[su_label]منبع: لسآنجلس تایمز/ شاشنگ بنگالی و علی محمد لطیفی[/su_label]
[su_label]ترجمه: حمید مهدوی[/su_label]
پس از آنکه شش آمریکایی هفته گذشته در یک بمبگذاری کشته و نیروهای امریکایی و بریتانیایی برای کمک در دفع حمله طالبان در ولایت استراتژیک هلمند اعزام شدند، افغانستان بیش از هر زمان دیگری، از زمانیکه نیروهای بینالمللی به رهبری امریکا شش ماه قبل خارج شدند و نقش کوچک حمایتی را عهدهدار شدند، متزلزل و ضعیف به نظر میرسد.
طالبان بر کشمکشهای داخلی بر سر رهبری نایل آمدهاند و به یک سلسله پیروزیهای نظامی دست یافتهاند. در عین حال، رییس جمهور اشرف غنی با نارضایتیهای فزاینده و نشانههایی مواجهه است که نیروهای امنیتی افغانستان-که توسط نیروهای بینالمللی آموزش دیدهاند– نمیتوانند حومههای وسیع کشور را بدون حمایت خارجیها در تصرف شان نهگدارند. چند ماه قبل، غنی و مقامهای امریکایی امیدوار بودند که رهبران طالبان به گفتوگوهای صلح تمایل دارند، گفتوگوهایی که تقریبا همه توافق دارند تنها راه پایان دادن به جنگ 14 ساله است. در حالی که شورشگری شدت میگیرد، آغاز گفتوگوها در این زودیها بعید به نظر میرسد و حتا پنتاگون که بهطور سنتی خوشبین بود، میگوید که اوضاع در سال 2016 بدتر خواهد شد.
چرا جنگ در هلمند مهم است؟
هلمند، ولایتی که نقطه ترانزیتی شبه نظامیان، مواد مخدر و سلاح بین پاکستان و ایران بوده است، تاکنون مرگبارترین ولایت برای نیروهای امریکایی و بریتانیایی در افغانستان، در جریان یک دهه گذشته، نیز بوده است. ولسوالی سنگین؛ ولسوالیای که 50 هزار تن از باشندگانش در جنگ سنگین روزهای اخیر گیر ماندهاند، سرچشمه تولید تریاک است که منبع کلیدی درآمد شورشیان محسوب میشود. در سال 2011، پس از آن که نیروهای بریتانیایی از این ولایت خارج شدند، نیروهای دریایی از کندک سوم مستقر در کمپ پندلتون یک ماموریت هفت ماهه را در ولسوالی سنگین آغاز کردند که این ماموریت منجر به کشته شدن24 و زخمی شدن بیش از 175 تن گردید و یکی از مرگبارترین ماموریتهای جنگ امریکا در این محل رقم خورد. نزده ماه پس از آنکه آخرین واحد نیروهای دریایی امریکا ولسوالی سنگین را ترک کردند، این ولسوالی در آستانه سقوط دوباره به دست طالبان قرار گرفت. از تابستان سال جاری، شورشیان به تدریج کنترل تقریباً نیمی از ولسوالیهای هلمند را بهدست آوردهاند و در چندین ولسوالی دیگر علیه نیروهای امنیتی افغانستان میجنگند. اورزله اشرف نعمت، یک دانشگاهی مستقر در کابل، گفت: «تسلط طالبان بر هلمند یک ضربه کلان بر پیکر تلاشهای [امریکا و بریتانیا] خواهد بود.»
ارتش امریکا حملات هوایی راهاندازی کرد و یک تعدادی نامشخص از نیروهای عملیات ویژه را به هلمند فرستاد. بریتانیا در هفته جاری 10 مشاور به لشکرگاه، مرکز این ولایت، فرستاد تا به نیروهای افغانستان کمک کنند. عملیاتهای گسترده پس از آن روی دست گرفته شدند که رییس جمهور اوباما در ماه اکتوبر اعلام کرد 9800 تن از سربازان امریکایی تا آخر سال 2016 در افغانستان خواهند ماند. این احتمالاً به معنای حملات هوایی بیشتر امریکاییها و حتا جنگ زمینی است – دو اقدامی که خطر کشانده شدن دوباره نیروهای امریکایی در خط مقدم جنگ را دارد. در ماه اکتوبر، پس از آنکه طالبان بهطور موقت شهر شمالی قندوز را تصرف کردند، 42 فرد ملکی زمانی کشته شدند که یک حمله هوایی امریکاییها یک شفاخانه داکتران بدون مرز را هدف قرار داد. روز دوشنبه گذشته، شش تن از سربازان امریکایی در جریان یک گشتزنی در نزدیکی میدان هوایی بگرام در شمال افغانستان توسط یک بمبگذار موتورسوار انتحاری طالبان کشته شدند.
