نویسنده: سرگئی ستروکان
منبع: روزنامه‌ی روسی‌زبان «کومرسانت»
نیروهای بین‌الملللی کمک به امنیت در افغانستان (ISAF) در روزهای اخیرِ مأموریت نظامی خود در این کشور، با واگذار کردن کمپ نظامی باستیون و کمپ نظامی ملوان به نیروهای امنیتی افغان، یک اقدام کلیدی را انجام دادند. پس از سیزده سال حضور رسمی سربازان بریتانیایی و تفنگ‌داران دریایی ایالات متحده‌ی امریکا در این دو کمپ، اکنون با واگذار کردن این دو پایگاه استراتژیک نظامی به نیروهای امنیتی افغانستان، مأموریت نظامی دو کشور رسماً پایان می‌یابد. نتایج حضور و عملیات نظامی آن‌ها در طول این مدت، در تمام ارزیابی‌ها متناقض است. با وجود هزینه‌های هنگفتی که در جنگ افغانستان به مصرف رسید، اما ائتلاف به رهبری امریکا در جنگ با طالبان و نابودی آن‌ها، با شکست مواجه شد و اکنون که موعد خروج نیروهای آیساف از افغانستان فرارسیده است، طالبان نیز برای بازگشت به قدرت خود را آماده می‌کنند.
مراسم رسمی واگذاری دو بزرگ‌ترین کمپ نظامی نیروهای امریکایی و بریتانیایی به نیروهای امنیتی افغان در ولایت ناآرام هلمند، در 26 اکتبر سال جاری برگزار شد. پس از آن در دو پایگاه‌های نظامی باستیون و ملوان پرچم‌های ایالات متحده و بریتانیا پایین کشیده شدند و به‌جای آن، پرچم افغانستان از سوی نیروهای امنیتی این کشور بر‌افراشته شد و اکنون مأموریت نیروهای نظامی بریتانیا و نیروهای دریایی ایالات متحده در جنوب ناآرام افغانستان، رسماً پایان یافته است.
در مراسم واگذاری مسئولیت‌های امنیتی به نیروهای افغان، شیر محمد کریمی، رییس ستاد ارتش افغانستان از نیروهای خارجی که با به خطر انداختن جان‌های‌شان، در مناطق ناامن افغانستان فعالیت کردند، قدردانی کرد و افزود که «ما دوستی خود را حفظ خواهیم نمود، اما خوشحالیم که آن‌ها می‌توانند به خانه‌ی خود بازگردند.» جنرال جان کمپبل، فرمانده کل نیروهای نظامی امریکا در افغانستان، خلاصه‌ی نتایج عملیات را در این منطقه‌ی جنگی چنین توصیف می‌کند: «ولایت هلمند محل ویژه و خطرناک بود. امروز در افغانستان همه‌چیز خیلی متفاوت‌تر از قبل است و با گذشت هر سال، وضعیت به‌سوی بهبودی پیش می‌رود.»
کمپ‌های ملوان و باستیون در یک منطقه‌ی واحد نظامی حدود سه هزار هکتار زمین را احتوا می‌کنند: شهرک کوچک به‌صورت خاص با زیرساخت مجهز و قوی، دارای مرکز بازجویی از بازداشت شدگان و دارای آشپزخانه و کافه. از مجموعه‌ی 140 هزار نظامی نیروهای ائتلاف در افغانستان، تنها در این دو پایگاه نظامی، حدود 40 هزار سرباز امریکایی و سربازان بریتانیایی مستقر شدند. کمپ باستیون برای نیروهای ائتلاف و نیروهای ناتو در هلمند حیثیت فرماندهی عملیات مهم را داشت و از سال 2010 این منطقه‌ی جنگی شدیدترین صحنه‌ی مبارزه با طالبان بود. به‌خاطر بسپاریم، علاوه بر این‌که این منطقه‌ی جنگی (هلمند) دژ سنتی جنبش طالبان محسوب می‌شود، مرکز اصلی تولید تریاک در افغانستان نیز است و این نام، در تمام جهان آشناست.
این‌که پس از واگذاری مسئولیت امنیتی به دوش نیروهای افغان چه آینده‌ای برای کمپ ملوان و کمپ باستیون در پیش است، هم‌چنان نامشخص است. با این حال، نمی‌توان شک برد که قدرت آن‌ها مطابق آن‌چه است، استفاده نخواهد شد. یک پاسگاه مرزی امریکا و ناتو در هلمند وجود دارد که به احتمال زیاد به «شهر ارواح» نظامیان بدل می‌شود.
در طول عملیات فعال نظامی در افغانستان در سال‌های 2010 و 2011- دور اول ریاست جمهوری رییس جمهور اوباما- در حدود هشت پایگاه نظامی در جنوب وجود داشت. پس از 31 دسامبر سال جاری، در حدود 30 پایگاه نظامیان خارجی باقی خواهد ماند. بعد از تاریخ نام‌برده، تعداد نیروهای نظامی خارجی به 12 هزار و 500 نفر کاهش پیدا می‌کند که تعداد بیش‌تر آن‌ها عملاً در جنگ و عملیات علیه طالبان حضور نخواهند داشت و این تعداد نظامیان بیش‌تر در دو بخش فعالیت خواهند داشت: آموزش نیروهای امنیتی افغانستان و مشوره‌دهی در انجام عملیات ضد‌تروریستی. تعداد کل نیروهای نظامی امریکا در این کشور پس از پایان سال جاری به 9800 تن خواهد رسید و 500 سرباز دیگر نیز از بریتانیا خواهند ماند.
در ارتباط به خروج یا محدود شدن نیروهای آیساف در افغانستان، دیمیتری پولیکانوف، معاون رییس جمهور روسیه به روزنامه‌ی «کومرسانت» گفت که «خروج نیروهای ائتلاف از افغانستان، از وقت‌ها پیش آغاز شده است. چه آن‌که آن‌ها بودند و چه آن‌که آن‌ها خواهند بود؛ اما سوال‌های زیادی در ارتباط به مأموریت استراتژیک آن‌ها وجود دارند.» به اعتقاد او، «علاوه بر حفظ دولت مرکزی کابل و از بین بردن اسامه بن لادن، رهبر القاعده، نظامیان خارجی از خود شایستگی بیش‌تری نشان ندادند.» آقای پولیکانوف می‌افزاید: «شکست القاعده و طالبان چیزی بود که اتفاق نیافتاد- هردو سازمان اکنون وجود دارند و به حد کافی هم قدرت‌مند اند. صادرات مواد مخدر نیز به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است.» به باور او، «آموزش و تجهیز نیروهای امنیتی افغانستان، یک دست‌آورد مهم به حساب می‌آید، اما این‌که آیا آن‌ها به دولت مرکزی وفادار خواهند بود یا نه؟ یک سوال بزرگ است.»
آقای پولیکانوف معتقد است، «در حال حاضر افغانستان تحت حمایت است، آما آینده‌اش تحت سوال. به‌ویژه هنگامی که طالبان افراطی «داستان موفقیت»شان را در صفحات نزدیک و حمایت با «دولت اسلامی» در سوریه و عراق، به بازخوانی بگیرند.»
