هشدار پوشالی یا تهدید واقعی؟

وزارت خارجه امریکا از گروه طالبان خواسته است تا پای میز مذاکره صلح با دولت افغانستان حاضر شود. این وزارت در بیانیه‌ای گفته است: «طالبان یک انتخاب دارند: به گفت‌وگوهای صادقانه صلح بپیوندند یا به جنگیدن ادامه بدهند. [اگر گزینه جنگ را انتخاب کنند] افغان‌های خودشان را می‌کشند و کشور خود شان را ویران می‌کنند». روزنامه گاردین به نقل از وزارت خارجه امریکا آورده است: «اگر آن‌ها (طالبان) گزینه بعدی (جنگیدن) را انتخاب کنند، هم‌چنان با تلاش‌های مشترک نیروهای امنیتی افغانستان و شریکان بین‌المللی آن‌ها مواجه خواهند شد.»
وزارت خارجه امریکا پس از آن اعلامیه خود را منتشر می‌کند و از گروه طالبان می‌خواهد که با دولت افغانستان وارد مذاکره شود که گروه طالبان گفته‌ است در مذاکرات مستقیم صلح با دولت افغانستان تا زمانی‌که خواسته‌های این گروه پذیرفته نشود شرکت نخواهد کرد.
آن‌گونه که وزارت خارجه امریکا گفته است، در صورتی‌که گروه طالبان وارد گفت‌وگوهای صلح با دولت افغانستان نشود، نابود خواهد شد. معنای ضمنی چنین سخنی، هشدار است؟ چه چیزی صبر امریکا را لبریز کرده تا سخن از نابودی گروهی بزند که در چهارده سال گذشته آن‌گونه که باید اقدامات موثر برای منزوی کردن و نابودی این گروه لازم بود، انجام نداد؟ متحدان دولت افغانستان به رهبری آمریکا با موجودیت بیش از صد هزار سرباز تا به دندان مسلح با گذشت یک و نیم دهه نتوانست طالبان را نابود کند. اکنون چگونه با ده هزار سرباز موفق خواهد شد تا این گروه را از میان بردارد؟
امریکا آن‌گونه که خودنمایی می‌کند هیچ‌گاه تا این مقطعی از زمان در برابر تروریسم مبارزه قاطع و روشن حداقل در افغانستان روی دست نداشته است. امریکا به دلیل این‌که رژیم طالبان، گروه القاعده را میزبانی می‌کرد و با این گروه تروریستی پیوند داشت/ دارد، رژیم طالبان را سرنگون کرد. ظاهراً امریکا با تغییر رژیم در افغانستان موفق شد آشیانه آرام القاعده را در افغانستان بهم بزند و میزبان این گروه را از مسند قدرت بیرون بیاندازد. اما رویدادهای پس از سرنگونی طالبان نشان می‌دهد که القاعده و هم‌پیمانان آن مثل گروه طالبان دست بالایی در ایجاد وحشت، قتل و کشتار مردم پیدا کرده‌اند.
چرا چنین شد؟
طالبان چه به لحاظ باور یا عملکرد، تفاوتی با القاعده ندارند. تنها تفاوت این دو گروه تروریستی حوزه فعالیت‌های آن‌ها است. هدف القاعده جهانی است اما هدف گروه طالبان محدود به خاک افغانستان. تا زمانی که امریکا این دو گروه را مورد تعقیب و هدف نظامی قرار می‌داد، عرصه برای فعالیت‌های طالبان بسیار محدود بود اما زمانی که امریکا اعلام کرد که پس از ختم ماموریت جنگی، گروه طالبان را مورد تعقیب و حمله نظامی قرار نخواهد داد، این گروه مجدداً مجال حمله یافت و بیش از گذشته شروع به حملات انفجاری و انتحاری کرد.
