از فاریاب چه خبر؟

چند روز پیش طالبان بر فاریاب حمله کردند و تا ممکن بود کشتند و دریدند و بریدند و آتش زدند. تعجبی نداشت. این کار و بار طالبان است. آنان جز قتل و غارت و ویرانگری کار دیگری نمی‌شناسند. آن‌چه مایه‌ی تعجب بود این بود که گفته می‌شد جنرال عبدالرشید دوستم، معاون اول رییس جمهور، سفر خود به ترکیه را نیمه کاره گذاشته و به وطن برگشته تا عملیات نظامی ضد طالبان را «شخصا» رهبری کند. انتظار کسانی که جنرال را اسطوره‌ی نبرد و سرسختی می‌دانند این بود که جنرال طالبان متجاوز و بی رحم را در آتش خشم خود بسوزاند. از قول او نوشتند که زنده و مرده‌ی طالبان را آتش بزنید! چند روز که گذشت، گفته شد که جنرال متمایل است به طالبان فرصت بدهد تا دست از خصومت بردارند و به دولت تسلیم شوند. آن هم اتفاق نیفتاد.

اکنون چه؟

به نظر می‌رسد کم کم به همان وضعیت دهه‌ی هفتاد شمسی نزدیک می‌شویم. در آن زمان، طالبان به هر جا حمله می‌کردند. افسانه‌های تار و مار شدن طالبان در آن وقت هم کم بر سر زبان‌ها نمی‌گشت. اما واقعیت آن بود که طالبان مناطق مختلف را یکی از پی دیگری می‌گرفتند. در آن زمان، گروه‌های مخالف طالبان با همدیگر رقابت داشتند و بد شان نمی‌آمد اگر طالبان، در نوبت‌ها، روز یکی از رقیبان را سیاه می‌کردند. شورای نظار خوش حال می‌شد وقتی که می‌دید طالبان نیروهای حزب وحدت را شکست داده یا جنبشی‌ها را ضربه‌یی کاری زده. جنبش و وحدت بد شان نمی‌آمد که طالبان شورای نظار را گوشمالی سختی بدهد. حتا جنبش و وحدت هم، که ظاهرا ائتلاف داشتند، در دشوارترین روزها با همدیگر می‌جنگیدند.

(جنگ حیرتان)

نتیجه در آن زمان آن شد که دیدیم. طالبان با سرعت باد و برق مخالفان خود را از سر راه برداشتند و حلقه‌ی تسلط خود را از جنوب به شرق و به غرب و به شمال گسترش دادند.

این بار، باز در برابر همان سناریو هستیم. با این تفاوت که این دفعه طالبان از حمایت ارکان دولت هم بهره مند اند. یعنی رقابت‌های درونْ ائتلافی محور شمال همان‌هایی اند که در دور قبلی بودند. این قدر هست که این بار دست اعضای این ائتلاف نیز زیر سنگ دولت است. آخر، آن جنرالی که از نابودی طالبان سخن می‌گوید معاون اول ریاست جمهوری است. رقیب قدرت‌مندش، عطا محمد نور، که از دفاع از شمال سخن می‌گوید نیز والی همین دولت است.

دولت وحدت ملی عملا مرده است. حال، سوال این است که آشوب تمام عیار کی شروع می‌شود؟ فاریاب آزمون مهمی برای ماندن دولت و جدی بودن رهبران محور شمال برای درس گرفتن از گذشته است.