منبع: دیپلمات
نویسنده: تمیم عاصی
برگردان: حمید مهدوی
پس از شش ماه کشمکشهای سیاسی، گفتگوهای شدید و پادرمیانی جهانی، سرانجام افغانستان یک رییس جمهور (داکتر اشرف غنی) و یک رییس اجرایی که از طرف داکتر عبدالله عبدالله تعیین خواهد شد و معادل نخست وزیر است، دارد. این دو مرد با تقسیم قدرت و تصمیمگیری در مورد مسایل ملی، حکومت جدید را رهبری خواهند کرد.
حکومت جدید افغانستان در حالی یک اقتصاد راکد و یک خزانهی خالی را به ارث میبرند که جامعهی افغانستان در امتداد خطوط قومی و سیاسی از هم گسیخته است. رییس جمهور جدید در راستای متحد ساختن مردم افغانستان و آراستن صفوف آنها در پشت یک چشمانداز و برنامهی جدید برای افغانستان، کارهای زیادی برای انجام دادن دارد. ده اولویت رییس جمهور جدید افغانستان به شرح زیر اند:
امضای موافقت نامهی دوجانبهی امنیتی با ایالات متحده امریکا و پیمان امنیتی با ناتو
هردو نامزد انتخابات ریاست جمهوری در جریان مبارزات انتخاباتی شان وعده دادند که موافقت نامهی امنیتی با ایالات متحده و پیمان امنیتی با ناتو را در چند هفته ی اول، پس از به قدرت رسیدن شان، امضا خواهند کرد. این دو موافقتنامه برای پایداری نیروهای ملی امنیتی افغانستان در درازمدت و حرفهای بودن آنها حیاتی است. تحت این موافقتنامهها ایالات متحده و ناتو، در مقابله با تهدیدهای داخلی و منطقهای نیروهای امنیتی افغانستان را آموزش داده، تجیهز کرده و بر فعالیتهای آنها نظارت خواهند داشت. امضای این موافقتنامهها اشارهایست به طالبان، القاعده و منطقه که قدرتهای غربی اینجا خواهند ماند و افغانستان تنها گذاشته نخواهد شد. این موافقتنامهها هم چنین در قالب قراردادها و دیگر مشوقهای اقتصادی تاثیراتی بر فعالیتهایی تاجران محلی دارد که در یک دههی گذشته مواد مورد نیاز نیروهای ایالات متحده و ناتو را تامین کردهاند.
رسیدگی به وضع رو به وخامت امنیتی و افزایش تجارت مواد مخدر
غنی وعده داده است تحت ریاست مستقیم خودش یک شورای نظامی جدید ایجاد کرده و از این طریق بر تحولات امنیتی به صورت روزانه نظارت کرده و همآهنگی کند. از زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری تا اکنون طالبان حملات شان را تشدید کرده و تلفات نیروهای ملی امنیتی افغانستان به شکل هشداردهندهای افزایش یافته است. همچنین طالبان در سال جاری قادر بودهاند تا حملات سازماندهی شده را انجام دهند. این یک نگرانی جدی است و به توجه فوری فرمانده کل قوا در آینده نیاز دارد. در همین حال، تولید خشخاش در دو سال گذشته در افغانستان دو برابر شده و تعقیب قاچاقچیان بزرگ مواد مخدر به تلاش مجدد و ارادهی سیاسی ضرورت دارد.
احیای اقتصاد راکد، مبارزه با فساد و ادامهی کمکهای خارجی
اقتصاد افغانستان راکد است و اگر در سال جاری در این زمینه اقدامی صورت نگیرد، فعالیتهای اقتصادی کاهش خواهد یافت. رییس جمهور جدید افغانستان و تیم اقتصادی او باید گفتگوهای شدید شان با کمک کنندههای غربی را آغاز کنند و آنها را متقاعد سازند تا برای جلوگیری از بحران اقتصادی درا فغانستان به تعهدات شان عمل کنند. حکومت باید در زمینهی مبارزه با فساد، اصلاحات در نهادها و تقویت حاکمیت قانون، به کشورهای کمک کننده تعهدات ویژه کند. رییس جمهور هم چنین باید دهها نسخههای پالیسی اقتصادی و همچنین برنامههای اقتصادی در یک سند واحد اقتصادی، که دستور کار توسعه و رشد اقتصادی در افغانستان را تعیین میکند، ترکیب کند. این در حالی است که افغانستان در شاخص مشاهده فساد سازمان شفافیت بینالمللی، سومین کشور است. فساد مانع کلان برای انجام فعالیتهای اقتصادی و توسعهی اقتصادی است. غنی و عبدالله برای رسیدگی به این تهدید، کار بزرگی در پیشرو دارند که به این کار به ارادهی سیاسی ضرورت دارد.
متحد ساختن جمعیت چند پارچه
انتخابات ریاست جمهوری مردم را در امتداد خطوط قومی، سیاسی و حزبی از هم جدا کرد. بسیاری از افغانها خود را محروم احساس میکنند. عبدالله و غنی هر دو باید یک برنامه و دیدگاه واحد سیاسی واقتصادی برای مردم افغانستان ارائه دهند و برای غلبه بر تفاوتهای شان باید مردم را پشت این دیدگاه نو قرار دهند. مهمترین وظیفهی رهبری جدید این خواهد بود تا افغانها را با یک برنامهی کاری واحد متحد ساخته و روی اصلاحات سیاسی و اقتصادیای متمرکز شوند که زیاد به تاخیر انداخته شدهاند. اگر سیاست قومی و حزبی وسیله شوند و عناصر حکومت جدید با استفاد از آن به دنبال جلب حمایت باشند، آیندهی افغانستان ترسناک خواهد بود.
