سرمقالهی روزنامهی امریکایی نیویارک تایمز
برگردان: جواد زاولستانی
هیچکسی مصممتر از رییس جمهور اوباما برای رهانیدن ایالات متحده از جنجال افغانستان به نظر نمیرسید. او در ماه می وقتی که برنامهی کاهش سربازان امریکایی را اعلان کرد، گفت که حالا «وقت باز کردن صفحهی جدید است.» بر اساس این برنامه، تعداد سربازان امریکایی در افغانستان تا پایان ماه دسامبر باید به 9800 تن کاهش یابد و تا پایان سال 2016، زمینهی خروج سربازان امریکایی از افغانستان مهیا شود. مسیر این هدف تا کنون درست است. اما تغییر جهت اوباما در این اواخر و انکشافات دیگر نشان میدهند که ایالات متحده بیشتر در جنگ افغانستان گیر خواهد ماند و این اشتباهی است بزرگ.
نخست، رییس جمهور اوباما به نظامیان امریکایی اجازهی یک مأموریت خیلی گسترده را در سال 2015 داده است و این غیر از آن است که قبلا طرح شده بود. این دستور او نظامیان امریکایی را باز هم در میدان جنگ در مقابل طالبان و دیگر شبهنظامیان قرار خواهد داد. او قبلا گفته بود که سربازان باقیمانده فقط عملیاتهای ضدتروریستی علیه افراد باقیماندهی القاعده را انجام خواهند داد. دستور جدید او به جت و هواپیماهای بدون سرنشین امریکایی اجازه میدهد که از مأموریتهای نظامیان دولت افغانستان پشتیبانی کنند.
تصمیم تازهی رییس جمهور غنی مبنی بر اجازه دادن به حملههای شبانه که توسط حامد کرزی ممنوع شده بود نیز نظامیان امریکایی را وادار میکند که وارد جنگ مستقیم شوند. نیروهای عملیاتهای ویژهی افغانستان که قرار است حملههای شبانه را از آغاز سال 2015 از سر بگیرند، پای مشاوران امریکایی به پشتیبانی نیروهای هوایی را به میان خواهند کشید. در حالی که مقامهای نظامی میگویند که حملههای شبانه یک تاکتیک مؤثر است و آنان را قادر میسازد که طالبان را در خانههایشان دستگیر کنند. این حملهها برای تعداد زیادی در افغانستان آزار دهندهاند و احتمال دارد که موج جدید احساسات ضدامریکایی را برانگیزد.
از همین حالا شمار سربازان امریکایی که قرار است پس از ماه دسامبر در افغانستان بمانند، به 1000 تا 10800 تن افزایش یافتهاند. متحدان عضو ناتوی ایالات متحده قرار است تا سال آینده 4000 سرباز را آماده کنند و شمار تمام سربازان خارجی در افغانستان را به 12000 تا 14000 نفر برسانند. وزیر خارجهی ایالات متحده، جان کِری، گفته است که حضور سربازان بیشتر امریکایی بر علاوهی 9800 تنِ از قبل تعیینشده، موقتی است و فقط تا زمانی در این کشور باقی خواهند ماند که متحدان ناتو تصمیم بگیرند چه تعداد سرباز برای این کشور فراهم میکنند.
اما اگر ناتو نتواند سرباز کافی آماده کند، آنگاه چه؟
به نظر میرسد که پس از ظهور دولت اسلامی (داعش) در عراق و فروریختن ناگهانی ارتش عراق، اوباما در بارهی استراتژیاش در افغانستان فکر دیگری در سر دارد. او میخواهد که در صورت افتادن اتفاق مشابهی در افغانستان که حملههای طالبان در آن افزایش یافته است، بار تقصیر بر دوش او انداخته نشود.
اما او باید در برابر مشورهی فرماندهان نظامی که بار دیگر خواستار حضور گستردهتر امریکا هستند، مقاومت کند. آنان در زمانی که بیشتر از صد هزار نیرو در افغانستان حضور داشت، از شکست دادن طالبان ناکام ماندند؛ حالا دیگر دلیلی وجود ندارد که حضور خیلی محدود امریکاییها بیشتر مؤثر باشد.
اما این بدان معنا نیست که از رییس جمهور غنی پشتیبانی نشود. او برای برخورد صادقانه با چالشهای جدی در کشور، بهشمول شورشگری و اقتصاد ضعیف و فاسد، بیشتر از کرزی وعده داده است و بیشتر از او انرژی و هدفمندی نشان میدهد.
از زمانی که در ماه سپتامبر غنی برندهی انتخابات جنجالی افغانستان اعلان شد و با عبدالله بر سر تقسیم قدرت به توافق رسید، پیشرفتهایی به دست آمدهاند که شامل امضای موافقتنامهی امنیتی با ایالات متحده، بازگشایی پروندهی کابلبانک و ابتکاری برای ترمیم روابط با کشورهای کلیدی، بهشمول پاکستان، میشود. پنجشنبهی هفتهی گذشته آقای غنی دورنمایی اندیشمندانه- شاید نامکمل- از برنامههایش را برای آوردن اصلاحات و برخورد با فساد در کنفرانس لندن در حضور کمککنندههای بینالمللی، بهشمول ایالات متحده و بریتانیا ارائه کرد.
آقای غنی و آقای عبدالله تا کنون تلاش کردهاند که تصمیمهای مهم دیگر نیز بگیرند. ساختن کابینه که آنان وعده داده بودند پیش از کنفرانس لندن تکمیل خواهد شد، عملی نشده است و میگویند که برای ساختن آن چندین هفتهی دیگر وقت لازم دارند. با در نظر داشتن وضعیت امنیتی خطرناک افغانستان، انتظار میرفت که رهبران این کشور و جناحهای سیاسی آن، اختلافهایشان را کنار بگذارند. اما تا هنوز چنین اتفاقی نیفتاده است.
یک درس که در جریان سیزده سال گذشته آموخته شده است، این است: هیچ مقدار کمکهای خارجی- نه دهها هزار سرباز، نه میلیاردها دالر و نه کمکهای نامحدود تجهیزات نظامی- نمیتواند واقعا در این کشور تغییر بیاورد تا مردم افغانستان نتوانند با هم یکجا شوند و یک دولت کارا، نسبتا عاری از فساد و با ظرفیت بسازند و مسئولیت خود و کشورشان را به عهده بگیرند.
مقامهای ملکی هنوز هم اصرار دارند که «مأموریت رزمی» نیروهای امریکا تا پایان امسال پایان مییابد؛ اما این حرف قابل اعتماد نیست. رییس جمهور اوباما باید به برنامهی اصلیاش پابند بماند و بر آموزش و مشورهدهی نیروهای امنیتی افغانستان و تعقیب القاعده تمرکز کند. اگر واقعبینانه نگاه کنیم، همین بزرگترین دستآورد ائتلاف نظامی به رهبری ایالات متحده خواهد بود.
