مهدی زرتشت
بخش دوم
الکسی ماکارکین- معاون اول مرکز تکنولوژیهای سیاسی روسیه (ЦПТ)
منبع: وبسایت رسمی مرکز تکنولوژیهای سیاسی
نتایج ریاست جمهوری کرزی متناقض به نظر می‌آیند. تولید سرانه‌ی ملی در یک دهه دو برابر افزایش یافت، یعنی از 543 دالر به 1150 دالر رسید و این در حالی است که چنین نتایجی در شرایطِ کمک عظیم مالی جامعه‌ی جهانی و نازل‌ترین سطح ابتدایی کار به‌دست آمدند. شاخص بررسی فساد «سازمان شفافیت بین‌الملل» در سال 2013 افغانستان را پس از کره‌ی شمالی و کشور سومالی، در آخر جدول قرار داد. با این حال، در تمام سطوح دولت افغانستان فساد موجود است؛ اما در مقیاس کل، مسئولیت این همه فساد متوجه رییس جمهور افغانستان است.
افغانستان اکنون مرکز جهانی برای تولید مواد مخدر باقی مانده است و اقدام‌هایی که برای مبارزه با این پدیده‌ها صورت گرفته، به اندازه‌ی کافی موثر نبوده‌اند. الیانا رز لهتینن، عضو کمیته‌ی روابط خارجی کنگره‌ی امریکا در سال جاری اعلام کرد که از آغاز سال 2002 واشنگتن بیش از 7.5 میلیارد دالر را برای مبارزه با تولید مواد مخدر در افغانستان مصرف کرده است. با وجود مصرف این رقم بزرگ که در راه مبارزه با مواد مخدر صرف شده، اما سال 2013 یک سال بی‌سابقه برای کشت مواد مخدر بود. افغانستان اکنون 80 درصد مواد مخدر جهان را تولید می‌کند. در مقایسه با سال 2012 کشت خشخاش تا سال 2013 با 560 هکتار زمین، 36 درصد افزایش را داشت. در نتیجه، تجارت مواد مخدر در این کشور، تا حد زیادی کمک‌های مالی «طالبان» و دیگر گروه‌های افراطی را افزایش داد (در کنار این‌که در تولید و قاچاق مواد مخدر، مقام‌های بانفوذ دولت کرزی نیز متهم بودند).
گروه طالبان به فعالیت در جنوب و شرق کشور و در مناطق قبایل‌نشین پشتون، کنترول تعدادی از مناطق افغانستان و انجام اقدامات تروریستی در مناطق مختلف کشور و از جمله پایتخت، ادامه می‌دهند. فعالیت‌های طالبان سبب‌ساز آسیب‌های سنگین شرایط سرمایه‌گذاری در کشور- به‌ویژه به پروژه‌ی ناتمام خط لوله‌ی بلند‌پروازانه‌ی گاز (ترکمنستان- افغانستان- پاکستان- هند) شده‌اند. با این حال اما این وضعیت فاجعه‌بار در نظر گرفته نمی‌‌شود. شواهد ارائه شده از سوی رسانه‌ها در مورد این‌که طالبان 40 تا 60 درصد از مناطق کشور و همچنین کنترول بر کل ولایت‌ها را دارد، به وضوح اغراق‌آمیز است. تخمین واقعی‌تر این است که در حدود 10 درصد از خاک افغانستان تحت کنترول کامل گروه طالبان است- این رقم قابل توجهی است؛ اما یک تهدید جدی به حساب نمی‌آید.
با وجود ضعف شدید کرزی به عنوان رییس جمهور، اما در عرصه‌ی سیاست داخلی و سیاست بین‌المللی او قادر به مانور بود. اقدامات او کمک کرد تا از درگیری سیستماتیک احتمالی میان پشتون و تاجیک جلوگیری شود- در حالتی که تعدادی از رهبران بانفوذ تاجیک در دولت کرزی سهم بزرگی داشتند. در طول دو دوره ریاست جمهوری کرزی، معاونان اول کرزی- احمد‌ضیا مسعود (برادر احمدشاه مسعود)، مارشال محمد فهیم (نزدیک‌ترین متحد مسعود) و پس از مرگ او- در ماه‌های اخیر- یونس قانونی، همه تاجیک بودند. این رهبران تاجک همه با کرزی از نزدیک کار می‌کردند و نیز برهان‌الدین ربانی، رییس شورای عالی صلح نیز از جمله‌ی این رهبران بود که از سوی طالبان به قتل رسید.
در سیاست خارجی، کرزی از رییس جمهور نزدیک و تحت حمایت ایالات متحده‌ی امریکا (در اصل او برای ارتقا به پست ریاست جمهوری، از زلمی خلیل‌زاد، دیپلمات افغان-امریکا بِده‌کار است) به منتقد جدی سیاست امریکا در منطقه، تغییر جهت داد. کرزی در سخنرانی اخیر خود، خطاب به اشرف غنی احمدزی و عبدالله عبدالله گفت: «توصیه‌ی من به دولت آینده این است: با امریکا و غرب احتیاط کنید». در سال 2012، افغانستان عضویت کشور ناظر را در سازمان همکاری‌های شانگهای به‌دست آورد که این عضویت به میل رییس جمهور برای ایجاد روابط نزدیک با روسیه و چین بود. سال جاری در چهاردهمین نشست سران سازمان همکاری‌های شانگهای، ولادیمیر پوتین عملکرد کرزی را مورد ستایش قرار داد: «به یمن تلاش‌های شما، افغانستان در ایجاد ثبات اوضاع داخلی، توسعه‌ی اقتصاد، حوزه‌های اجتماعی و ساخت و ساز نیروهای مسلح، راه درازی را پیمود». در پاسخ، کرزی اذعان داشت که او از موضوع ترمیم رابطه‌ی تاریخی میان روسیه و افغانستان، خوشحال است. سال گذشته، روسیه تجهیزات جدید برای کارخانه‌سازی در کابل تهیه کرد و در سال جاری، خانه‌ی علم و فرهنگ شوروی در کابل بازسازی می‌شود که مرکز فرهنگی روسیه خواهد شد. با در نظرداشت پروژه‌ی خط لوله‌ی گاز (روسیه به جهت این‌که این پروژه بازار گاز این کشور را تضعیف می‌کند، اساساً نسبت به این پروژه با رضایت خاطر نگاه نمی‌کند) اما این روابط دوجانبه ادامه خواهند داشت.
ادامه دارد…
