شهریار فرهمند
موافقتنامهی همکاریهای امنیتی و دفاعی میان افغانستان و امریکا و موافقتنامهی وضعیت نیروها با اکثریت آرا از سوی مجلس نمایندگان تصویب شد. این دو موافقتنامه بیش از سه سال بحث غالب بر فضای سیاسی کشور بود و حکومت قبلی افغانستان بیش از دو سال با این دو موضوع درگیر بود. در نخستین روزهای حکومت وحدت ملی، این دو موافقتنامه از سوی نمایندههای دولت وحدت ملی، ناتو و ایالات متحدهی امریکا امضا شد و اکنون با تصویب آنها در مجلس نمایندگان، حیثیت یک سند حقوقی الزامآور را پیدا کرده است.
این دو موافقتنامه، چارچوب همکاریهای امنیتی و دفاعی میان افغانستان، ناتو و ایالات متحدهی امریکا در چشمانداز ده سال آینده را ایجاد کرده است. تمامی همکاریهای امنیتی، سیاسی و کمکهای اقتصادی ایالات متحدهی امریکا در چارچوب همین سند تعریف و تضمین گردیده و سرنوشت سربازان امریکایی در افغانستان را همین سند مشخص میسازد.
این دو سند از حمایت قاطع در داخل افغانستان برخوردار بودند. حکومت افغانستان این دو سند را تضمین کنندهی افغانستان در برابر مداخلات خارجی و تهدیدهای داخلی میخواند. قشر سیاسی- از تمام نحلهها و تفکرات– بقا و دوام ثبات و دموکراسی افغانستان را مرتبط به آن میداند و مردم به تعهدات کمکهای اقتصادی و امنیتی که در پرتو این سند تعریف گردیده، دل بستهاند. از همان روزهای نخست طرح پیمان استراتژیک با امریکا و به تعقیب آن موافقتنامهی امنیتی، تا کنون هیچ مخالفت جدی و منطق قوی در مخالفت با این سند مشاهده نشده است. با اینکه برخی کشورهای همسایه و حلقههای مشخص و وابسته در داخل کشور موج تبلیغات منفی علیه آن ایجاد کردند؛ اما با آنهم لویه جرگهی مشورتی این سندها را تصویب کرد و مردم افغانستان از تمام اقشار و نحلههای فکری و سیاسی خواهان امضای این سند و تصویب آن در پارلمان گردیدند. این امر نشان میدهد که این سندها مایهی امید و اطمینان مردم افغانستان در آیندهی نامعلوم اند.
رییس جمهور غنی در نخستین روزهای شروع بهکار حکومتش، با امضای این سند، مسیر تعامل سازنده و همکاریهای نزدیک افغانستان با عمدهترین متحدانش (ناتو و ایالات متحدهی امریکا) را هموار کرد و اکنون با تصویب این سند در پارلمان، آیندهی همکاریهای امنیتی و اقتصادی آنها مستحکمتر شده است.
هردو کشور منافع و اهداف بلندمدت و کوتاهمدت زیادی را در این سند میبینند. افغانستان منافع فوری را در این سند برای خود تصور میکند که تأمین کنندهی نیازهای فوریاش میباشد؛ نیازهایی مثل تداوم کمکهای اقتصادی و فنی، دریافت کمکهای نظامی و تسلیحاتی، حمایت از افغانستان در برابر خودسریها و تکتازیهای همسایگان فرصتطلب و ارتقای منزلت بینالمللی افغانستان در منطقه. پرسش از مأموریت ناتمام مبارزه با تروریسم در افغانستان، آیندهی ثبات و امنیت، چگونگی تأمین منابع مالی و اقتصادی حکومت افغانستان در سالهای آینده و زمینههای خطر و تهدیدات باالقوه برای ایالات متحدهی امریکا و افغانستان و مسایل دیگر با امضا و تصویب این سندها پاسخ مییابند و نگرانیها و پرسشهای مردم افغانستان از آیندهیشان را این دو سند رفع میکنند.
امریکا نیز اهداف و توقعات زیادی از این سند دارد. ایالات متحده توقع دارد که با امضای موافقتنامهی امنیتی، پایگاههای نظامی در افغانستان بگشاید و با تسهیلاتی که این موافقتنامه برای سربازان آن در افغانستان فراهم میکند، بتواند راحتتر و خوبتر مأموریت مبارزه با تروریسم و تجهیز و آموزش نیروهای امنیتی افغانستان را انجام دهد. افزون برآن، ایالات متحده میخواهد از این طریق حضور مؤثر خود را در یکی از مهمترین و خطرسازترین نقاط جهان تأمین نماید. حضور نظامی مؤثر امریکا در افغانستان نه تنها به این کشور را به نظارت بر اعمال و برنامههای پنهان و آشکار رقبای منطقهایاش قادر میسازد، بلکه این کشور را در مهار تروریسم و بنیادگرایی به عنوان یکی از مهمترین منابع تهدید امنیت و منافعش نیز قادر میسازد. بنابراین، این دو سند برای منافع افغانستان و ایالات متحدهی امریکا فوقالعاده حیاتی اند و انتظار میرود که مجلس سنا نیز با درک مقتضیات و اهمیت این دو سند، آنها را تصویب کند.
