ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوقبشر سازمان ملل متحد برای افغانستان خواستار آزادی فوری و بدون قیدوشرط همهی خبرنگاران بازداشت شده از زندان طالبان شد.
آقای بنت در آستانهی «روز جهانی آزادی مطبوعات» با نشر اعلامیهای گفته است که طالبان باید تضمین کنند که کارکنان رسانهای بتوانند حق آزادی بیان خود را اعمال کرده و بدون ترس از انتقامجویی، آزار و اذیت یا بازداشت، به کار خود ادامه دهند.
بر اساس آمار سازمان خبرنگاران بدون مرز، در حال حاضر دستکم چهار خبرنگار در زندانهای طالبان بسر میبرند.
یکی از این خبرنگاران حمید فرهادی است که به اتهام «پروپاگند» علیه طالبان و همکاری با روزنامه اطلاعات روز به دو سال زندان محکوم شده است و در حال حاضر در زندان بگرام، زندانی است.
ریچارد بنت در اعلامیهی خود گفته است که از زمان بازگشت طالبان به قدرت، آزادی رسانهها در افغانستان دچار فرسایش نگرانکننده و فضای ترس، منجر به خودسانسوری گسترده شده است.
او گفته است که خودسانسوری، فراتر از خبرنگاران، منابع خبری را نیز در بر میگیرد و افرادی که با رسانهها صحبت کردهاند با تهدید، نظارت و بازداشت مواجه شدهاند.
گزارشگر ویژه حقوقبشر سازمان ملل متحد گفته است که «حتی گزارشهای معمولی نیز میتواند خطرات جدی به همراه داشته باشد و این خطرات زمانی تشدید میشود که مطالب منتشرشده انتقادی از طالبان تلقی گردد یا به موضوعات حساس دیگر، بهویژه حقوق زنان و دختران، بپردازد.»
او افزوده است: «تهدید و ارعاب به امری رایج تبدیل شده و اتهام همکاری با رسانههای مستقر در خارج از کشور واکنشهای تندتری را برمیانگیزد.»
ریچارد بنت نوشته است: «این تحولات در بستر گستردهتری از کوچک شدن فضای مدنی و افزایش سرکوب آزادی بیان در افغانستان رخ میدهد. مدافعان حقوق بشر، فعالان جامعهی مدنی و افرادی که سیاستهای طالبان را به چالش میکشند با خطرات فزایندهای مواجهاند. کتابها و سایر نشریات چاپی سانسور میشوند و دسترسی به منابع متنوع اطلاعاتی بهطور فزایندهای محدود میگردد. خبرنگاران همچنین بهدلیل پستهای خود در شبکههای اجتماعی مجازات میشوند. قواعد بهاصطلاح کیفری دادگاههای طالبان شامل موادی است که انتقاد از شخصیتهای عمومی و مذهبی را با استفاده از اصطلاحات مبهم، ذهنی و ایدئولوژیک جرمانگاری میکند.»
او اضافه کرده است که قابل پیشبینی است که این امر به سرد شدن فضای گفتوگو، افزایش خودسانسوری و ارعاب نهتنها خبرنگاران بلکه فعالان، دانشگاهیان و افرادی که بهعنوان مخالف تلقی میشوند، منجر میشود.
گزارشگر حقوقبشر سازمان ملل متحد گفته است که با وجود این چالشها، خبرنگاران افغانستان همچنان نقش حیاتی در افشای نقضحقوق بشر و تضمین حق دسترسی عمومی به اطلاعات، در شرایطی فوقالعاده دشوار، ایفا میکنند.
آقای بنت گفته است که من تابآوری خبرنگاران افغانستان در داخل این کشور و نیز کسانی را که از طریق مدلهای ترکیبی و از تبعید به فعالیت ادامه میدهند و همچنان گزارشهای ضروری ارائه میکنند، ارج میگذارد.
او گفته است که در عین حال، رسانههای افغانستان بهشدت از کاهش حمایتهای مالی و فنی بینالمللی آسیب دیدهاند.
به گفتهی آقای بنت، در حالی که گزارشدهی مستقل بیش از هر زمان دیگری مورد نیاز است، کاهش حمایت مالی توانایی خبرنگاران را برای فعالیت ایمن، دسترسی به اطلاعات و تداوم گزارشدهی میدانی، از جمله در مورد نقضها و سوءاستفادههای حقوق بشری، بهشدت محدود کرده است.
او به مناسبت «روز جهانی آزادی مطبوعات» از جامعهی بینالمللی خواسته است که همبستگی خود را با خبرنگاران افغانستان نشان دهند.
گزارشگر ویژه حقوقبشر سازمان ملل متحد برای افغانستان تأکید کرده است که افزایش تأمین مالی و حمایت فنی از سازمانهای رسانهای مستقل، همراه با دفاع علنی از آزادی مطبوعات چه در داخل افغانستان و چه در تبعید، و همچنین تضمین سازوکارهای حمایتی برای افراد در معرض خطر، امری حیاتی است.
