فریاد و نالهاش آرامشِ بخش اطفال شفاخانه را برهم زده است. با صدای بلند گریه میکند. داکتران و اعضای خانوادهاش نمیتوانند مانع وی شوند. از گریه و بیقراریاش فهمیدم که کودک ششماههی خود را از دست داده است.
یک عضو خانوادهاش اسم وی را گلاندام بیان میکند و میگوید پس از بیست روز انتظار در شفاخانه داکتران موفق نشدند کودک مبتلا به سینهبغلاش را نجات دهند.
نزدیکان گلاندام میگویند فرزند وی که یاسین نام داشت از یک ماه به اینسو بیمار بود و بیست روز تمام را زیر مراقبتهای جدی سپری کرده و با استفاده از آکسیجن زنده مانده بود. اما سرانجام تمام تلاشهای داکتران و ماشینهای صحی جلو مرگ وی را گرفته نتوانسته است.
در یکی از اتاقهای دیگر که مملو از کودکان بیمار است، مادری آماده میشود تا با روزنامه اطلاعات روز صحبت کند که از ده روز به اینسو برای صحتیاب شدن کودک سهسالهاش لحظهشماری میکند.
این زن که با اسم نذیره حاضر شده تا با خبرنگار روزنامه اطلاعات روز صحبت کند، باشندهی ولسوالی چمتال ولایت بلخ است. منطقهای که بهدلیل نبود خدمات مناسب صحی سبب شده تا باشندگان آن برای درمان به شفاخانه ابو علی سینای بلخ در شهر مزار شریف مراجعه کنند.
نذیره میگوید کودکاش مبتلا به بیماری سینهبغل است و تا اکنون با تداویهای زیادی نتوانسته او را از چنگ این بیماری نجات دهد. نذیره میگوید سردی هوا و نبود امکانات برای گرم کردن خانه سبب شده تا کودک وی مبتلا به این بیماری شود؛ بیماریای که بهگفتهی نذیره، ممکن است کودکاش را از وی بگیرد.
این زن که با چشمهای پر از اشک کنار فرزندش، یوسف سهساله نشسته میگوید تمام توانایی مالی شوهرش برای تأمین مخارج درمان کودک شان به مصرف رسیده ولی تا اکنون در وضعیت صحی وی تغییری نیامده است.
نذیره میافزاید: «طفل بیچارهی من به علت اینکه خانهی ما گرم نیست همیشه سینهبغل است. توان گرم کردن خانهی خود را ندارم. مجبور هستم با کارتن و پلاستیک خانه را گرم کنم. به همین خاطر طفلهایم مریض هستند.»
بحران بشری ناشی از به قدرت رسیدن دوبارهی طالبان به افغانستان، باعث شده تا میزان بیکاری، فقر، گرسنگی و چالشهای اقتصادی بهگونهی کمپیشینه بیشتر شود. و این روند سبب شده تا خانوادههای زیادی مثل نذیره توانایی گرم کردن خانههایشان را نداشته باشند.
افزایش بیماریهای فصلی میان کودکان
گلاندام تنها مادری نیست که در سوگ از دست دادن فرزندش نشسته است، بلکه اتاقهای بخش اطفال شفاخانه ابو علی سینای بلخی گواه حضور دهها مادری است که بیماری کودکانشان آنان را سخت متأثر کرده است.
با این حال مسئولان در ریاست صحت عامهی ولایت بلخ میگویند همزمان با پایین آمدن دمای هوا و سرمای شدید، آمار کودکان مبتلا به بیماریهای فصلی که برای درمان مراجعه میکنند افزایش چشمگیری داشته است.
آنان میگویند با سرد شدن هوا تعداد بیماران بیشتر شده و روزانه از ۵۰۰ الی ۷۰۰ کودک مبتلا به بیماریهای سینهبغل، سوءتغذیه و با مشکلات تنفسی به این شفاخانه مراجعه میکنند. براساس آمارهای رسمی داکتران در شفاخانه ابو علی سینای بلخی در شهر مزار شریف، هماکنون بیشتر از هزار کودک در سرویس اطفال این شفاخانه بستری هستند.
