نویسنده: هانا الیس-پیترسن
گوتابایا راجاپاکسا، رئیسجمهور سریلانکا که هنوز بهدنبال پناهگاهی امن است و همچنان از استعفای رسمی خودداری میکند، امروز (پنجشنبه، ۲۳ سرطان) عازم سنگاپور شد و بنا بر گزارشها، مقصد نهایی او عربستان سعودی است.
تنشها در این کشور همچنان ادامه دارد و امروز در کلمبو، پایتخت این کشور منع رفتوآمد اعمال شد. راجاپاکسا، که تا وقتی هنوز رئیسجمهور است از پیگرد قانونی مصون است، قول داده که استعفا دهد اما غیبت او کشور را در هالهای از ابهام سیاسی فرو برده است.
رئیسجمهور این کشور که ماهها با درخواست استعفا مواجه بود، ابتدا صبح چهارشنبه به مالدیو گریخت. به گفتهی مقامات مالدیو، او سپس اوایل بعدازظهر پنجشنبه سوار هواپیمایی از خطوط هوایی سعودی به مقصد سنگاپور شد و بنابر گزارشها، مقصد نهایی او عربستان سعودی است.
رئیس پارلمان این کشور گفت که با راجاپاکسا صحبت کرده و او گفته است که «تحت فشارهای زیادی قرار دارد و اقداماتی برای ارسال نامه استعفا در اسرع وقت انجام خواهد شد.»
سریلانکا پس از حمله معترضان به دفاتر نخستوزیری و تصرف شبکه تلویزیونی دولتی در روز چهارشنبه و در بحبوحهی خشم فزاینده از عدم استعفای راجاپاکسا، در وضعیت اضطراری قرار گرفته است.
صبح امروز، معترضان گفتند که به منظور حفظ صلح، ساختمانهای دولتی که اشغال کرده بودند از جمله کاخ رئیسجمهور، دفاتر اداری، دفاتر نخستوزیری و اقامتگاه رسمی را بهطور مسالمتآمیز تحویل دادهاند.
راجاپاکسا تا زمانی که رئیسجمهور است، مصونیت قضایی دارد. بسیاری بر این باورند که او تا زمانی که به مقصد نهایی خود نرسد و مطمئن نشود که از پیگرد قانونی، اتهامات فساد مالی و اتهامات طولانیمدت جنایات جنگی در طول جنگ داخلی سریلانکا -زمانی که رئیس نیروهای مسلح بود- مصون است، استعفای خود را اعلام نخواهد کرد.
راجاپاکسا که از نوامبر ۲۰۱۹ رئیسجمهور شده، مسئول کشاندن سریلانکا به بدترین بحران اقتصادی از زمان استقلال در سال ۱۹۴۸ است که منجر به کمبود شدید سوخت، غذا و دارو شده است. وی همراه با چند تن از اعضای خانوادهی قدرتمندش در عرصهی سیاسی که پستهای مهمی داشتند، متهم به سوءمدیریت اقتصادی و فساد گسترده هستند.
معترضان، همراه با اتحادیههای کارگری و گروههای جامعه مدنی، این هفته هشدار داده بودند که اگر راجاپاکسا در ۱۳ جولای -تاریخی که او بارها از طریق نمایندگان پارلمان و نخستوزیر اعلام کرده بود- از قدرت کناره نگیرد، به اقدامات شدیدتری دست میزنند.
راجاپاکسا از زمانی که صبح شنبه از خانهاش بیرون آورده شد -پیش از تظاهراتی که در آن معترضان کاخ ریاستجمهوری و دفاتر را به اشغال خود درآوردند- مستقیما با مردم سریلانکا صحبت نکرده است.
راجاپاکسا رسما رئیسجمهور باقیمانده، اما رانیل ویکرمسینگه، نخستوزیر را بهعنوان «رئیسجمهور موقت» با اختیارات اجرایی کامل منصوب کرده است. اقدامی که توسط معترضانی که خواستار استعفای هر دو بودند، رد شد.
معترضان روز چهارشنبه به خیابانهای کلمبو سرازیر شدند و پس از مقابله با پولیس و نیروهای نظامی و گاز اشکآور غلیظ، دفاتر ویکرمسینگه را تصرف کردند و خواستار استعفای او از سمت نخستوزیری و ریاستجمهوری موقت شدند.
ویکرمسینگه با استفاده از اختیارات اجرایی جدید خود، وضعیت اضطراری و منع رفتوآمد شبانه اعلام کرد و از ارتش و پولیس خواست تا برای جلوگیری از ورود معترضان به ساختمانهای دولتی «آنچه لازم است» انجام دهند.
با این حال، مشخص نیست که آیا ویکرمسینگه کنترل کامل نیروهای مسلح را در اختیار داشت یا خیر. در بیانیهای که توسط فرمانده سابق ارتش ساراث فونسکا منتشر شد، او از افسران خواست که علیه معترضان غیرمسلح آتش نگشایند و در عوض سلاحهای خود را به سمت سیاستمداران فاسد نشانه بگیرند. چهارشنبهشب، ویکرمسینگه از رهبران اپوزیسیون خواست تا نامزد جدیدی را برای نخستوزیری معرفی کنند.
اواخر شب، برخی از گروههای معترض در خارج از پارلمان تجمع کردند و سعی کردند به زور وارد پارلمان شوند؛ اما با گاز اشکآور به آنها حمله شد. تلاش برای تصرف ساختمان پارلمان، مورد انتقاد برخی گروهها قرار گرفت.
در درگیری روز چهارشنبه بین معترضان و پولیس بیش از ۴۰ نفر مجروح شدند و یک معترض ۲۶ ساله که پس از شلیک گاز اشکآور در شفاخانه بستری شده بود، بر اثر مشکلات تنفسی جان باخت.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد از رهبران سریلانکا خواست تا بر انتقال مسالمتآمیز قدرت نظارت کنند. او گفت: «من همچنان وضعیت سریلانکا را از نزدیک دنبال میکنم. مهم این است که به دلایل اصلی درگیری و شکایات معترضان رسیدگی شود.»
