تواند برای عروس یک قیمت بالا تقاضا کند. مفهوم آن این است که بازیگران کلان در هر دو طرف گرسنه‌ی پول هستند. اما در چند مورد برجسته در هلمند، چهار زن واقعاً وجود دارند. ملا منان، والی نام‌نهاد طالبان برای این ولایت، از یک خانواده‌ی فقیر است، با این‌حال او اخیراً با دختر جوانی به‌عنوان زن چهارمش ازدواج کرد. جنرال قهرمان گفت: «او این پول را از کجا کرد؟ او باید پول زیادی را برای این ازدواج می‌پرداخت و پدر او حتا یک خر نداشت.» در طرف مقابل، او اشاره کرد که حاجی مرجان حقمل، فرمانده پولیس در ولسوالی نادعلی، نیز 3 میلیون افغانی، حدود 42,000 دالر یا بیش از معاش سه سال یک فرمانده پولیس ولسوالی را برای ازدواج با یک زن جوان به‌عنوان زن چهارمش پرداخت. جنرال قهرمان گفت: «بازی بزرگی در جریان است و هلمند مرکز آن‌است.» «جنگ و درگیری در هلمند برای هرکسی ابزار است – آن‌ها از این جنگ و درگیری میلیون‌ها پول کمایی می‌کنند». هرکسی که قلمرو مواد مخدر را کنترول می‌کند، یک منبع غنی درآمد را کنترول می‌کند. طالبان مستقیماً بر مزارع مالیات وضع می‌کنند، تعدادی از مقام‌های حکومتی نیز این کار را می‌کنند یا اغلب رشوه می‌گیرند.
جنرال قهرمان گفت که تلاش‌های جنگ یک هدف غنی دیگر برای فساد است. او گفت: «درگیری‌یی وجود دارد و طرف حکومت سه گلوله شلیک می‌کند، اما می‌گویند این پنجاه‌مین گلوله‌یی است که شلیک می‌شود و طرف دیگر، آن‌ها کمتر شلیک می‌کنند و می‌گویند این صدمین گلوله‌یی است که شلیک می‌شود و سپس هردو طرف می‌روند و گلوله‌های اضافی را می‌فروشند». «آن‌هایی که می‌جنگند فقط ابزار هستند، فرماندهان‌شان پول جمع آوری می‌کنند».
نظر به آماری که جنرال قهرمان ارائه می‌کند در 11 ماه گذشته، 3000 سرباز ارتش و پولیس در هلمند کشته شده‌اند. به‌قول یک مقام ارشد افغان که نخواست نامش فاش شود، این آمار نیم 6000 تن از نیروهای امنیتی افغانستان را تشکیل می‌دهد که در جریان دوازده‌ماه گذشته کشته شده‌اند. جنرال قهرمان گفت: «اگر بگویم که آنقدر بد نیست، دروغ گفته‌ام.» «اما اگر بگویم که بیش از حد بد است، نیز دروغ خواهد بود. اوضاع شکننده است. وقتی قوی هستیم، به دستاورهایی نایل می‌آییم. وقتی آن‌ها قوی هستند، آن‌ها به دستاوردهایی دست می‌یابند».
تلفات ملکی نیز رو به افزایش است. در «شفاخانه‌ی ایمرجنسی لشکرگاه» که توسط یک گروه امدادگر مستقر در ایتالیا اداره می‌شود، تلفات ملکی در ماه جنوری و فبروری در مقایسه با دور مشابه در سال گذشته، 10 درصد افزایش است و به 405 تن رسیده است. عصمت‌الله دولتزی که اخیراً مسئول تمام نیروهای پولیس در هلمند انتخاب شده است، گفت: «حالا نمی‌توانید با خیال راحت در هیچ جای هلمند بروید.» وی با اشاره به مرکز ولایت هلمند، اضافه کرد: «نمی‌توانید با خیال راحت از لشکرگاه بیرون بروید و این حقیقت است».
جنرال دولتزی ادامه داد: «تا زمانی‌که در مورد فساد سیاسی که از کابل انتقال داده شده و همه ، به‌شمول بزرگان، اعضای پارلمان، سیاست‌مداران و همه را در بر دارد، کاری انجام ندهیم، این حالت تغییر نخواهد کرد. آن‌ها به‌نفع کشورشان نمی‌جنگند، برای منافع شبکه‌های‌شان می‌جنگند. ملامجید آخندزاده، معاون رییس شورای ولایتی گفت که تمام وعده‌های کابل به هلمند وعده‌های پوچ بودند، چون طالبان مناطق بیشتر و بیشتری را تصرف می‌کنند. وی گفت: «حقیقت این‌است که به جز پر کردن جیب‌های‌شان، هیچ کاری انجام نداده‌اند. این همه‌ی کاری است که آن‌ها انجام می‌دهند».
