نیکیتامندکویچ، کارشناس مرکز مطالعات افغانستان امروز
منبع: افغانستان.رو
مهدی زرتشت
بخش سوم
با همه‌ی این‌ها اما در شرایط حاضر آیا می‌توان باور کرد که امریکا می‌خواهد دولت اشرف غنی را به حال خودش رها کند؟ واشنگتن به‌زودی تلاش‌هایش را برای از سرگیری زیرساخت‌های جدید نظامی برای ایالات متحده در منطقه شروع می‌کند؛ اما به حد‌اقل رساندن بار مسئولیتی که مشروط به آینده است، زمان درازی را در بر خواهد گرفت.
حملات تهاجمی طالبان
در سال 2014 طالبان از آغاز عملیات «خیبر» در سراسر کشور خبر دادند و پس از یک وقفه‌ی طولانی با تاکتیک حملات مستقیم بر مراکز نیروهای بزرگ و برخی از مناطق جنگی، به صحنه‌ی جنگ برگشتند. ناظران خارجی از این حمله به‌نام «حمله‌ی گروهی» یاد کردند: جنگ‌جویان با جمعی تازه‌نفس متشکل از چند صد نفر، حملات سریع را راه‌اندازی کردند. به‌طور معمول، این حملات توسط جمع بزرگی از هر‌دو طرف [طالبان و غیر‌نظامیانی که با طالبان در ارتباط اند]، همراه است؛ اما حتا در صورت بازتاب، تأثیرات سیاسی آن بر روحیه‌ی ساکنان محلی تأثیر خواهد گذاشت.
بسیاری از این حملات به هدف تخریب ایستگاه‌های بازرسی پولیس در ولسوالی‌های مختلف راه‌اندازی می‌شوند. این کار به‌خاطر این است که مراکز کنترول و بازرسی وسایط از سوی نیروهای طرف‌دار دولت، متوقف گردد. برای مثال، می‌توان به حمله‌ی ماه اکتبر در ولسوالی وردوج (بدخشان) اشاره کرد که حمله‌ی مذکور توسط چند صد تن از مخالفان مسلح ابتدا بر یک ایستگاه بازرسی راه‌اندازی شد و به کشته شدن چندین پولیس دولت انجامید. پیش از این، در تابستان سال 2014 یک عملیات مشابه در ولسوالی ازره (ولایت لوگر) راه‌اندازی شد. بعداً نظیر چنین حملاتی، در ولایت‌های هلمند و ننگرهار و کنر نیز تکرار شد.
باید توجه داشت که چنین تاکتیک‌هایی، برای شبه‌نظامیان مخالف دولت، موفقیت‌هایی را به همراه دارند. با توجه به برآوردهای موثق، پس از انجام این نوع حملات در ولایت لوگر، طالبان به بخش‌‌های بزرگی از خاک ولایت مذکور- شامل 5 تا 7 ولسوالی- دست یافتند. نیروهای پولیس در بیم و هراس قرار گرفتند و شماری از فرماندهان پولیس از تخلیه‌ی مناطق ناامن از سوی نیروهای دولتی شکایت کردند. پیروزی جنگ‌جویان نفس این جنگ‌ها را تعریف می‌کند. ساکنان صراحتاً همکاری‌شان را با طالبان انکار می‌کنند؛ اما کل ماجرا، این نیست.
اگر به مشکلات کنترول مناطق نگاه کنیم، در آن صورت به واقعیت‌های ذیل بر‌می‌خوریم: در آغاز سال 2014، نزدیک به هشتاد درصد از مردم به این فکر بودند که مناطق آن‌ها از سوی نیروهای پولیس دولت تحت کنترول خواهند بود. با این حال، پس از مدت زمانی، دریافتند که مناطقی که آن‌ها در آن زندگی می‌کنند، تحت «کنترول درهم ریخته»ی پولیس و مخالفان مسلح قرار دارند. در مناطق روستایی جنوب کشور، پاسخ‌دهندگان جواب واحدی دارند: آن‌ها فقط به 61,8 درصد خاک مناطق دسترسی دارند. با در نظرداشت ادامه‌ی حملات در سطح بزرگ بر ضد نیروهای دولتی، دشوار است که بخواهیم از آینده‌ی امنیت، برآوردی به دست دهیم. با این حال، به‌طور کلی فقط می‌توان گفت که اوضاع امنیتی سال جاری در مقایسه با سال گذشته بدتر خواهد بود.
مشکل کنترول مقام‌های پولیس در مناطق روستایی کشور، عمدتاً وضعیت نیروهای محلی است. بر مبنای برآورد شهروندان، اردوی ملی کشور مناطق عمده و پر‌جمعیت را کنترول می‌کند و نقش بزرگی را در تأمین امنیت و دفاع از نیروهای «اربکی» و «پولیس محلی» دارد. مورد بعد این است که مقام‌های امنیتی همچون عناصر کلیدی برای تأمین امنیت سراسری و مدافعان امنیت عمومی، عمدتاً شامل گروهی از فرماندهان است که با پولیس‌های با‌صلاحیت محلی هماهنگ شده‌اند و عدد رسمی این گروه تا ماه جنوری سال گذشته به 30 هزار نفر می‌رسید.
از فعالیت ضعیف این گروه به عنوان مثال می‌توان به وقایع اخیر در ولایت قندوز اشاره کرد که در در تابستان سال گذشته، تعدادی از آن‌ها از سوی افراد طالبان تحت حمایت تعدادی از جنگ‌جویان پاکستانی، دستگیر شدند. نمایندگان این گروه مخالفان دولت بعداً ادعا کردند که آن‌ها توانسته‌اند 60 تا 70 درصد مناطق این ولایت، از جمله دو/سه ولسوالی سر‌مرزی افغانستان را در اختیار خود بگیرند. مقام‌های غیر‌رسمی نیز اعتراف کردند که جنگ‌جویان مخالف دولت، فعالیت‌های‌شان را تا چندین کیلومتر دورتر از مرکز ولسوالی‌های تحت نفوذ‌شان گسترش داده‌اند. با این حال، طی دو ماهِ فصل خزان، اربکی‌های تحت رهبری میر اعلم، موفق شدند کنترول برخی از مناطق ولسوالی خان‌آباد را به‌دست بگیرند؛ جایی که در آن، جمعیت طالبان بیش‌تر از ساکنان محلی است. البته نمی‌توان انکار کرد که نیروهای اربکی با گام‌های صریح در راستای حفظ مناطق تحت نفوذ یا تحت حمله‌ی طالبان، شایستگی‌شان را نشان دادند.
واقعیت دارد که دفاع کردن از خود، گاهی باعث جرم می‌شود: موارد مستندی وجود دارند که نشان می‌دهند، نیروهای دولتی به اخاذی، کشتار مردمان ملکی و حتا درگیری‌هایی خودی مبادرت می‌ورزند. حکومت کابل حتا در تلاش است نیروهای اربکی در ولایت قندوز را منحل کند. با این حال، برخی از مقام‌های امنیتی می‌گویند که این کار «غیر‌ممکن» است.