دخالت عمیقتر امریکاییها [در افغانستان] این تبلیغات طالبان را تقویت میکند که آنها با اشغالگران خارجی میجنگند. در جریان جنگ 15 روزه برای [کنترل] قندوز، باشندگان این ولایت شکایت کردند که حملات هوایی مناطق غیرنظامی را هموار کرد و مردم محل را در معرض خطر قرار داد. هرچند سربازان افغانستان برای بازپسگیری بخشهایی از هلمند به این ولایت هجوم میبرند، تعداد طالبان، همراه با دستهی به ظاهر پایان ناپذیری از جنگجویان، بیشتر از نیروهای محلی و امریکایی است. توماس روتینگ، از بنیانگذاران شبکه تحلیلگران افغانستان که یک گروه تحقیقاتی مستقر در کابل است، گفت: «به نظر میرسد استراتژی طالبان، با این ارزیابی که واحدهای با توانایی جنگی خوب محدود اند، از پادرآوردن و مطیع کردن نیروهای حکومتی افغانستان باشد».
حکومت افغانستان را چه شده است؟
دستآوردهای طالبان چیزی است که تحلیلگران آن را شکست رهبری حکومت غنی عنوان میکنند. حکومت وحدت ملی که با پادرمیانی جان کری، وزیر خارجه امریکا، پس از انتخابات جنجالی سال گذشته تشکیل شد، تقریباً هیچکسی را خوشحال نکرده است. پستهای کلیدی دولتی، بهشمول وزارت دفاع، بهطور دائمی پر نشدهاند. روتینگ گفت که نیروهای امنیتی از لوجستیگ ضعیف و تعداد نامشخصی از «سربازان خیالی»-سربازانی که صرف [نام] شان روی کاغذ وجود دارد تا افسران ارتش معاش آنها را جمعآوری کنند – به ستوه آمدهاند.
بزرگترین قمار غنی – تلاش برای متقاعد کردن پاکستان برای کمک به آغاز گفتوگوهای صلح با رهبران طالبان در خاک این کشور، تاکنون ناکام بوده است. تعداد بیسابقهای از افغانها بهدنبال پناهگزیدن در خارج هستند تا اینکه زندگی با یک اقتصاد مارپیچی و خشونتهای جاری را بگزینند. روتینگ گفت: «وقتی طالبان میبینند که به پیشرفتهای نظامی دست مییابند، تمایلی به رفتن و مذاکره کردن ندارند.» «این به معنای جنگ بیشتر و خسارت بیشتر به مردم ملکی است».
پیشرفتهای نظامی در مورد انسجام طالبان چه میگوید؟
پس از آنکه در ماه جولای اعلام شد که ملا محمد عمر، کسی که مدت طولانیای رهبر معنوی طالبان بود، دو سال قبل مرده است، طالبان شاهد یک جنگ داخلی شدید برسر جانشینی او بودند. برخی از فرماندهان از طالبان جدا شدند و به دولت اسلامی اعلان وفاداری کردند. دیگران تلاش کردند ملا اختر منصور، رهبر جدید طالبان را که قرار گزارشها در نتیجه جنجال در نشستی در ماه جاری زخمی شد، از مقامش خلع کنند. با این حال، پیروزیها در میدان نبرد به طالبان اجازه داده است تا به کمک نسل جوانی از جنگجویان افغان که در اردوگاههای آنسوی مرز با پاکستان آموزش دیدهاند، مشکلات را مخفی نگهدارند. داوود مرادیان، بنیانگذار انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان، گفت: «[طالبان] سازمانی است که رهبری سیاسی و آجندای سیاسی ندارد، اما بهخاطر حمایت و هدایتی که از خارج دریافت میکنند، توانایی نظامیاش را بالا برده است». «در حال حاضر، طالبان شاید از لحاظ سیاسی درهم شکسته باشند، اما از لحاظ نظامی قویتر اند».
