خبرگزاری رویترز- حامد شالیزی
برگردان: جواد زاولستانی
دانشجوی ساکتی در دانشگاه کابل، عبدالرحمان، رویایی در سر دارد: به گروه دولت اسلامی (داعش) در سوریه بپیوندد و برای تأسیس خلافت جهانی اسلام بجنگد. این نوع تندروی در کشوری خسته از جنگ، هشداردهنده است.
او که 25 ساله است، میپرسد: «وقتی صدها خارجی، هم زن و هم مرد، زندگی راحتشان را ترک میکنند و به داعش میپیوندند، پس ما چرا به آنها نپیوندیم؟»
با آنکه به نظر نمیرسد دولت اسلامی در افغانستان عملیاتی داشته باشد، نفوذ آنها در کشوری که هر روز در باتلاق حملههای شورشیان طالب فرومیرود، در حال افزایش است. با خروج اکثر سربازان رزمی خارجی از افغانستان تا پایان سال جاری، با ظهور ایدیولوژی داعش، خطر دیگری برای این کشور اضافه شده و بیاطمینانی در بارهی اینکه افغانستان به کدامسو خواهد رفت، افزایش یافته است.
اِمسال در حدود سی تا چهل دانشجو، چند ماه بعد از نفوذ داعش در آسیای مرکزی و جنوبی، یک گروه زیرزمینی شکل دادند. تعدادی از آنان پیش از این، به سوریه سفر کردهاند. چندین گروه تندرو در مناطق قبایلی بین افغانستان و پاکستان به دولت اسلامی بیعت کردهاند. برگههای تبلیغاتی آنان توزیع شده و گفته میشود که بعضی از فرماندهان محلی جنگجویان گفتهاند که با اعضای دولت اسلامی دیدار داشتهاند. اما این گروه مخفی دانشجویان واضحترین نمونهی نفوذ خیلی گستردهی دیدگاههای گروه دولت اسلامی است.
گل رحمان، دانشجوی دیگری است که پرچم گروه دولت اسلامی را پسزمینهی صفحهی موبایلش انتخاب کرده است. او میگوید: «چندین تن از دانشجویان که با ما نزدیک هستند، به سوریه رفتهاند تا بهخاطر یک هدف مقدس به برادران ما در آنجا بپیوندند.»
گروه دولت اسلامی یک گروه خشونتورز سنی است که مناطق بزرگی را در عراق و سوریه کنترول میکند. این گروه در ماه جون سال جاری، تأسیس خلافت اسلامی را اعلان کرد.
گروه دولت اسلامی نیز اعلان کرده است که قصد دارد افغانستان، پاکستان و هند را زیر کنترولش بیاورد. با این وجود، منابع امنیتی به رویترز گفتند که تا کنون هشت نفر از افغانستان به سوریه سفر کردهاند. از میان این هشت تن، دو خواهر از دنشگاه کابل از طریق فیسبوک جذب دولت اسلامی شدند و اکنون در سوریه هستند.
در مقایسه با هزارها تن که از اروپا جذب دولت اسلامی شده و اکنون در صفوف آن میجنگند، این گروه دانشجویان کوچک است و نفوذ دولت اسلامی در جنوب آسیا تا کنون در مراحل ابتداییاش قرار دارد.
دلسردی از طالبان؟
این دانشجویان که در یک چایخانه، دور از محیط دانشگاه صحبت میکردند و در صورت شناسایی شدن، ترس از دستگیری داشتند، گفتند که آنان از موفقیت داعش در خاور میانه الهام گرفتهاند و به آن به دیدهی بهترین فرصت برای آوردن آسیا زیر حکومت اسلامی مینگرند.
آنها گفتند که میخواهند نامهایشان ذکر شوند؛ چون نامهای آنان در افغانستان آنقدر معمول اند که مقامهای امنیتی قادر نیستند آنها را شناسایی کنند. دانشگاه کابل از مدتها به اینسو، دیگ جوشان دیدگاههای تندروانه بوده است- هم در زمان اشغال شوروی که دانشجویان در آن جانب شورشیان را گرفته بودند و هم بعدتر در دههی 1990، زمانی که طالبان قدرت را در دست گرفتند.
