به دنبال پرواز چارترشده بریتانیایی برای انتقال ۲۵۰ سگ و پشک در ماه آگست سال گذشته از افغانستان، اینبار یک نهاد امریکایی بیش از ۳۰۰ سگ و پشکِ «خوشبخت» را از افغانستان نجات داده است.
این تعداد سگ و پشک از سوی مؤسسه حفاظت از حیوانات (Kabul Small animal Rescue) که در کابل فعالیت داشت، نگهداری میشد و روز سهشنبه هفتهی گذشته با یک هواپیمای چارترشدهی روسی از کابل به شهر ونکوور کانادا انتقال داده شدهاند.
انتقال این شمار حیوان از افغانستان، اما با انتقادهایی نیز به همراه بوده است. منتقدان، نهادهای خارجی همکار افغانها را متهم به فساد و سوءاستفاده میکنند. افزون به این، کارمندان (Kabul Small animal Rescue) مدعیاند که مسئولان نهاد نهتنها برای خروج آنان اقدام نکردهاند، بلکه با اولویتدادن به حیوانات عمدا همکاران افغانشان را تحقیر و در وضع بد امنیتی و معیشتی در افغانستان رها کردهاند.
همکاران محلی
همزمان با آغاز خروج نیروهای امریکایی و ناتو از افغانستان در اول ماه می، خشونتها در کشور نیز به شکل بیسابقه افزایش یافت و سرانجام در ۱۵ آگست به سقوط حکومت بهدست طالبان انجامید.
با سقوط حکومت بهدست طالبان، کشورهای غربی بزرگترین روند تخلیه در تاریخ را رویدست گرفتند. امریکا و کشورهای عضو ناتو تاکنون دهها هزار ویزای ویژه برای همکاران محلی نیروهای این کشورها در افغانستان صادر کردهاند که روند آن در جریان است. در این روند شهروندان خارجی و افغانهایی که با این کشورها همکار بودند، از طریق میدان هوایی کابل به خارج از افغانستان منتقل شده و اکنون نیز منتقل میشوند. اما انتقال شهروندان خارجی و همکاران محلی آنان در افغانستان با سروصدهای زیادی به همراه شده است. در تازهترین مورد نهادی (Kabul Small animal Rescue) ۱۵۸ سگ و ۱۴۶ پشک بومی افغانستان را که از روند خروج اضطراری در ماه آگست باز مانده بود روز سهشنبه گذشته با استفاده از یک پرواز چارترشده هواپیمای روسی از کابل به کانادا منتقل کرده است. روندی که از سوی کارمندان محلی این نهاد فسادآلود تلقی میشود.
سوءاستفاده از منابع مالی
کارمندان نهاد Kabul Small animal Rescue مدعیاند که رییس این نهاد برای تخلیهی کارمندان و حیوانات مرکز اقدام به جمعآوری کمک کرده است؛ اما اکنون نهتنها با اولویتدادن به حیوانات آنان را تحقیر کرده است، بلکه وجوه جمعآوریشده را نیز بهصورت غیرشفاف و در جای نادرست هزینه کرده است.
سهیل راستین (نام مستعار) یکی از دامپزشکان این مرکز میگوید که قصهی این فساد از ماه آگست سال ۲۰۲۱ میلادی زمانی آغاز شد که این نهاد برای خروج حیوانات و کارمندان مرکز اقدام به جمعآوری کمک کرد؛ اما اکنون این کمکها را در جای غیرضروری مصرف کرده است: «قرار این بود که برای حفاظت از کارمندان و حیوانات، همه از افغانستان منتقل شوند، اما این کار نشد. مؤسسه با راهاندازی کمپینی حدود دو تا سه میلیون دالر را تحت عنوان خروج animals and staff evacuationجمعآوری کرد، اما حالا به ما میگوید که کمکی نمیتواند و پولهای جمعآوریشده مختص به حیوانات بوده است.»
این درحالی است که چندین صفحهی جمعآوری کمک برای انتقال کارمندان و حیوانات موجود این نهاد راهاندازی شده است.
