دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) میگوید که جوامع در سراسر کشور با تشدید چالشهای اقلیمی و زیستمحیطی دست و پنجه نرم میکنند؛ بحرانی که به طور فزایندهای بر معیشت، امنیت غذایی و ثبات تأثیر میگذارند.
این دفتر امروز (جمعه، ۱۵ جوزا) در روز جهانی محیط زیست با نشر گزارشی گفته است که خشکسالی و کمبود آب همچنان گستردهترین تهدیدها هستند.
به گفتهی یوناما، بیش از نیمی از جمعیت افغانستان تحت تأثیر کمبود آب قرار گرفتهاند و دورههای طولانی خشکسالی به شدت بر کشاورزی ـ ستون فقرات معیشت روستایی ـ تأثیر گذاشته است.
در ولایتهای شرقی مانند ننگرهار، کشاورزان از تخریب مکرر محصولات کشاورزی شان خبر میدهند، در حالی که کاهش منابع آب، رقابت بر سر زمین و آب را تشدید میکند.
یک کشاورز در ولسوالی گوشته ننگرهار با توصیف عدم قطعیت فزایندهای که جوامع روستایی با آن مواجه هستند، گفت: «رودخانه ما غیرقابل پیشبینی شده است. سال گذشته، زمانی که بیشترین نیاز را به آن داشتیم، خشک شد؛ امسال سیل آمد و نیمی از محصولات ما را از بین برد.»
وضعیت وخیم جنوب
یوناما میگوید که بحران کمبود آب در ولایتهای جنوبی قندهار، هلمند، نیمروز، زابل و ارزگان وخیم است و خشکسالیهای مکرر، کاهش بارندگی و استخراج بیرویه آبهای زیرزمینی، سیستمهای آب را به آستانه نابودی کشانده است.
به گفتهی یوناما، رودخانهها در این ولایات در حال خشکشدن هستند، سیستمهای آبیاری سنتی فروپاشیدهاند و بسیاری از جوامع مجبور به حفر چاههای عمیقتر شدهاند، که اغلب بدون موفقیت بودهاند.
در گزارش یوناما آمده است که تولیدات کشاورزی و دسترسی به آب آشامیدنی سالم در حال کاهش است و خانوادهها در جستجوی آب آواره میشوند.
به گفتهی این نهاد، افزایش رقابت بر سر منابع محدود تنشها را افزایش میدهد.
کارشناسان هشدار دادند که بدون اقدام فوری، بخشهایی از منطقه ممکن است غیرقابل سکونت شوند.
در گزارش یوناما آمده است که در منطقه غربی، جوامع با چالشی متفاوت اما به همان اندازه جدی روبرو هستند.
در حالی که ولایتهایی مانند غور و فراه خشکسالی طولانیمدت را تجربه میکنند، برخی ولایتهای دیگر با بارندگیهای شدید و سیلهای ناگهانی که خانهها، زمینهای کشاورزی و زیرساختها را ویران میکند، مواجه هستند.
به نقل گزارش یوناما، سیل در ولایتهای مرکزی و شرقی مانند لوگر، پروان و کاپیسا نیز غیرقابل پیشبینیتر میشود، در حالی که بادهای شدید و طوفانهای گرد و غبار در جنوب به محصولات کشاورزی آسیب میرساند.
در ولایتهای کنر، نورستان و لوگر، جنگلزدایی حفاظت طبیعی در برابر سیل و رانش زمین را کاهش داده است، در حالی که چرای بیش از حد و تخریب اکوسیستم در مناطق کوهستانی مانند بدخشان به از بین رفتن تنوع زیستی کمک میکند.
همچنین به گفتهی یوناما، فعالیتهای معدنی نامنظم نیز زمین را بیشتر آسیب میرساند و منابع آب را آلوده میکند.
بحران زیست محیطی در شهرها
یوناما گفته است که مناطق شهری افغانستان نیز تحت فشار هستند.
در کابل، آلودگی هوا، به ویژه در ماههای زمستان، یک تهدید عمده برای سلامتی است که ناشی از استفاده از سوختهای بیکیفیت و مدیریت ضعیف زباله است.
در پنجشیر، کاپیسا و میدان وردک، رشد گردشگری منجر به افزایش زباله در رودخانهها و درهها شده است و نیاز به مدیریت قویتر محیط زیست را برجسته میکند.
