آندری سیرینکو
منبع: رسانهی МКRU
مهدی زرتشت
بخش آخر
در زمینهی همکاریها میان روسیه و افغانستان، در آینده چه مسایلی بیشتر از همه مهم به نظر میرسند؟
در آیندهی نزدیک، به هدف همکاریهای دوجانبه در بارهی افغانستان، روسیه و ناتو اوضاع این کشور را در دست کنترول خواهند گرفت. البته که کمکهای مسکو برای کابل، در زمینهی آمادهسازی نیرو برای مبارزه علیه مواد مخدر، حفظ خواهد شد. فکر میکنم که همکاری واقعی روسیه با ناتو در بخش خاصی خلاصه میشود و این عبارت از مقابله با چالش سازمانهای تروریستی در منطقه است.
خروج نیروهای نظامی ناتو از افغاستان، چه تأثیراتی بر روند روابط کشور ما با افغانستان خواهد گذاشت؟
برای روسیه، خروج نیروهای ناتو از افغانستان، فرصتهای جدید کار با مقامهای کشورهای آسیای مرکزی را باز میکند (پیشنهاد آنها برای چتر دفاعی روسیه به جای سپر ناتو و در ازای وفاداری و همکاریهای استراتژیک). همچنین خروج ناتو راهحلهای تازهای را فراهم میکند (تأمین امنیت مرزی کشورهای آسیای مرکزی با افغانستان و مقابله با تهدیدهای تروریسم در نقاط مرزی). مشکل در اینجاست که روسیه نمیتواند یا نمیخواهد فورمول کارامدی را برای همکاریهای بیشتر با ناتو، دریابد و جستوجو کند. برخی از شانسها برای همیشه از دست رفتهاند.
***
دولت فعلی افغانستان (دولت وحدت ملی) پس از یک آزمون سخت و دشوار، اکنون نیز بهشدت متزلزل است. به درستی نمیتوان پیشبینی کرد، این دولت آیا میتواند از پس مشکلات گستردهای که اکنون دامنگیر این کشور است، موفقانه بیرون شود یا خیر. علاوه بر اقتصاد شکننده و در حال رکود، افزایش بیکاری و فقر، اوضاع نابهسامان اجتماعی، ریفورم زمان بر ساختار دولت و سیاست؛ اما افزایش ناامنی و بدتر از همه، ظهور گروه تروریستی داعش، آیندهی افغانستان را به صورت جدی تهدید میکند. حضور فعال گروههای مختلف افراطگرایان اسلامی در این کشور، راه و زمینه را برای حضور و فعالیت داعش و سایر گروههای تروریستی کاملاً هموار و آماده میکند. موضوعی که برای آیندهی نزدیک کشورهای آسیای مرکزی و از این طریق برای فدراسیون روسیه، یک زنگ خطر جدی میتواند محسوب شود و سیاستمردان کشورهای مذکور، ضمن اینکه وجود این تهدید و خطر بزرگ را جدی گرفتهاند و درک کردهاند، بهشدت در تلاش اند تا راهها و راهکارهای مناسب مقابله با این تهدید را جستوجو و عملی کنند.
در این زمینه، کشورهای آسیای مرکزی به رهبری روسیه، میتوانند به صورت کل عمل کند. کشورهای آسیای مرکزی هرکدام بدون روسیه قادر به اقدام نیستند و توانایی لازم برای مقابله با هرنوع چالش و بحران آینده را ندارند. برای همین است که سیاستمردان و کارشناسان روسیه، مسایل مربوط به افغانستان را که شامل امنیت، حضور یا ظهور گروههای تندرو تروریستی میشود، اخیراً از زوایای مختلفی به بررسی میگیرند.
از سوی دیگر، سال 2015 در مقایسه با آنچه در مورد سال 2014 گفته میشد، نگرانکنندهتر است. انتخابات سپری شده است؛ اما کابینهی دولت ناتکمیل است و علاوتاً، تعامل رهبران و اتخاذ موضع واحد در راستای پیشبرد امور کشوری، شدیداً در معرض شک و تردید قرار دارد. بخش بزرگی از نیروهای ناتو و آمریکا مطابق برنامهی از قبل اعلام شده، افغانستان را ترک کردهاند و گزینهی بازنگری حضور نیروهای آمریکایی نیز هنوز کاملاً مشخص نشده است. علاوه بر همهی این مشکلات، گسترش فعالیت طالبان و ظهور واقعی گروه ویرانگر و تروریستی داعش در مناطق مختلفی از خاک افغانستان، همه از جملهی مسایلی اند که دولت جدید افغانستان را در مقابل یک آزمون بزرگ قرار داده و سال جاری، سال دشوار و پرخطری خواهد بود.
در هر صورت اما، خروج نیروهای ناتو و مسایل پس از آن (سرنوشت افغانستان) موضوع محوری برای دولت روسیه است. به تازگی سفارت این کشور از مقامهای دولت افغانستان خواسته است تا موافقتنامهی همکاری با روسیه را امضا کنند. این موافقتنامه شامل همکاریها در بخشهای مختلف و بهخصوص امنیت افغانستان است. سفیر روسیه در کابل گفته است که روسیه از سال 2010 تابهحال صدها نفر از نیروهای امنیتی افغانستان را آموزش داده و این برنامه، همچنان ادامه خواهد یافت. این در حالی است که روسیه حتا در زمان انتخابات ریاست جمهوری افغانستان و همزمان با خبر خروج ناتو از افغانستان، اعلام کرده بود، با دولت جدید افغانستان همکاری خواهد کرد. به گفتهی مقامهای روسی، این همکاریها در بخشهای مختلف، شامل بازسازی، توسعهی صادرات و واردات، آموزش و کمک به نیروهای امنیتی افغانستان و مبارزه با تروریسم و افراطگرایی خواهد بود.
اکنون که وضعیت امنیتی کشور بیش از پیش شکنندهتر شده و این بار اما تهدید داعش نیز افزوده شده، روسیه را بیشتر از پیش ترغیب میکند تا به هر نحو ممکن، روابط جدیدش را با دولت افغانستان از سر گیرد. این روابط بر اساس تأمین منافع جمعی دو کشور شکل خواهد گرفت. مبارزه با تروریسم و بینادگرایی و در صدر آن، مقابله با تحرکهای احتمالی گروه تروریستی داعش، مبارزه با مواد مخدر و افزایش همکاریهای اقتصادی از مهمترین مسایلی است که میتواند چارجوب و چشمانداز این روابط را بهخوبی تعریف کند.