رخسار (نام مستعار) یکی دیگر از کارمندان این مرکز میگوید: «رییس Kabul Small animal Rescue درحالیکه کارمندان نیاز به حمایت دارند؛ پولها را بهصورت نادرست هزینه کرده است. تمام پولها را صرف ساختن یک شلتر بیسروپا در کانادا کرده است و به ما میگوید که جان شما اهمیت ندارد و ما را در رسانههای اجتماعی بلاک کرده است تا نتوانیم ارتباط بگیریم.»
به گفتهی رخسار، بهکارگیری تجهیزات عالی، استخدام دامپزشکان و خریداری لوازم گرانقیمت بخشی از مواردی است که سبب هدررفتن کمکها شده است: «تنها هر قفس را در بدل سههزار دالر خریداری کردهاند. دامپزشکان ما را کنار گذشته و بهجای آن یک تیم دامپزشکی از کشور انگلستان استخدام کردهاند. این یعنی بیاعتنایی به همکاران محلی.»
شهروندان افغانستان نیز مسئول نهاد حفاظت از حیوانات را متهم به نقض و نادیدهانگاری حقوق انسانها میکند. فواد قادری یکی از شهروندان میگوید: «درحالیکه همکارانشان جایی برای پنهانشدن ندارند، اینها سگ و پشک را نجات دادهاند. این کار به معنای بیارزش تلقیکردن انسانهای در معرض خطر است.»
مؤسسه نجات حیوانات کوچک کابل
مؤسسه نجات حیوانات کوچک یکی از سه مرکز درمانی و حفاظت از حیوانات کوچک در افغانستان است که در سال ۲۰۱۹ میلادی با ۳۵ نفر کارمند با حمایت یک شهروند امریکایی در کابل ایجاد شد. در این مرکز خدمات درمانی و حفاظتی توسط نُه داکتر برای حیوانات خانگی و حیوانات کوچک آسیبدیدهی خیابانی ارایه میشد.
سگها و پشکهای بیصاحب در این مرکز بهگونهی رایگان درمان میشد و حیوانات صاحبدار با توجه به سن و سالشان و با هزینهی متفاوت خدمات حفاظتی و درمانی دریافت میکردند.
بنا بهگفتهی دامپزشکان این مرکز، هزینهی درمان و واکسین حیوانات در این مرکز حدود یکهزار افغانی بوده است.
سارا (نام مستعار) میگوید: «حیوانات آسیبدیدهی رهاشده و یا بیصاحب در جادهها در این مرکز نگهداری و بهگونهی رایگان درمان میشدند. اما حیوانات صاحبدار هزینه داشت. حیوانات یکساله یک دوز واکسین دریافت میکردند و حیوانات دوساله دو دوز واکسین دریافت میکردند و تحت مراقبت قرار میگرفتند که با توجه به اوضاع اقتصادی مردم هزینهی آن اندک و یکهزار افغانی بود.»
با این خدمات درمانی، اکنون کارمندان این نهاد در وضع بد اقتصادی و امنیتی بهسر میبرند.
حقوق انسانی
با سقوط حکومت به دست طالبان، روند خروج نیروهای خارجی و همکارانشان از افغانستان آغاز شد. منابع میگویند که با افزایش تهدیدها علیه شهروندان خارجی و همکارانشان در افغانستان، مؤسسه نجات حیوانات کوچک نیز با تهدید مواجه شد و شامل لیست افراد برای تخلیه از افغانستان شدند. روندی که بهدلیل ممانعت طالبان در آن زمان انجام نشد.
سارا توضیح میدهد: «ما با نهادهای مختلف خارجی در افغانستان همکار بودیم. تیم کلینیک همراه با ۱۸۰ حیوان شامل پروسهی خروج شدیم. بعد از تکمیل روند، سگها در دو لاری و پشکها در دو کاستر جابجا شدند و کارمندان با خانوادههایشان در پنج کاستر اما در میدان تنها سگها راه یافت و چندین روز ما سرگردان ماندیم و در نهایت با رویداد انتحاری میدان به کلینیک باز گشتیم و از روند خروج باز ماندیم.»
بهگفتهی منابع از این نهاد، شماری از کارمندانش اکنون مجبور شده که افغانستان را ترک و راه مهاجرت کشورهای همسایه را در پیش بگیرند، اما شماری دیگر هنوز در افغانستان گیر ماندهاند.