امریکا در دسامبر 2014 اعلام کرد که از روز دوم جنوری 2015، اعضای گروه طالبان را تنها در صورتی هدف قرار خواهد داد که اقدامات آن‌ها (طالبان) تهدید مستقیم علیه امنیت امریکا محسوب شود. آن زمان، جان کربی، سخن‌گوی وزارت دفاع امریکا، اعلام کرد: این‌که فردی عضو گروه طالبان باشد، به تنهایی باعث نمی‌شود که امریکا علیه او دست به عملیات بزند.
به تعقیب آن، چهار ماه قبل سخن‌گوی وزارت دفاع امریکا گفت که واشنگتن، طالبان را شریک مهم برای روند صلح حکومت افغانستان می‌داند و به همین دلیل این گروه را به‌گونه‌ی فعال آماج حمله قرار نمی‌دهد. جیف دیویس، سخن‌گوی پنتاگون گفت «ما از این پس عملیات‌های ضد هراس‌افگنی را بر ضد طالبان انجام نمی‌دهیم. ما در واقع طالبان را یک شریک خیلی مهم برای روند صلح حکومت افغانستان می‌دانیم. ما به‌گونه‌ی فعال آنان را آماج قرار نمی‌دهیم.»
در واقع، زمانی که امریکا میان القاعده و گروه طالبان تفاوت قایل شد و اعلام کرد که گروه طالبان را مورد هدف قرار نخواهد داد، به طالبان فرصت و حیات دوباره بخشید. امریکا این تصمیم را وقتی اتخاذ کرد که این کشور یکی از قربانیان مستقیم گروه طالبان بود. میزان تلفات نیروهای امریکایی در افغانستان به مرز دو هزار نفر رسیده است. در سال 2012 ناتو جدول نیروها خارجی و میزان تلفات آن‌ها را در افغانستان منتشر کرد. از مجموع 90000 هزار سرباز امریکا در افغانستان، 1973 نفر آن کشته شده‌اند. آمار تلفات انسانی امریکا در افغانستان تفاوتی چندان شگرف با حمله القاعده در سال 2001 به برج‌های دوگانه امریکا ندارد؛ حمله‌ای که باعث خشم امریکا شد و این کشور را به افغانستان کشاند. جدای از هزینه‌های انسانی امریکا در افغانستان، اداره بازرسی آمریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار) در سال 2014 اعلام کرد که بودجه‌ای که ایالات متحده از سال ۲۰۰۲ تا ۳۰ جنوری سال ۲۰۱۳ به افغانستان کمک کرد حدود یک صد و چهار میلیارد دالر بوده که بیش از بودجه طرح «مارشال» برای بازسازی ۱۶ کشور اروپای غربی بعد از جنگ جهانی دوم است. چگونگی برخورد امریکا با طالبان و القاعده و تفاوتی که امریکا میان این دو گروه قایل شد، در زمان حکومت حامد کرزی هم بحث‌های داغ را ایجاد کرد.
در حال حاضر امریکا عضو گروه هماهنگی چهارجانبه صلح است. گروه هماهنگی در نشست اخیر خود از گروه‌های طالبان دعوت کرد تا در گفت‌وگوی مستقیم صلح با دولت افغانستان شرکت کند. پاسخ طالبان به این درخواست این گروه واضح است: آن‌ها حاضر نیستند با دولت افغانستان رو در رو قرار بگیرند و در مورد اختلاف شان مذاکره کنند.
با توجه به نوع برخورد امریکا با طالبان در گذشته و اکنون، به نظر نمی‌رسد امریکا آستین برای نابودی طالبان بالا بزند. اعلامیه اخیر وزارت خارجه امریکا نیز بیش از آن‌که یک تهدید واقعی باشد از سرگیری «بازی موش و پشک» است. بازی‌ی که سبب شده امریکا طولانی‌ترین جنگ خود خارج از مرزش را در افغانستان که پایانش هم‌چنان نامعلوم است، تجربه کند.