عظیم بشرمل

ملای کور نمی‌تواند ملای لنگ شود

جامعه‌ی ما از نظر زمانی در عصر امان‌الله قرار ندارد. از نظر فرهنگی، سیاسی و اجتماعی تغییرات بزرگی شکل گرفته‌اند. نه ‌غنی امان‌الله است، نه‌ مردم می‌گویند «ما قرآن می‌خواهیم، نه‌ قانون اساسی». نه ‌نصرالله خان است که بگوید مکتب و مدرسه طرف مقابل مشروطه قرار می‌گیرند، پس مسدود شوند و نه‌ ملا عمر و نیازی ملای لنگ شده می‌توانند. اگر نیازی‌ها و هادی‌ها نیز به ‌ملا عمر بپیوندند، آب از آب تکان نمی‌خورد. 90 درصد خاک افغانستان را در اختیار داشتند؛ اما حفظ نتوانستند.

ملاهایی که دیروز رجزخوانی می‌کردند، از نظر فکری همگی ملا عمر اند. اما حوصله‌ی جنگ و جبهه را ندارند. به‌ همین خاطر، جای نگرانی نیست. اما روشنفکران ما با بزرگ‌نمایی ملاها، رجزخوانی آنان را چند برابر کرده و امتیازخواهی‌شان را بیش‌تر می‌کنند. دولت و ملت را نیز نگران می‌کنند.

نباید هیاهوی ملاها را جدی گرفت. نیروهای مرتجع، آخرین ظرفیت تخریب‌شان را طی کرده‌اند. ملا عمر نماینده‌ی همین‌هاست. همه‌روزه ده‌ها نفر را می‌کشند و خودشان کشته می‌شوند. اما به جز جنگ‌های چریکی که کم‌هزینه و آسان است، هرگز توان یک جنگ جبهه‌ای را ندارند. حملات انتحاری و جنگ‌های پارتیزانی مشکل‌ساز اند؛ اما خطر کلان را نمی‌توانند خلق کنند. جنگ‌های چریکی در کشورهای زیاد، از جمله در آمریکای لاتین، تجربه شد. یک گروه سی نفری می‌تواند برای یک کشور مشکل خلق کند؛ اما هرگز نمی‌تواند دولت را نابود کند. نمونه‌اش در بولیویا تجربه شد. در جنگ‌های جبهه‌ای بارها نیروهای مرتجع بخت آزموده‌اند؛ اما موفق نشده‌اند. تمام افغانستان دست همین‌ها بود؛ اما هیچ‌کاری نتوانستند و به‌ «تورابورا» پناه بردند. اکنون که یک نیروی امنیتی چهار‌صد‌و‌پنجاه هزار نفری داریم، هیچ کاری نمی‌توانند. خصوصاً که بنیادگرایان کشورهای اسلامی در کشورهای مختلف جبهه باز کرده‌اند. مگر این‌که سیاست‌های جهانی قدرت‌های بزرگ تغییر کند. بنابراین، بگذارید ایاز نیازی و هادی از دولت حمایت نکنند و به‌ ملا عمر بپیوندند. بیش از آن‌که نگران پیوستن هادی و نیازی به‌ملا عمر باشیم، نگران کم‌کاری عبدالله و غنی باشیم؛ زیرا دولت‌های ناکام، کشور را نابود می‌کند. به ‌صورت کلی، اگر مردم نان داشته‌ باشند، هرگز به ‌ساز ایازی و هادی نمی‌رقصند.