سارا تصریح میکند: «یک شمار همکاران ما در افغانستان ماندهاند که کارمندان عادی نهاد در طول دوران کارشان معاش اندک داشتند و اکنون پنج ماه است که بیکار اند و سرگردان.»
بهگفتهی او، معاش کارمندان عادی و خدماتی این نهاد حفاظت از حیوانات یکونیم تا دو صد دالر امریکایی در ماه بدون امتیازات دیگر بوده است. درآمدی که با توجه به هزینههای زندگی در افغانستان اندک و روزگذران عنوان میشود.
در چنین وضع کارمندان نهاد متذکره خواهان توجه به وضع زندگیشان اند و میگویند که با انتقال حیواناتی که سالها برای حفاظت از آنها زحمت کشیدهاند مشکل ندارند؛ اما در کنار آن باید مسئولان نهاد مطابق به اصول و ارزشهای انسانی، به حقوق آنان نیز توجه کنند و در مورد پولهای جمعآوری شده با نام آنان نیز توضیح دهند.
سهیل راستین یکی از دامپزشکان این نهاد میگوید: «پولهای هنگفتی را تحت نام کمک به ما و حیوانات جمعآوری کردند و حیوانات را منتقل کردند. ما از آن شاد هستیم. اما در همین حال به ما میگویند که کمکی نمیتوانند و پول را تنها صرف حیوانات خواهد کرد.»
چارلوت ماکسویل، مسئول این مؤسسه به ایمیلهای مکرر گزارشگر روزنامه اطلاعات روز، اتهامات وارده را «خندهدار» خوانده و از ارایهی پاسخ بیشتر خودداری کرده است.
اولویت به حیوانات
پیش از این در ماه آگست بریتانیا نیز ۲۵۰ حیوان را از افغانستان منتقل کرده بود. انتقال این شمار سگ و پشک با انتقادهای زیادی به همراه شد.
کمیتهی روابط خارجی مجلس نمایندگان بریتانیا در یک نشست استجوابیه که مسئولان ارشد وزارت امور خارجهی این کشور را فراخوانده بود، گفته است: «در روند تخلیه بسیاری از شرکای افغان به حالت خود رها شدند و این بسیار دردناک است که ما چقدر افغانستان را ناامید کردهایم.»
اعضای کمیتهی روابط خارجی مجلس نمایندگان بریتانیا، وزارت امور خارجهی این کشور را به فقدان رهبری متهم کرده و گفتهاند که در روند خروج، بسیاری از دوستان و شرکای افغان آنان به حال خودشان رها شدهاند.
جلسهی کمیتهی روابط خارجی مجلس نمایندگان بریتانیا، پس از انتشار نامهای رافائل مارشال، از مقامات سابق وزارت امور خارجه، برگزار شده بود. رافائل در این نامه ادعا کرده است که «سازماندهی آشفته، عدم تخصیص منابع و سردرگمی در مورد سیاست بهشدت به برنامه تخلیه آسیب وارد کرده است».
مارشال مدعی شده است که همکاران واجدان شرایط تخلیه، به حالت خود رها شدند، اما عکس آن، بخشی از حیوانات در این روند تخلیه شدهاند که هیچ یک از آنها «در معرض خطر» نبودهاند.
از سوی هم، ایمیلی از یکی از مقامات دفتر زک گلداسمیت، معاون وزارت خارجهی بریتانیا حاکی از آن است که نخستوزیر بریتانیا شخصا در امر خروج ۲۵۰ سگ در روند تخلیهی اضطراری از افغانستان در ماه آگست دخالت داشته است.
پیش از این، نامهی دستیار پارلمانی بوریس جانسون که به بنیانگذار یک مؤسسه خیریه حیوانات در افغانستان نوشته شده، در رسانهها درز کرده بود. در این نامه گفته شده است که ۶۸ کارمند این نهاد توسط نیروی هوایی ارتش از کابل به بیرون منتقل میشوند و نیز سگها و پشکهای این نهاد در هواپیمای اجارهشده، نجات خواهند یافت.
این همه درحالی است که با سقوط حکومت پیشین، کشورهای غربی بزرگترین روند تخلیه در تاریخ را اجرا کردند. در این روند شهروندان خارجی و افغانهای که با این کشورها همکار بودند، از طریق میدان هوایی کابل به خارج از افغانستان منتقل شدند.
