رحمت الله نبیل، رییس عمومی امنیت ملی در جلسه دیروز مجلس نمایندگان هشدار داد که ناامنیهای موجود بیشتر تر خواهد شد و شش ماه آینده از لحاظ امنیتی ماههای بسیار دشوار و پرچالشی خواهد بود. اما او در عین حال تأکید کرد که نیروهای امنیتی توانایی مقابله با تروریستان و دشمنان را دارند و با آنها مبارزه خواهند کرد.
نورالحق علومی وزیر داخله در جلسه دیروز چند دلیل ناامنیهای اخیر را چنین برشمرد:
1- انتقال مسئوولیتهای امنیتی از نیروهای خارجی به نیروهای امنیتی افغانستان و توضیح اینکه اکنون در سراسر کشور مسئوولیت جنگ را نیروهای امنیتی افغانستان برعهده دارند.
2- انجام حمله کلان نیروهای امنیتی پاکستان در مناطق وزیرستان شمالی که در نتیجهی آن شورشیان به داخل خاک افغانستان آمده اند و اینجا جنگ میکنند.
3- پیوستن یک تعداد از نیروهای امنیتی افغانستان به صفوف دشمن و همکاری با آنان.
4- نبود هماهنگی لازم در سطوح کلان میان نهادهای امنیتی.
اما آیا تمامی دلایل افزایش ناامنیها همین چند مورد است؟ آیا دلایل ناامنیهای افغانستان و افزایش روز افزون آن به بازیهای کلان بین المللی ارتباط ندارد؟ بازی داعش چه؟
تمامی مواردی که وزیر داخله به عنوان دلایل گسترش ناامنیها بر شمرد، اگر درست بپنداریم، عواملی دیگری نیز در افزایش و دوام ناامنیهای کشور نقش دارند. ما از هر عامل دیگری که در ناامن سازی افغانستان نقش دارند، یادآوری میکنیم اما از شماری از عواملی که مشخصاً در ناامنیها دست دارند، یادآوری نمیکنیم. مثلاً پس از 13 سال جنگ پاکستان در افغانستان، تازه مقامات ما کم کم به صورت کنایه جنگ جاری در افغانستان را ناشی از بازیهای دوگانه و سیاست تروریست پرورانه پاکستان میدانند. حالا اما، وزیر داخله امروز نگفت که مثلاً نقش کشورهای منطقه در ناامنیهای افغانستان چیست و آیا افزایش ناامنیها تابع وضعیتی نیست که در خاورمیانه و آفریقا و برخی نقاط دیگر جهان شاهد آنیم؟ و اگر 10 سال دیگر را با یک جنگی که شماری از کشورها با آن درگیر شد، سپری کردیم؛ آن وقت چه خواهیم گفت؟ آن زمان گفتن اینکه مثلاً داعش سازی و پروژهی داعش در سطح جهان افغانستان را به این وضعیت رساند، چه سودی خواهد داشت؟
شکی نیست که پاکستان هنوز در ناامنیهای افغانستان دست بالا دارد و نظامیان این کشور با حمایت از گروههای تروریستی که بیشتر از یک دهه گذشته را با حکومت افغانستان جنگیده اند، هنوز هم امتیاز راه اندازی و تداوم جنگ را در جیب شان دارند. در وضعیتی که بنیادگرایی اسلامی از یک فکر ایدئولوژیک به یک بازی سیاسی- امنیتی و اقتصادی در سطح جهان تبدیل میشود، حفظ و تقویت جبهه جنگ برای پاکستانیها امتیاز کلانی برای بازیهای منطقه ی و جهانی این کشور است. جنگ پاکستان برای ناامنی افغانستان تا زمانی ادامه خواهد یافت که نیروی قدرتمندتری بازار جنگ افغانستان را در اختیار بگیرد و ما در آستانهی این تحول اندک اندک نزدیک میشویم.