فساد تنها لاغرها را چاق نمی‌کند، بلکه امنیت را نیز خراب می‌کند. حاجی‌احمد یک عضو شورای ولایتی از ولسوالی گرشک است که مرکز شدیدترین جنگ‌ها است. او گفت: «جریان کار اینطوری است». «فرمانده پولیس مقامش را می‌خرد، سپس باید از فروش سایر مقام‌ها، در ولسوالی‌ها و قریه‌جات، به فرماندهان دیگر باید پول کسب کند و سپس آن‌ها هر پسته را می‌فروشند.
حاجی‌احمد گفت: «یک نمونه‌یی از آن چیزی را که در این اواخر اتفاق افتاده است مثال می‌زنم.» «در منطقه‌ی مارگیر، در یک پُسته‌ی بازرسی پولیس در ولسوالی گرشک، بیست‌وچهار ساعت جنگ ادامه دارد و در جریان شب مهمات فرمانده تمام می‌شود. سپس او نزد فرمانده‌اش در ولسوالی می‌رود و می‌گوید ما به مهمات نیاز داریم و فرمانده‌اش می‌گوید خوب، پول بده تا من به تو مهمات بدهم و او پولی ندارد، بنابراین طالبان بر این پست بازرسی می‌تازند و نُه پولیس کشته می‌شوند. این چیزی است که اتفاق می‌افتد». او به حمله‌یی اشاره می‌کرد که ماه گذشته اتفاق افتاد. جنرال دولتزی و جنرال قهرمان، مردانی که برای آوردن اصلاحات در پولیس و ارتش در هلمند استخدام شده‌اند، این کار را دشوار یافته‌اند و بسیاری از موانع داخلی‌اند.
از سال 2014 تا 2015، ریشه‌کن‌سازی مواد مخدر در هلمند تقریباً دو برابر شده و با تحسین زیاد در محافل مبارزه با مواد مخدر مواجه شد. اما، در سال جاری، جگرن رحمت‌الله الکوزی، رییس امنیت جدید وزارت مبارزه با مواد مخدر، که وظیفه اصلی‌اش ریشه‌کن ساختن مواد مخدر است اعلام کرده است که در سال 2016 مواد مخدر اصلاً وجود نخواهد داشت. جگرن الکوزی تأکید کرد، در حالی‌که بر پنج ولسوالی از 14 ولسوالی ولایت هلمند و بیش از نیم قلمرو این ولایت کنترول کامل دارند، این کار غیرممکن خواهد بود.
این جگرن در مصاحبه‌یی گفت: «امسال کاملاً خارج از کنترول است. سال گذشته اینطوری نبود. اکنون که امنیت نداریم، نمی‌توانیم هیچ کاری بکنیم. این واضح است». اما منتقدان جگرن الکوزی می‌گویند که واضح است او علاقه‌یی به تلاش ندارد و شکایت می‌کنند که او نه‌تنها برای احراز چنین یک مقام حیاتی واجد شرایط نیست بلکه مبلغ هنگفتی که او برای این شغل پرداخته است نشان می‌دهد که او با لغو و ریشه‌کن کردن فساد به‌دنبال به‌دست آوردن پول خواهد بود. وقتی یک نامه‌ی رسمی از وزارت داخله‌ی افغانستان به جنرال دولتزی رسید که جگرن الکوزی را به عنوان تزار ریشه‌کن ساختن [مواد مخدر] معرفی کرده بود، این جنرال گفت که با خط درشت روی آن نوشت که «او نباید حتا در جمع نیروهای پولیس باشد چه رسد به مبارزه با مواد مخدر». جنرال در مورد جگرن الکوزی گفت: «او رتبه و مقامش را در بدل 100 هزار دالر خرید، او حتا واقعاً یک جگرن نیست و حتا خواندن و نوشتن بلد نیست.» (سواد یک الزام رسمی برای این پست است). ادعای او توسط فضل‌سلطان صافی، نماینده‌ی جدید دادستانی کل در هلمند، تأیید شد. الکوزی تأیید کرد که تنها تجربه‌ی قبلی او کار به‌عنوان محافظ برای پیمان‌کارانی است که کالا به داخل و خارج هلمند انتقال می‌دادند – کاری که به‌خاطر خطرناک بودنش پایان یافته است. اما او تأکید که می‌تواند بخواند و بنویسد و گفت که تا «صنف دهم یازدهم» به مکتب رفته است. همانطور که جنرال دولتزی گفت: «گفتن این‌که اوضاع در هلمند بهتر می‌شود مثل تلاش برای پنهان کردن آفتاب با دو انگشت است. من این کار را نمی‌کنم. چیزی را که به‌شما می‌گویم تصویر درستی از اوضاع ارائه می‌کند».