عبیدالله حبیبی، یکی از داکتران در بخش اطفال شفاخانه ابو علی سینای بلخی از افزایش بیماریهای فصلی میان کودکان سخن میزند و میگوید: «در فصل زمستان شیوع بیماریهای سینهبغل بیشتر شده است. روزانه از ۵۰۰ الی ۷۰۰ کودک را ما تحت پوشش قرار میدهیم و دستکم ۸۰ تن آنان را بستر میکنیم.»
سردی هوا، عدم رعایت حفظالصحه از سوی مادران، آلودگی هوا بهدلیل استفاده از مواد دودزا برای گرم کردن خانهها و بیتوجهی مادران نسبت به کودکانشان از اساسیترین علتهای است که داکتران آن را سبب افزایش کودکان مبتلا به بیماریهای فصلی بیان میکنند.
داکتران میگویند برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری و کاهش مرگومیر کودکان ناشی از سینهبغل، خانوادهها متوجهی دمای خانههایشان باشند، کودکان تغذیه سالم شوند و نظافت را رعایت کنند و همچنان کودکان مبتلا به زودترین فرصت به شفاخانه منتقل شوند.
حبیبالله که سرگرم ارائهی خدمات صحی به کودکان بیمار در بلخ است، میگوید: «مادران برای جلوگیری از مبتلا شدن کودکانشان به بیماریهای فصلی باید کودکان را از هوای سرد دور نگهداری کنند، جلو اجتماعات بیش حد را بگیرند و متوجهی مواد حفظالصحه باشند.»
کمبود امکانات
همزمان با افزایش کودکان مبتلا به بیماریهای فصلی، هرازگاهی انتقادهای نیز از کمبود امکانات صحی و عدم رسیدگی داکتران به کودکان از شفاخانه ابو علی سینای بلخی بلند میشود. شماری از خانوادههایی که برای درمان کودکانشان به این شفاخانه آمدهاند، از نبود خدمات مناسب شکایت میکنند و داکتران را به برخورد نادرست با مریضداران متهم میکنند. این مریضداران میگویند بهدلیل عدم رسیدگی درست و به موقع به کودکان، در یک شبانهروز شاهد جانباختن پنج الی ده کودک در بخش اطفال این شفاخانه بودهاند.
کمبود داکتران مسلکی، عدم رعایت عدالت در فراهمسازی آکسیجن به کودکان نیازمند، حضور دانشجویان بیتجربه برای درمان در شفاخانه و کمبود دارو از اصلیترین مشکلاتی است که از سوی شهروندان بیان میشود.
محمدزمان (مستعار)، که بهگفتهی خودش بیش از یک ماه میشود که فرزندش در شفاخانه بستری است، در این مدت در یک شبانهروز شاهد مرگ هشت کودک هم بوده است. این مرد میافزاید: «داکتران مسلکی نیست. آکسیجن به همگی یکسان نمیرسد. پرستاران میآیند و هیچ چیز را نمیدانند. این مشکلات باعث شده تا هر روز کودکان مردم تلف شوند. خودم هر روز شاهد بودم؛ یک روز هشت کودک جان داد.»
در همین حال نسرین، یکی دیگر از مریضداران میگوید: «یک قلم دارو هم نیست. ما مجبور هستیم تمام داروی مورد نیاز کودکان خود را از بیرون خریداری کنیم.»
برخی از این مریضداران همچنان میگویند بهدلیل کمبود امکانات، از یک بیستر همزمان دو الی سه مریض استفاده میکنند که این وضعیت خود سبب شده تا نظافت رعایت نشود.
اما مسئولان در ریاست صحت عامهی ولایت بلخ با رد این ادعا از فراهمسازی خدمات مناسب صحی برای بیماران در این شفاخانه سخن میزنند.
نجیبالله توانا، سرپرست صحت عامهی بلخ پیش از این همواره در رسانههای محلی گفته است که خدمات درمانی مناسب و داروی رایگان برای بیماران بهگونهی ۲۴ ساعته وجود دارد و برای شهروندان ارائه میشود.
نگرانیهایی از افزایش بیماریهای فصلی میان کودکان در ولایت بلخ در حالی بیان میشود که پیش از این نیز کمیتهی صلیب سرخ که چندین شفاخانه را در سراسر کشور حمایت میکند، از افزایش ۵۰ درصدی کودکان بیمار مبتلا به سینهبغل و سایر بیماریهای فصلی خبر داده است.
