اشرف غنی، رییس جمهور جدید افغانستان

مهدی زرتشت

بخش نخست

الکسی ماکارکین- معاون اول مرکز تکنولوژی‏های سیاسی روسیه (ЦПТ)

منبع: وب‏سایت رسمی مرکز تکنولوژی‏های سیاسی

اشرف غنی احمدزی، به ریاست جمهوری افغانستان رسید. در دور اول انتخابات ریاست جمهوری که پنجم آپریل برگزار شد، او با کسب 31.5 درصد، در مقام دوم ایستاد؛ در حالی که رقیب اصلی انتخاباتی او، داکتر عبدالله عبدالله با 45 درصد کل آرا‌، در مقام نخست قرار داشت. دور دوم انتخابات به تاریخ 14 جون برگزار شد که در آن اشرف غنی56,5 درصد کل آرا را به خود اختصاص داد؛ در حالی که حریف او 43,5 درصد از کل آرا را به دست آورد. این رقم، خیلی کمتر از دور اول انتخابات بود. عبدالله عبدالله مدت زمان طولانی‌ای نمی‌خواست نتایج انتخابات را بپذیرد و خواستار بازشماری آرا بود؛ اما بازشماری، اشرف غنی را برنده‌ی انتخابات اعلام کرد. با این حال، عامل اصلی برای عدم انتشار نتایج انتخابات، توافق میان دو نامزد اصلی بود که بحث تقسیم قدرت را مطرح می‌کرد و این‌گونه، این توافق سیاسی در 21 سپتامبر نهایی شد.

عبدالله عبدالله به عنوان رییس اجرایی دولت جدید معرفی شد؛ در حالی که در قانون اساسی افغانستان، اسمی از چنین موقعیت سیاسی ذکر نشده است. ظاهراً او خود ریاست کابینه را بر عهده دارد. در دولت جدید نیز هردو نامزد اصلی، طرف‌داران خود را دارند. علاوه براین، برخی از والی‌های ولایت‌های شمالی، متحدان سیاسی عبدالله عبدالله اند.

میراث حامد کرزی

توافق سیاسی میان دکتر اشرف غنی احمدزی و دکتر عبدالله عبدالله در پایان دوره‌ی ریاست جمهوری حامد کرزی (که بر اساس قانون اساسی، حامد کرزی نمی‌تواند برای بار سوم خود را نامزد کند) صورت گرفته است. در طول یک سده‌ی اخیر، کرزی در واقع اولین رهبر سیاسی افغانستان است که بدون کشته شدن یا عزل، قدرت را به دولت جدید تحویل می‌دهد. او در پایان سال 2001 و پس از سرنگونی رژیم طالبان در نتیجه‌ی عملیات نظامی نیروهای ائتلاف به رهبری ایالات متحده‌ی امریکا، به عنوان رییس جمهور موقت انتخاب شد. در سال 2002 تا 2004 کرزی رییس دولت انتقالی بود و در سال 2004 در نتیجه‌ی یک انتخابات ملی، برای اولین بار در تاریخ افغانستان، رییس جمهور شد. در انتخابات سال 2009 نیز کرزی مجدداً رییس جمهور شد.

با این حال، پیروزی مجدد رییس جمهور کرزی، با انتقادهایی از سوی مخالفان روبه‌رو شد. در سال 2004 نیز او در اولین دور انتخابات موفق شد با به‌دست آوردن 55,4 درصد آرا‌ در مقابل رقیب اصلی خود- نماینده‌ی جامعه‌ی تاجیک‌های افغانستان، یونس قانونی- که 16,3 درصد رای به‌دست آورد، پیروز شد. چنین درصدی‌ نتایج با وزن کل جامعه‌ی افغانستان‌ مطابقت ندارد. در آن زمان، قانونی اذعان داشت که در جریان انتخابات، خلاف‌های زیادی انجام شده‌اند؛ اما مخالفان برای جلوگیری از بی‌ثباتی بیش‌تر در کشور، گرد نمی‌آیند که این نتیجه را به چالش بکشند. در واقع، انتخاب یک نامزد رییس جمهور تاجیک، می‌تواند به نارضایتی قوی جامعه‌ی پشتون منجر شود که به‌طور سنتی در حیات سیاسی افغانستان غالب بوده‌اند. در 1992 تا 1996 رییس جمهور برهان‌الدین ربانی- تاجیک- که نمی‌خواست به سنت پشتون تن بدهد، زمینه را برای ظهور طالبان فراهم کرد که حقیقتاً آن‌ها نه تنها یک گروه بنیادگرای اسلامی، که یک جریان ناسیونالیسم پشتونی نیز بودند. قانونی واقعاً ادعای ریاست جمهوری نداشت. با این حال، رقیبان تاجیک کرزی در سال 2004 با به رسمیت شناختن ریاست جمهوری او، خودشان را برای رقابت در انتخابات پارلمانی سال 2005 آماده کردند که پس از آن، قانونی رییس مجلس نمایندگان انتخاب شد.

در سال 2009، برای انتخابات ریاست جمهوری بعدی، مقام‌های تاجیک قاطعانه تصمیم گرفتند که عبدالله عبدالله را برای ریاست جمهوری نامزد کنند. پدر او یک پشتون از بزرگ‌ترین ولایت پشتونی- قندهار- است که در سال 1960 در مجلس سلطنتی انتخاب شد. بنابراین، او اصلاً یک پشتون محسوب می‌شود. با این حال، مادر عبدالله تاجیک بود که او را از «خود» می‌دانست و با فرمانده مشهور تاجیک، احمدشاه مسعود، نزدیک بود (عبدالله یکی از نزدیکان مسعود در سال های 1980 بود و زمانی که این چشم‌پزشک جوان از کابل فرار کرد، به نیروهای نظامی مسعود پیوست). در دور اول انتخابات، حامد کرزی- با توجه به ارقام رسمی- توانست بیش‌تر از 49,5 درصد آرا را به‌دست آورد که برای برنده شدن، کافی نبود. اما عبدالله با آرای مجموعی 30,5 درصد، کرزی را به تقلب متهم کرد و از رقابت در دور دوم انتخابات، صرف نظر کرد. در نتیجه، کمیسیون انتخابات افغانستان با یک تصمیم عجیب- بدون برگزاری دور دوم- کرزی را برنده اعلام کرد. این نتیجه، مشروعیت رییس جمهور منتخب را تضعیف کرد.

ادامه دارد..‌.