قهرمان خیانت

چندی است که نسیم ستایشی که به سوی حامد کرزی، رییس جمهور پیشین، می وزید، رفته رفته به توفانی از تمجیدهای پوچ و اغراق آمیز تبدیل می شود و بعید نیست که چند سال بعد او را دوباره به کاخ ریاست جمهوری ببرد. می‌گویند کرزی معمار آزادی بیان در افغانستان است. خودش هم گفته که کارنامه‌ی او حتا در منطقه کارنامه‌ی بهتری است. اما دو سه نکته‌ی دیگر هم هستند که در روشنی رویدادهای جدید ارزیابی کارنامه‌ی کرزی را آسان‌تر می‌کنند:

اول: قدرت گرفتن طالبان، تا آنجا که حالا شهرهای بزرگ را به صورت جدی تهدید می‌کنند، محصول مستقیم سیاست‌های طالب پرور کرزی است. هیچ کس به اندازه‌ی کرزی با حرارت و قوت از طالبان دفاع نکرده است. او در دوره‌ی حاکمیت طولانی خود هیچ روشی را که بتواند از نابودی طالبان جلوگیری کند، فرو نگذاشت. او حتا حاضر شد برای حمایت از طالبان به‌صورت علنی با امریکا مقابله کند و در برابر مانورهای بهتر شده‌ی امریکا در سال‌های اخیر بایستد. امروز اگر طالبان تا سقوط دادن ولایت کندز پیش رفته اند، این توفیق خود را مستقیما مدیون حکومت کرزی اند.

دوم: گزارش سازمان سیگار نشان داد که در حکومت کرزی چه فساد گسترده‌یی وجود داشته و او در مبارزه با این فساد عمیق و فراگیر چه قدر ناصادق و ضعیف بوده است. معلمان مکاتب تا شش ماه و یک سال هم منتظر معاش« پنجاه دالر در ماه» خود مانده اند. اما در همین حال وزارت معارف دولت کرزی میلیون‌ها دالر را دزدیده و چرت کسی هم خراب نشده. چه گونه ممکن است که دولتی اداره‌ی مبارزه با فساد اداری داشته باشد و متوجه نشود که وزارت معارف‌اش برای مکاتبی بودجه اختصاص می‌داده که اساسا وجود خارجی نداشته اند؟ تنها توضیح قابل قبولی که در این مورد می‌توان داد این است که حامد کرزی خود شریک دزدی بوده است. رئیس جمهوری که نیمی از فرصت‌ها را صرف حمایت از طالبان کرده باشد و نیمی دیگر را صرف مهیا کردن ساختارها و مجال‌های دزدی‌های میلیون دالری، قهرمان ملی است یا خاین ملی؟

سوم: اگر حامدکرزی، که امروز قهرمان آزادی بیان خوانده می‌شود، می‌خواست آزادی بیان را سرکوب کند، واقعا می‌توانست سرکوب کند؟ می‌توانست، اما به قیمت کوتاه کردن عمر حاکمیت خود. او در عوض، راه بهتری را برای ادامه‌ی حاکمیت فاسد خود در پیش گرفت. می‌دانست که اگر آزادی بیان در افغانستان مطلق هم باشد، استفاده‌ی کیفی شهروندان ضعیف مملکت از این آزادی بیان چندان پرمایه نخواهد بود که خطری متوجه دستگاه فساد او بکند. می‌دانست که سرکوب آزادی بیان به شکل بی رویه هزینه‌ی سیاسی دارد، اما یله کردن این اسپ سرگردان به او ضرری نمی‌رساند. اگر رسانه‌های افغانستان و جامعه‌ی مدنی واقعا قوی می‌بودند، آن وقت می‌دیدیم که تحمل کرزی چه‌قدر است.

حامد کرزی، با این حساب،  یکی از بدترین حاکمان این سرزمین بوده است. اما هنوز زود است که پی‌آمدهای سیاست‌های فرصت سوزانه‌ی او را به صورت تمام قد ببینیم.