Abdullah Watandar

تفاوت سیاست‌ورزی از اسلام‌آباد تا کابل

در اولین هفته‌های اقدام نظامی عربستان در یمن، موضع‌گیری پاکستان و افغانستان تقریبا یک‌سان بود. هردو کشور به نحوی از عربستان سعودی حمایت کردند. با گذشت زمان اما رهبران دو کشور، دو روش و رویکرد متفاوت را در این مورد در پیش گرفتند. روش‌ها و رویکردهایی که تا حدودی تفاوت سیاست‌ورزی در دو کشور را نشان‌مان می‌دهند.

پاکستانی‌ها با درک بی‌فایده‌بودن حمایت از عربستان، مسئله را به پارلمان بردند و با رد آن در پارلمان، هم برای خودداری ارتش از ورود به یک جنگ بی‌هوده توجیه قابل پسندی فراهم کردند‌ و هم سنگینی تصمیم‌گیری را از شانه‌ی افرادی که روابط شخصی نزدیک با سعودی‌ها داشتند، برداشتند‌ و هم برای بیرونی‌ها نشان دادند که در پاکستان (درست یا نادرست) هنوز نقش نهادها برجسته است‌ و تصمیم‌گیری‌ها نهادمندند.

در افغانستان، وقتی موضع رییس جمهور با انتقادهای نخبگان و بخش بزرگی از نیروهای سیاسی روبه‌رو شد، ایشان علمای دینی را به حضور فراخوانده، حمایت آن‌ها از این موضع را نشر و پخش کرد‌. یعنی ایشان، حمایت علما را به عنوان مهم‌ترین توجیه این رویکرد در سیاست خارجی افغانستان به خورد مردم عادی داد‌ و بر ادامه‌‌ی یک موضع‌گیری نادرست، غیرواقع‌بینانه و خطرناک، تأکید کرد‌.

دولت‌مردان پاکستانی، نشان داده‌اند که در دوستی‌ها و دشمنی‌های‌شان، کم‌و‌بیش منافع پاکستان را دنبال می‌کنند. این‌که ارزیابی‌شان درست است ‌یا نادرست، حرف دیگری است؛ اما به صورت کلی، منافع پاکستان به عنوان یک کشور را از منافع شخصی‌شان‌ برتر می‌دانند.

دولت‌مردان افغانی اما نشان داده‌اند که منافع شخصی و گروهی‌شان را نسبت به منافع افغانستان برتر و مهم‌تر می‌دانند. حمایت اشرف غنی از عربستان و تأکید بر این حمایت، بیش‌تر از همه، مصرف داخلی دارد‌ و به درد درگیری‌ها و کشمکش‌های شخصی-گروهی‌اش می‌خورد. اشرف غنی، متوجه است که نداشتن اعتبار دینی-جهادی برایش یک نقطه‌ی ضعف مهم است‌ و رقبایش هم بارها با استفاده از همین کمبود، او را مورد حمله قرار داده‌اند. لذا‌ به نظر می‌رسد که او تلاش می‌کند تا با این موضع‌گیری و تأکید بر آن، این نقطه‌ی ضعف را پوشش بدهد‌ و رقیبانش را در موقعیت دشوار قرار بدهد. چنین است که این موضع‌گیری را اساساً می‌توان یک موضع‌گیری شخصی و برگرفته از منافع شخصی دانست. حالا، دادن نقش برجسته به علما در شکل‌دادن سیاست خارجی، چه پیامدهایی برای افغانستان خواهد داشت؟

در قسمت کامنت‌ها، لینک سخنان جنرال اسد درانی را می‌گذارم. ایشان روزگاری رهبری‌‌ آی‌اس‌آی را بر عهده داشت‌ و نقش مهمی در فراهم‌کردن زمینه‌‌ی فروپاشی افغانستان بازی کرد‌. سخنان ایشان، تفاوت نگاه دولت‌مردان دو کشور را به صورت روشن نشان می‌دهد.