مثلاً هنوز بسیار زود است که قبول کنیم داعش تهدید جدیتر از طالبان در سالهای آینده خواهد بود. اما بعید نیست که داعش با بلعیدن طالبان و یا عقب زدن آنان، دشمن اصلی مردم افغانستان و حکومت ما شود. نشانههایی از اینکه داعش در شماری از ولایات افغانستان مصروف سرباز گیری است، وجود دارد. این گروه تروریستی در شماری از ولایات مراکز آموزش مهارتهای نظامی دارند و درصدد افزایش سربازهای شان هستند. حالا، دولت افغانستان می پذیرد که داعش در افغانستان وجود دارد، اما در مقابل تحرکات این گروه ساکت و بی عمل است. آیا ممکن نیست که گسترش ناامنیها بخشی از اقدامات تاکتیکی و سیاسی داعش برای بیرون نگه داشتن شان از جبهه جنگ افغانستان باشد؟ آیا کشورهای خارجی دیگری در داعش سازی افغانستان دست ندارند؟
این پرسشها قابل تأمل است. ممکن است بخشی از نیروهای تروریستی که در مقابل نیروهای دولتی میجنگند و در برخی نقاط افغانستان ناامنی ایجاد میکنند، بخشی از عملیات و مأموریت داعش و حامیان آنان در افغانستان باشد. اگر چنین باشد، داعش عملاً توانسته است جنگ دولت و مراقبت و نظارت دولت از فعالیتهای داعش درافغانستان را به تأخیر بیاندازد و با راه اندازی جنگ در حوزههای مختلف در صدد فریب دادن حکومت افغانستان باشد. با چنین بازی داعش و حامیان این جریان به چند دستاورد می رسند:
1- فرصت کافی برای سربازگیری و آموزش. اگر چنانکه بخشی از ناامنیهای اخیر در افغانستان وابسته باشد به بازی کلانتر و تهدید کلانتری به نام داعش، در این صورت این گروه توانسته است به سادگی نیروهای امنیتی افغانستان را مصروف جنگهای کوچک و پراکنده کند تا سربازان بیشتری در افغانستان به نام جنگ با شیعهها پیدا کنند و به آنان آموزش بدهند.
2- کسب حمایت گروههای خرد و بزرگ مسلح در افغانستان. جنگ نیروهای امنیتی افغانستان در هر نقطهی این کشور با جریانهای تروریستی است که از لحاظ باورهای ایدئولوژیک در سطح کلان به یک دستهی قابل جمع اند. این جنگ میتواند دولت افغانستان و نیروهای امنیتی آن را به دشمن مشترک برای تمامی گروههای تروریستی تبدیل کند که در جنگ افغانستان سهم دارند. در این صورت، داعش رهبری تمامی جریانهای تروریستی و ضد دولتی را که با دولت میجنگند در آینده خواهد گرفت و بخشی بزرگ از نیروهای پراکنده تروریستی در یک تشکیل کلانتر با هم دیگر وصل خواهند شد. پس جنگ جاری امتیاز رایگان برای داعش فراهم خواهد کرد.
3- جنگهای موجود در شمال و جنوب و اعتراضاتی که از وضعیت بد امنیتی جریان دارد، بخشی از جنگ تبلیغاتی داعش برای بردن میدان تبلیغات جنگ است. داعش در سراسر جهان برنده تبلیغات جنگ بوده است و یکی از دلایل موفقیتهای نسبیاش در شماری از جبهات نیز همین بوده است. مثلاً همین اکنون که جنگ داعش در افغانستان به گونه واضح شروع نشده است، مردم بیشتر از داعش میترسند تا طالبان. از این رو این جنگ، سود تبلیغاتی برای داعش دارد.
با این وجود، بعید نیست ما همین اکنون با داعش درگیر جنگ باشیم و بخشی از ناامنیهای موجود زیر سر داعش و حامیان بیرونیاش باشد. اما تأسف اینجاست که داعش برای حکومت هنوز مسئلهی جدی نیست و این گروه به قدر کافی زیر نظارت و فشار نیروهای امنیتی نیست.
