بودجهی ملی امسال نیز با مشکلات و انتقادهای زیادی همراه شده است. اعضای مجلس نمایندگان این بودجه را غیرمتوازن و پر از نواقص دانسته و نهادهای مدنی نیز از چگونگی آن و خصوصا در نظر گرفته نشدن برنامههای توسعهای، صحی و اجتماعی انتقاد کردهاند. بودجهی ملی سال جدید مالی در حدود هشت میلیارد دالر است که گفته میشود، بیشتر آن به بخشهای امنیتی و دفاعی اختصاص یافته است.
کمیتهی مشترک مجلس سنا و مجلس نمایندگان طرح پیشنهادی بودجه را با حضور سرپرست وزارت مالیه بررسی کرده و قرار شده وزارت مالیه این طرح را بازنگری و دوباره به مجلس ارائه نماید.
در طرح بودجهی مالی سالانه هر سال با همین مشکل مواجه میشویم. هیچ سالی نیست که خط نگاه تبعیضآمیز و برخورد سلیقهای با ولایتها در طرح بودجهی سالانه برجسته نشود و برنامههای توسعهای ملی در آن گنجانده شود. هر سال نمایندگان طرح بودجه را به دلیل نامتوازن بودن و دیگر عواملی که همهساله تکرار میشوند، برای چند بار رد میکنند و وزارت مالیه و مجلس نمایندگان بر سر تصویب بودجه هفتهها جدال و کشمکش دارند. سال گذشته و سالهای قبل از آن نیز بودجهی ملی دقیقا به همین دلیل برای چند بار از مجلس نمایندگان رد شد و باز سال دیگر، وزارت مالیه دوباره همین مشکلات و عوامل را در تدوین طرح بودجه مرتکب شد.
این تنها بودجهی سالانهی دولت نیست که با مسئلهی نابرابری و عدم مساوات در مناطق مختلف کشور مواجه است، بلکه در ده سال گذشته بسیاری از برنامههای انکشافی دولت و مؤسسات خارجی از مشکل نابرابری رنج بردهاند. در طول سیزده سال گذشته بیشتر کمکهای جامعهی جهانی نیز از سوی حکومت بدون در نظرداشت ظرفیتهای سرمایهگذاری و اولویتبندیهای توسعهای به مناطق مشخصی سوق داده میشوند. بعضی مناطق عمدا از برنامههای انکشافی بهدور نگهداشته شده و مقامها بر ظرفیتهای اقتصادی و اولویت توسعهی ملی چشم بستهاند.
حقیقت این است که نگاه تبعیضآمیز در بسیاری از مسایل و برنامهها و از جمله در طرح بودجه در حکومت افغانستان به چشم میخورد که باعث انتقاد و اعتراض مردم و وکلا در گذشته و حال شده است، وگرنه بهترین ظرفیتهای سرمایهگذاری و برنامههای زیربنایی در مناطق مرکزی و شمال افغانستان وجود دارند که در این مدت به آنها توجه نشده است. ظرفیتهایی که هرکدام پتانسیل اقتصادی کلانی را در خود داشته و در صورت سرمایهگذاری روی آن، دولت به منابع اقتصادی کلانی دست مییافت.
سرک حلقهای افغانستان که کابل را از طریق مناطق مرکزی به غرب افغانستان وصل میکند، بهترین پروژهی زیربنایی و توسعهای میباشد که در حکومت رییس جمهور کرزی توجهی به آن نشد. با اینکه همه از اهمیت اقتصادی این سرک آگاه اند؛ اما صرفا به دلیل نگاههای کوچک منطقهای و قومی و ملاحظات کاذب دیگر، این پروژهی حیاتی تاکنون در بودجهی سالانهی دولت جا نگرفته و توجه نهادهای کمک کنندهی بینالمللی را نیز جلب نکرده است.
افزون برآن، هم اکنون بهترین ظرفیتها برای ایجاد بندهای برق و دیگر برنامههای زیربنایی در مناطق مرکزی و شمال افغانستان وجود دارند که حکومت از آنها گذشته است.
متأسفانه در طول سیزده سال گذشته به حکومتداری و ایجاد ثبات صرفا از رهگذر امنیتی نگاه شده است. جنگ و ناامنی مجال پرداختن به برنامههای انکشافی را به دولت افغانستان نداده و از همینرو، بخش عمدهی بودجهی سالانه به سکتورهای امنیتی اختصاص داده شده است. برنامههای توسعهای و پروژههای زیربنایی اصلا در تدوین بودجه شامل نبوده و برنامههای اجتماعی و خدمات عمومی نیز در اولویت دوم یا سوم حکومت قرار داشتهاند.
