آیا اطاعت از فرمانهای ملا هبتالله دست طالبان برای تبلیغات سیاسی-نظامی این گروه را هم خواهد بست؟ این یکی از محلهای جدید ناسازگاری میان امیر سختسر و وزیر قدرتمند او است. درحالیکه ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان خواستار محدودیت کامل بر نشر تصاویر موجودات زنده است، سراجالدین حقانی، وزیر داخله و رهبر شبکه حقانی مخالف این تصمیم است. شبکه حقانی طی سه سال گذشته بخشی از آرشیف عملیاتها، عکس و ویدیوی فرماندهانشان را در فضای مجازی، از جمله ایکس و تیکتاک منتشر کرده و بخش زیادی از این آرشیف تبلیغیشان دستناخورده باقی مانده است.
در ماده ۱۷ قانون امر به معروف و نهی از منکر حکومت طالبان که در ماه سنبله سال جاری منتشر شد، آمده است که محتسب این وزارتخانه مسئولیت دارد که مسئولان مطبوعات و اطلاعات را به رعایت کردن دستور امیر در مورد عکسهای موجودات ذیروح (جاندار) مکلف کند. تطبیق این ماده، فعالیت تبلیغی شبکه حقانی را مختل خواهد کرد. از آنسو، دوام نشر ویدیو و عکس سرکشی آشکار از فرمان رهبرشان تلقی خواهد شد و شکاف در میان طالبان حوزهی جنوب در محور ملا هبتالله و طالبان حوزهی شرق در محور سراجالدین حقانی را عمیقتر خواهد کرد.
شبکه حقانی در طول دودهه جنگ با حکومت پیشین افغانستان و متحدان غربی آن، دست به «پیچیدهترین و مرگبارترین» حملههای انفجاری و انتحاری زده است و در افکار عمومی افغانستان مشهور به خشونت است. اینک اما میخواهد که این چهرهی «خشن» را تغییر بدهد و از خود چهرهای برای تعامل و سازگاری با جهان ارائه کند. سراجالدین حقانی در مصاحبه با نیویورکتایمز گفته است که خواستار تعامل و ارتباط با دولتهای جهان است، اما رهبر طالبان خواستار فاصله از غرب است.
پس از نشر مصاحبهی حقانی، لشکر مجازی شبکه حقانی عکسها و ویدیوهای سراجالدین حقانی و نقل قولهایش در مصاحبه با نیویورکتایمز را در ایکس بازنشر کردند. این کارزار نشان داد که شبکه حقانی و هوادارانش ملا هبتالله را در موقعیتی نمیدانند که لازم باشد تمام دستورهایش را بدون چونوچرا بپذیرند.
شبکه حقانی ویدیویی از جلالالدین حقانی، یکی از رهبران جهادی در جنگ با ارتش سرخ شوروی و بزرگ خانوادهی حقانیها، در دههی ۸۰ میلادی را منتشر کرده است که در آن او میگوید تصویربرداری و عکاسی در «شریعت اسلامی» مجاز است. نشر این ویدیو حامل این پیام بود که آنان انتشار ویدیو و عکس را با استناد به مرشدشان جلالالدین حقانی ادامه خواهند داد و او بهدلیل سابقه در جنگ با اتحاد جماهیر شوروی، پیشوای جهادی است. در مقابل، ملا هبتالله آخوندزاده، یک روحانی سنتی بوده است که تا پیش از منصوب شدن به مقام رهبری در هیچ فعالیت سیاسی و نظامی در افغانستان دخیل نبوده است.
درحالیکه از ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان تنها یک عکس منتشر شده است، اما از جلالالدین حقانی، پدر سراجالدین حقانی عکس و ویدیوهایی در فضای مجازی وجود دارد و به احتمال زیاد ویدیوهای دیگر هم از سوی شبکه حقانی منتشر شود.
پس از انتشار قانون امر به معروف و عورت دانستن صدا و سیمای زن، شبکه حقانی ویدیویی از سراجالدین حقانی منتشر کرد که در حین دست دادن به یک زن بزرگسال روستایی بود. سپس این شبکه مستندی از مولوی سنگین زدران، ملقب به ملا فاتح (از فرماندهان ارشد این شبکه که در سال ۲۰۱۳ در وزیرستان شمالی کشته شد) را همگانی کرد. نشر این ویدیوها اتفاقی نیست و از جنگ آرام حقانیها با حوزهی قندهار و بهویژه ملا هبتالله پرده برمیدارد.
جناح ملا هبتالله نفوذ خود را در ساختار حکومتداری طالبان اعم از ملکی و نظامی تقویت کرده و حتا به پایگاه سنتی قدرت شبکه حقانی (پکتیا، پکتیکا، خوست و قسمتی از لوگر) راه باز کرده است. ملا هبتالله اخیرا عبدالقیوم روحانی را بهعنوان والی خوست منصوب کرد. ملا هبتالله آخوندزاده و عبدالقیوم روحانی از قوم نورزی هستند. هرچند شبکه حقانی به این تصمیم واکنش جدی نشان نداد، اما به نقل از منابع معتبر مخالف این انتصاب است.
از روی اطلاعات بهدست آمده، اعضای شبکه حقانی معتقداند که دوام سیاستهای تشددآمیز ملا هبتالله آخوندازده مبنی بر دوام «دشمنی بر غرب» و اعمال محدودیت و سرکوب شهروندان از عمر حکومتداری آنان میکاهد و یا شاید به فروپاشی کامل حکومت طالبان بینجامد. در طرف مقابل، ملا هبتالله تصور میکند که با تطبیق «خشن» شریعت اسلامی خواهد توانست که اتحاد نیروهای این گروه را حفظ و تحکیم ببخشد و از بیعتشان به گروههای مخالف، از جمله شاخهی خراسان دولت اسلامی (داعش) بکاهد.
شبکه حقانی برخلاف طالبان قندهاری آرشیف قوی از فعالیت نیروها و عملیاتهایشان، از جمله حملههای انتحاری دارند و به مرور زمان بخشی از این آرشیف را در شبکههای اجتماعی، بهویژه ایکس (پلتفرم مورد علاقهی طالبان) به زبانهای فارسی، پشتو، عربی و انگلیسی منتشر میکنند. اما در مقابل طالبان حوزهی جنوب به رهبری ملا هبتالله آخوندزاده عکس و ویدیوی کمی از جریان عملیاتهایشان دارند. ممنوعیت تصویر باعث خواهد شد که بر محتوای تولیدی شبکه حقانی در شبکههای اجتماعی نیز محدودیت وضع شود. این شبکه ظاهرا به همین دلیل هم مخالف ممنوعیت تصویر است.
طالبان شاخهی قندهار، از جمله ملا هبتالله خبرگزاری باختر، رادیو و تلویزیون ملی افغانستان، رادیو شریعت و وبسایت الاماره را در اختیار دارند و از این رسانهها بهعنوان بنگاه تبلیغاتی و ترویجیشان استفاده کردهاند.
ملا هبتالله آخوندزاده با اعمار مدارس دینی، گسترش مساجد و کنترل کامل نشرات رادیو در رویای برگشت به دورهی نخست حاکمیت طالبان به رهبری ملا عمر است. اما این بار، رهبر طالبان ناگزیر است با حریفی قدرتمند در درون حکومت خود نیز روبهرو شود.
