گفتوگوهای اشرف غنی در اسلامآباد، بخشی از برنامهی از سرگیری گفتوگوهای صلح با طالبان
منبع: وال استریت ژورنال
نویسنده: ناتان هاج
برگردان: حمید مهدوی
رییس جمهور جدید افغانستان به منظور تنظیم مجدد روابط با پاکستان، در اواخر هفتهی جاری به اسلامآباد سفر خواهد کرد و به گفتهی مقامهای افغان و بینالمللی، این بخشی از تلاش چند جانبه به منظور احیای گفتوگوهای در حال احتضار صلح با طالبان است.
آنچه که در خطر است، روابط افغانستان با همسایهی هستهای این کشور است، همسایهای که در طول تاریخ در امور افغانها نقش فوقالعاده بزرگی را ایفا کرده است. این دیدار بهدنبال سفرهای آقای غنی به چین و عربستان سعودی اتفاق میافتد، سفرهایی که دیپلماتها و مقامهای افغان آن را فشار غیرمستقیم بر پاکستان برای آوردن شورشیان طالب به پای میز مذاکره خواندند.
نظیفالله سالارزی، سخنگوی رییس جمهور افغانستان گفت که آقای غنی در هفتهی جاری برای یک ملاقات رسمی با نواز شریف، نخستوزیر پاکستان، از این کشور دیدار خواهد کرد. در حالی که مقامها در حال تکمیل دستور کار اند، آقای سالارزی گفت که گفتوگوها روی تقویت روابط اقتصادی و همکاریهای امنیتی متمرکز خواهند بود. آقای سالارزی گفت: «افغانستان خواهان داشتن همکاری واقعی و صادقانه و دوستی با این کشور همسایه است». «همانطور که رییس جمهور گفت، این روزنهی فرصت را در اختیار داریم. ما میخواهیم این روزنه به دروازه و سپس به راهرو و سرانجام به شاهراه تبدیل شود».
آقای غنی، که مراسم تحلیفش در ماه سپتامبر برگزار شد، در زمینهی سیاست خارجی با چالشهای زیادی مواجه است؛ اما مدیریت روابط با همسایهی قدرتمند کشورش، یکی از بزرگترین آزمایشهای او است. افغانستان با این کشور همسایهاش، یک مرز قابل عبور با طول 1500 مایل دارد و طالبان افغانستان از دیروقت بدینسو از خاک پاکستان به عنوان پایگاه و مرکز استخدام سرباز استفاده کرده است.
پاکستان حکومت بنیادگرای اسلامی طالبان در افغانستان را به رسمیت شناخت، حکومتی که در نتیجهی حملهی به رهبری امریکا در سال 2001، سقوط کرد. پس از اینکه تعداد زیادی از رهبران این گروه به مناطق مرزی میان افغانستان و پاکستان فرار کردند، طالبان دوباره دور هم جمع شدند و ستیزهجویی خشونتآمیز را راهاندازی کردند. چیزی که روابط را پیچیدهتر میسازد، انکار حکومت افغانستان از به رسمیت شناختن خط دیورند به عنوان مرز بینالمللی میان این دو کشور است. مرزی که در قرن نوزدهم توسط بریتانیا کشیده شده و سرزمینهای پشتوننشین را از هم جدا کرده است.
در گزارش اخیر پنتاگون به کانگرس امریکا آمده بود که شورشیان طالبان از مناطق قبایلی و ایالت بلوچستان پاکستان برای راهاندازی حملات در مناطق شرقی و جنوبی افغانستان، که اکثریت پشتوننشین هستند، استفاده میکنند. در حالی که نظر به گزارشها، در تابستان سال جاری ارتش پاکستان برای پاکسازی وزیرستان شمالی از پناهگاههای شورشیان، حملهای را راهاندازی کرد، پاکستان همچنان به حمایتش از «نیروهای نیابتی» در برابر رقیبش هند، ادامه میدهد؛ چیزی که روابط کابل و اسلامآباد را تضعیف میکند. حکومت پاکستان این ادعاها را رد کرده است.
روابط پاکستان و افغانستان مشخصا در دوران ریاست جمهوری حامد کرزی، که معمولا پاکستان را به حمایت از طالبان متهم میکرد، تیره شد. رهبران پاکستان، افغانستان و بریتانیا در اوایل سال گذشته جدول زمانیای را برای دنبال کردن توافق صلح با طالبان طرح کردند؛ اما این تلاشها پس از آن ناکام شدند که کابل و اسلامآباد در مورد گلولهباری در مناطق مرزی و دیگر تنشها اتهاماتی را رد و بدل کردند.