اکنون به نظر میرسد که ایدیولوژی داعش در حال گسترش است. اما شواهدی وجود ندارد که نشان دهند، تمایل و گرایش به این گروه از تجمعهایی که در آن دانشجویان در بارهی دولت اسلامی بحث میکنند و روی دیوارهای دانشگاه به طرفداری از آن شعار مینویسند، فراتر رفته است. هیچ یک از مردانی که رویترز با آنان دیدار کرد، مسلح نبودند و هیچ یک از آنان تمایل آغاز حمله در داخل افغانستان را نداشتند.
رحیم و رحمان گفتند که آنان میخواهند در سوریه و عراق جنگ کنند؛ چون دولت اسلامی تاکنون حضورش در افغانستان آنقدر قوی نیست که بتواند نیروهای مسلح دولت افغانستان و خارجی را به چالش بکشد. رحیم که ریش انبوه دارد و بروتش را تراشیده است، گفت: «طالبان بیشتر یک جنبش سیاسی است؛ اما داعش کاملا یک جنبش اسلامی است.» آنها گفتند که طالبان برای بهدست گرفتن مجدد قدرت، چانس خیلی کم دارند و بیشتر همنوا با منافع ملی پاکستان است تا آرمانهای مذهبی آنان.»
با وجود وابستگیهای تندروانه، محوطهی دانشگاه کابل جایی است که در آن دانشجویان پسر و دختر مختلط هستند و در عین زمان، علمای مذهبی محافظهکار در آن درس میدهند. رییس جمهور اشرف غنی، قبلا رییس این دانشگاه بود.
«بمب زمانی»
ادارهی استخبارات افغانستان، ریاست امنیت ملی، وجود «شبکههای سیستماتیک و سازماندهیشده» در میان دانشجویان کابل را رد میکند؛ اما میپذیرد که دولت اسلامی در تلاش جلب پشتیبانی است. حسیب صدیقی، سخنگوی ریاست امنیت ملی افغانستان گفت: «هرکس که با این گروه ارتباط داشته باشد، دستگیر خواهد شد.»
مقامهای دولت افغانستان نگران اند که دولت اسلامی که یک گروه شدیدا ضدشیعه است، خشونتهای فرقهای را در این کشور شعلهور سازد. در سالهای اخیر، در افغانستان از خشونتهای مذهبی جدا پرهیز شده است. رحیم از ولایت شرقی کنر است. این ولایت کوهستانی با مناطق قبایلی پاکستان همسرحد است که پایگاه طالبان و القاعده در منطقه میباشد.
رحیم به ما گفت که دهها شاگرد از گروه دولت اسلامی پشتیبانی میکنند. اما مقامهای دولت افغانستان شمار این دانشجویان را بین چهل تا پنجاه تن میدانند.
این دانشجویان با استفاده از نوشتههای خشونتآمیز فیسبوکی، در تلاش اند که از شهرهای بزرگ افغانستان که به انترنت دسترسی دارند، سربازگیری کنند. صفحههای آنان هرکدام، صدها دنبالکننده (follower) دارند. مقامهای امنیتی میگویند که 14 دانشجو که با گروه دولت اسلامی ارتباط داشتند، بازداشت شدهاند. یک زن که مدیریت یک صفحهی فیسبوک را به عهده داشته است، شامل بازداشتشدگان است.
بعضی از استادان دانشگاه از افزایش بنیادگرایی و تندروی در محیط دانشگاه کابل اظهار نگرانی کردند. در دانشگاه کابل، گرایش ضدغرب در میان دانشجویان قوی است. اکثر آن دانشجویان از مناطق روستایی اند و رنج جنگ ناتو به رهبری ایالات متحده علیه طالبان و القاعده را تحمل کردهاند.
یکی از استادان که خواست نامش ذکر نشود، گفت: «آنان دانشجویان دیگر را به بنیادگرایی میکشند، آنان با درس خواندن دختران و پسران زیر یک سقف مخالف هستند و دانشجویان دیگر را به مخالفت علیه خارجیها و دولت افغانستان تشویق میکنند.»
«اگر ما نتوانیم این بمب زمانی را کنترول کنیم، بهزودی، نیروی تخریب آن از کنترل ما فراتر خواهد رفت.»
