در بعضی موقعیتها، آدم نه میتواند کاری بکند، نه ارادهاش را دارد که کاری بکند و نه میتواند ساکت بماند. در اینگونه موقعیتها، سخن گفتن و خاموش ماندن هر دو سخت میشوند. مخصوصا سخن گفتن سختتر میشود؛ چون آدم نمیداند چه بگوید که هم بار سنگین خاموشی را از شانهاش بردارد و هم او را مجبور نکند که دست به اقدامی بزند. یکی از سخنانی که در این موقعیتها به دادِ آدم میرسد، همین جملهی «ما در غمِ شما شریک هستیم» است. بد است آدم در مورد این جملهی عاطفیِ قشنگ، سخن درشتی بگوید یا موضع منفی بگیرد. اما واقعیت آن است که این جمله تدبیری است برای گریز از شریک شدن در غم کسی. مثل این است که خانهای آتش گرفته باشد و ما در نزدیکی آن خانه نشسته باشیم. چه کار کنیم؟ بنشینیم و تماشا کنیم؟ برویم و با آتش بجنگیم؟ محل را ترک کنیم؟ فریاد بزنیم؟ در این میان، کسی میآید و به شما میگوید: «پدر جان، شما پیرید و طبعا از دستتان کاری برنمیآید، لطفا از اینجا بروید که خدای نخواسته آتش آسیبی به شما نرساند». آن وقت، شما نفس راحتی میکشید و از «پیری» خود تشکر میکنید.
حالا، قصهی ماست. طالبان 30 نفر از هموطنانمان را ربودهاند و ما پیشاپیش در غم خانوادههای آن نگونبختهای ربودهشده، شریکیم. در پنجشیر دهها نفر زیر برف شدهاند و ما در غم پنجشیر «شریکیم». همین که میگوییم شریکیم، کافی است. فردا که خانهی من طعمهی آتش شد، همهی همشهریها در غم من نیز شریک اند (یعنی میگویند که شریک اند).
خانهی مشترک ما، افغانستان، چندین حجره دارد. در هرکدام از این حجرهها چند نفر زندگی میکنند. بر دیوار هر حجره دریچهای است که به روی حجرههای دیگران باز میشود. «در غم شما شریک هستیم»، پردهای است آماده در درون همین حجرهها. هر وقت که دیدیم یکی از این حجرهها آتش گرفته یا دیوی در یکی از این حجرهها درآمده و ساکنان آن را تکه-پاره میکند، ما این پردهی آماده را بر دریچهی حجرهی خود میآویزیم تا همسایهای که غرق در فاجعه است، بداند که ما نیز در این سوی پرده کمی سرخ شدهایم از شرم، کمی نگران شدهایم، کمی دلمان میخواست که آن بلا بر سر او نیاید، کمی نفرین به دشمن او میفرستیم، کمی جانمان درد کرده است.
«ما در غمتان شریک هستیم»، بیش از آنکه شریک شدن در غم کسی دیگر باشد (حداقل در میان ما)، گریبان خود را رهانیدن است از چنگ مسئولیت، با یک جملهی ساده و بیهزینه.