مقامهای افغان و ناظران میگویند که تحلیف آقای غنی فرصتی برای دو کشور است تا روابطشان را تعمیر کنند. سمبال خان، یک کارشناس امنیتی در اسلامآباد، گفت که رسیدگی به مسایل سیاسی و امنیتی میان دو کشور زمانبر خواهد بود؛ اما با بهبود تجارت و دیگر روابط اقتصادی، این دو کشور به پیشرفتهای سریع نایل خواهند آمد. خانم سمبال گفت: «این فرصتی برای از سرگیری روابط و دوری از منفیگرایی دوران کرزی است».
از زمان برگزاری مراسم تحلیف آقای غنی در اواخر ماه سپتامبر تا کنون، چندین مقام ارشد پاکستانی از کابل دیدار کردهاند. ماه گذشته، سرتاج عزیز، مشاور امنیت ملی و امور خارجهی آقای شریف، با رییس جمهور افغانستان دیدار کرد. هفتهی گذشته، جنرال راحل شریف، رییس قدرتمند ستاد ارتش پاکستان، به افغانستان سفر کرد؛ جایی که او با آقای غنی و مشاوران ارشد امنیتی او دیدار کرد.
مقامهای افغان و بینالمللی گفتند که دیدارها بهخوبی گذشتند و به نظر میرسد طلیعهی روابط پربارتر میان این دو کشور باشند. سفرهای آقای غنی به عربستان سعودی و چین، اولین گامهایی بودند که در راستای دوبارهسازی روابط برداشته شدند. دیپلماتها و دستیاران آقای غنی گفتند که رییس جمهور افغانستان این سفرها را فرصتی برای درخواست از این کشورها مبنی بر تشویق پاکستان برای آوردن طالبان به گفتوگوهای صلح میدانست.
هدف اصلی سفر آقای غنی به عربستان سعودی، حج عمره بود؛ اما نظر به گفتههای دستیاران رییس جمهور افغانستان، وی در جریا دیدارش همچنین از رهبران سعودی خواست تا از روند صلح حمایت کنند. یکی از دستیاران ارشد او گفت: «سعودیها در حکومت پاکستان و برخی از افراطگراها، نفوذ زیادی دارند». «این آغاز جدیدی در روند صلح خواهد بود و برای افغانستان بسیار مهم است؛ چون صلح و امنیت اولویتهای مهم ما هستند».
داوود سلطانزوی، یکی از مشاوران آقای غنی که با رییس جمهور افغانستان به عربستان سعودی و چین سفر کرد، گفت که ظهور دولت اسلامی در شرق میانه، به گفتوگوهای منطقهای در مورد مبارزه با تروریزم ارجحیت تازهای داده است. آقای سلطانزوی گفت: «انفجارهای درونی در مناطق شرق میانه و عواقب تمام این مشکلات، تحت رادار (آقای غنی) بودهاند». «او برای این کشورها برنامهی بسیار جامع دارد که نه تنها برای ثبات افغانستان، بلکه بهخاطر خودشان، در آن سهم بگیرند». وی اضافه کرد: «این حقیقت که سعودیها و چینیها توافق کردهاند تا در این روند سهیم شوند، گام بلندی است که برداشته شده است».
با این حال، گریم اسمیت، یک کارشناس ارشد در گروه بینالمللی بحران مستقر در بروکسیل، گفت که پس از اینکه تظاهرات در اسلامآباد حکومت آقای شریف را وادار کرد تا کنترول روی پالیسی امنیت ملی را به ارتش واگذار کند، نفوذ آقای شریف اکنون محدود است. وی گفت: «ضرورت حکومت ملکی پاکستان به گرفتن کنترول پالیسی امنیت ملیاش، یک اهرم کلیدی است که اگر اتفاق بیافتد، شاهد روابط بهتری خواهیم بود». آقای اسمیت علاوه کرد که شعارهای ملیگرایانه از طرف حکومت کرزی، ایجاد گرمی در روابط را مشکل خواهد ساخت». آقای اسمیت گفت: «رهبران احتمالا درک میکنند که کاهش تنشها در امتداد خط دیورند، قابل درک باشد». «اما افغانهای عادی در یک دههی اخیر شنیدهاند که پاکستان دشمن است».