تجدید دیپلماسی جهانی و منطقهای
رویکرد تقابل جویانهی رییس جمهور کرزی و اختلافات سیاسی او با ایالات متحده و غرب، همراه با جنگ لفظیای که او با پاکستان راه انداخته بود، به قیمت حسن نیت افغانستان در غرب و منطقه تمام شده است. رییس جمهور جدید باید بوسیلهی احیای روحیهی همکاریهای مختلف استراتیژیک که افغانستان با متحدان غربی و همسایگان این کشور به شمول هند امضا کرد و بهرهبرداری از فرصتها برای همکاریهای اقتصادی و امنیتی در این موافقتنامهها، حسن نیت جدیدی را ایجاد کند. همهی این ضرورتها به سفر گسترده، تیمهای دیپلماتیک و منابع هم در کابل و هم در نمایندگیهای دیپلماتیک در سرتاسر جهان و همچنین به افراد شایسته برای مدیریت این روابط حساس و مهم نیاز دارند.
اصلاحات در سیستم قضایی و حاکمیت قانون
یکی از توسعه نیافتهترین بخشها در دوران تصدی کرزی قوه قضائیه بوده است که برای بهبود آن کم سرمایهگذاری شده یا نادیده گرفته شده است. بخش قوه قضائیه یکی از فاسدترین، بیکفایتترین و شکنندهترین بخشهای دولت افغانستان بوده است. کرزی فاقد ارادهی سیاسی برای انجام اصلاحات اساسی در این بخش بود، چون او نگران بود که با اجرای دقیق قانون یا سبکدوش کردن قاضیهایی که متحدان کلیدی و منصوبین رهبران پیشین جهادی بودند، متحدانش را از دست خواهد داد، رهبران جهادیای که ارکان حکومت او را تشکیل داده بودند. مشکلات در سیستم قضایی مردم را وا داشته است تا در ولایتهای ناامن از طالبان که در سطح محلی سیستم عدلی شفاف، سریع و موثر ارائه میدهند، عدالت بجویند. آوردن اصلاحات در این بخش کلیدی باید در راس دستور کار رییس جمهور جدید قرار دارد.
فراخواندن لویه جرگه برای اصلاح قانون اساسی
موافقتنامهی حکومت وحدت ملی به وضوح بیان میکند که رییس جمهور جدید، پس از به قدرت رسیدن در عرض دو سال باید لویه جرگه تشکیل دهد و ایجاد دفتر نخست وزیر را بررسی کند. در همین حال، رییس جمهور اشرف غنی در جریان مبارزات انتخاباتیاش به حامیاناش وعده داده بود که بخشهای دیگر قانون اساسی را نیز تغییر خواهد داد، به گونهی مثال تعداد معاونان رییس جمهور را از دو معاون به چهار معاون و قدرت والیان و ولسوالان را نیز افزایش خواهد داد.
اصلاحات بخش مالی و بانکی
بحران کابل بانک و قرار گرفتن تقریبی بخش مالی و بانکی اقتصاد افغانستان در فهرست سیاه، به دلیل تاخیر در تصویب قانون ضد پولشویی، در حال حاضر بر ورشکستگی قریبالوقوع اقتصاد افغانستان افزوده شده است. کابل بانک هنوز یک مانع عمده است و به سودآوری نرسیده است و نشانههایی از مشکلات در ترازنامهی دیگر بانکهای بزرگ افغانستان به مشاهده میرسد. اصلاح و تقویت بخش مالی و بانکی افغانستان باید در جملهی برنامههای مهم کاری حکومت باشد.
برداشتن گامهای قوی و شفاف در راستای اصلاح و تقویت بانک مرکزی افغانستان، بانکهای تجارتی و دیگر نهادهای مالی کشور به اعاده اعتبار بخش مالی و بانکی افغانستان در سطح بینالمللی کمک خواهد کرد.
آوردن اصلاحات جامع در ارائهی خدمات ملکی
افغانستان یک دسته زبده و کارآموزدهی از جوانان حرفهای و جوان دارد که میتوانند به طور شایسته، بیطرف و حرفهای خدمات ملکی را ارائه دهند. همانطور که در موافقتنامهی تشکیل حکومت وحدت ملی که بین دو نامزد امضا شد، آمده است؛ کمیسیون فاسد اصلاحات اداری و خدمات ملکی نیاز مبرم به بررسی و اصلاح دارد. آوردن اصلاحات در این زمینه دولت افغانستان را تقویت خواهد کرد و انرژی مورد نیاز و پتانسیل زیادی را برای حکومت جدید افغانستان ذخیره خواهد کرد.
نوشتن یک فصل جدید با جهان اسلام و عرب
کرزی در اولین روزهای رسیدن به قدرت با جهان اسلام و عرب بیگانه شد، دلیل آن تا حدی تکیهی بیش از حد او به متحدان غربیاش و تا حدی هم مقصر دانستن آنها به حمایت از طالبان بود. او بعدا این اشتباه را درک کرد و زیاد تلاش کرد تا آن را اصلاح کند، اما تلاشهای کمتر نتیجه داد.
رییس جمهور آیندهی افغانستان اکنون این فرصت را دارد تا فصل جدیدی از تاریخ روابط افغانستان با جهان اسلام و عرب را بنویسد.
