نویسنده: آندری کازانتسیُف، رییس مرکز تحلیل دانشگاه وزارت خارجه‌ی روسیه (МГИМО)
منبع: وب‌سایت دانشگاه МГИМО
مهدی زرتشت
بخش سوم
تهدیدهای «دولت اسلامی» جدی اند. در واقع همان‌طور که در سطور بالا اشاره کردم، داعش (ИГ) عملاً در برابر ائتلاف شامل ایالات متحده‌ی امریکا و متحدان آن و هم‌چنین روسیه و ایران، که به نظر ترکیب خیلی منسجمی نیست، فعالیت‌هایش را گسترش داده است. این حوادث تکرار همان چیزی است که در ادامه‌ی یک فاز فعال عملیاتی- به‌خصوص در حمله‌ی امریکا به افغانستان به عنوان بخشی از عملیات «آزادی پایدار» (Enduring Freedom)- در «جنگ جهانی علیه تروریسم» صورت گرفت.
پارتیزان افراط‌گرای دولت اسلامی به‌صورت جدی یک تهدید بزرگ برای کشورهای عضو سابق اتحاد شوروی در آسیای مرکزی و قفقاز به حساب می‌آید؛ زیرا ستون عمده‌ی این گروه خطرناک را تعدادی از مهاجران و داوطلبان کشورهای منطقه تشکیل می‌دهند. آن‌ها می‌توانند به خانه و کشور خود برگردند و فعالیت‌های افراط‌گرایانه‌ی‌شان را شروع کنند و تروریست‌های دیگری را نیز جذب نمایند، یا بدتر از همه این‌که، رهبری دولت عراق و شام [Исламское государство Ирака и Леванта] آن‌ها را برای انجام عملیات تروریستی در خانه‌ی خود‌شان مورد استفاده قرار دهند.
از طریق انترنت، هم اکنون تهدیدهایی از سوی دولت اسلامی عراق و شام به آدرس کشورهای عضو سابق شوروی به نشر رسیده‌اند و امکانات انجام عملیات تروریستی علیه دولت‌های عضو سابق شوروی در نظر کارشناسان خیلی گسترده شده است. به‌طور اخص، اخیراً نهادهای سیاسی ازبکستان گزارش مفصلی را در این ارتباط به نشر رساندند. رییس کمیته‌ی امنیت ملی قزاقستان [КНБ] اعلام کرد که اطلاعاتی به‌دست آورده است که بخشی از عوامل دولت اسلامی (داعش) با نام «جماعت قزاقستان» که شامل 300 نفر می‌شود- که نیمی از آن‌ها را زنان تشکیل می‌دهند- در حال فعالیت اند (آن‌ها زیر تبلیغات «شهید» به‌طور فعالانه افراط‌گرایان را تحت کنترول خود می‌آورند).
به‌طور کلی حتا در چنین وضعیت پایدار قزاقستان (در مقایسه با همسایگان آسیای مرکزی) [گروه‌های افراطی] به‌طور فعال و هدف‌مندانه تمایل دارند همه‌چیز را خراب کنند. به عنوان مثال، اخیراً در آلماتی نیروهای ویژه عملیاتی را انجام دادند و بخشی از منطقه‌ای را به تصرف درآوردند که افراد مظنون- احتمالاً تروریست‌ها- در آن‌جا مصروف فعالیت زیر‌زمینی بودند. در رسانه‌های جهان شواهدی به نشر رسیده‌اند که نشان می‌دهند، تعدادی از شهروندان روسیه و مهاجران از آسیای مرکزی برای مبارزه دعوت شده‌اند تا در کشورهای سوریه، عراق و هم‌چنین در کشور افغانستان، علیه «کفار» بجنگند. آیا این جماعت دوباره همچون سال 2000 مورد استفاده قرار می‌گیرند تا ما را هدف قرار دهند؟
دولت اسلامی [داعش]، یک تهدید تازه در مقایسه با افغانستان است؛ اما مقیاس هم‌بستگی از این تهدیدات را گاهی رسانه‌های زرد به شایعه و تحریف، می‌آرایند. به اعتقاد من، در حال حاضر تهدید درجه یک برای روسیه و کشورهای آسیای مرکزی، افغانستان است.
تهدیدهای امنیتی «جدید- قدیمی»؛ متأسفانه تهدیدهای امنیتی در آسیای مرکزی قبل از این‌که عوامل خارجی داشته باشند، ناشی از عوامل داخلی اند. تنها برخی از آن‌ها از نقطه نظر امنیتی روسیه، مهم اند.
یک تهدید جدی برای ثبات سیاسی در منطقه وجود دارد. قایل شدن موازات مستقیم بین حوادث جهان عرب (بهار عربی) و وضعیت در آسیای مرکزی مطابق آن‌چه در رسانه‌های زرد در گردش است، اما حقیقتاً درست نیست. نقش مذهب در جامعه‌ی آسیای مرکزی با آن‌چه در جامعه‌ی عرب است، فرق می‌کند و علاوه براین، جامعه‌ی آسیای مرکزی نسبت به جامعه‌ی عرب، بسیار ناهمگن است. باور ما براین است که در قزاقستان، قرغیزستان و ترکمنستان- در مقایسه با ازبکستان و تاجکستان- عامل مذهب در سیاست بسیار کم‌رنگ‌تر است.
در حال حاضر، پتانسیل اساسی بی‌ثباتی‌های داخلی در آسیای مرکزی متأسفانه متوجه قرغیزستان است؛ جایی که ضمناً نقش مذهب در سیاست خیلی پررنگ نیست. این وضعیت، به‌خصوص برای روسیه از اهمیت ویژه برخوردار است؛ زیرا که قرغیزستان در حال پیوستن به اتحادیه‌ی اقتصادی اوراسیا است و هم‌چنین این کشور به‌طور طبیعی یکی از تأمین کنندگان اصلی بازار کار، به‌ویژه برای روسیه است. پس از دو دوره‌ی انقلاب و افزایش بحران سیاسی در سازمان‌های دولتی و از جمله پولیس، در قرغیزستان فضا و مکان بسیار آرام فراهم شده است. همه‌ی همسایه‌های قرغیزستان و بالاتر از همه روسیه، باید این مسئله را مورد توجه قرار دهند و از هر‌گونه تلاش در راستای تأمین و حفظ ثبات، دریغ نورزند.
