نویسنده: ضیاءالرحمان
مترجم: شریفه عرفانی
پاکستان از اعطای حقوق کامل شهروندی به فرزندان پناهجویان افغان خودداری کرده است. نداشتن مدارک شناسایی معیشت آنها را محدود کرده و آنها را در معرض خطر اخراج قرار میدهد.
برای این نسل، پاکستان خانه است. آنها در این کشور به دنیا آمدند و بزرگ شدند. آنها برنامههای بزرگی دارند: تحصیل، یافتن شغل مناسب، موفقیت.
اما پاکستان میگوید خانه آنها جای دیگری است. هر یک از این افراد از والدینی افغانستانی متولد شدند که به دلیل جنگ و آزار و اذیت به پاکستان گریختند.
این کودکان تمام زندگی خود را در بلاتکلیفی قانونی و در معرض خطر تبعید به کشوری جنگزده که هرگز ندیده بودند، سر کردهاند.
برخی از آنها در میدانالآصف زندگی میکنند، محلهای از ساختمانهای کمارتفاع و پادگان مانند در حومه شهر بندری کراچی، جایی که نرخ جنایت و خشونت گروهی در میان پناهندگان اغلب به بالاست. به خاطر وضعیت حقوقیشان آسیبپذیرند و به ندرت فرصتی نصیبشان میشود.
پاکستان خانه صدها هزار کودک مهاجر افغان است. بدون مدرک شناسایی رسمی یا تابعیت، آنها نمیتوانند در بیشتر مکاتب یا دانشگاهها شرکت کنند، شغلی پیدا کنند یا ملک یا موتر بخرند.
محمد سلیم، ۲۴ ساله، یک تکنسین آزمایشگاه، مدرک ندارد، بنابراین هیچ دانشکده پزشکی او را نمیپذیرد.
بیمدرک بودن او همچنین به این معنی است که او تقریبا یک چهارم نرخ بازار برای تکنسینهای آزمایشگاهی، یعنی ۸۵ دالر در ماه درآمد دارد.
او گفت: «متاسفانه نتوانستم رویای والدینم که پزشک شدن بود را برآورده کنم.»
با وجود اینکه طبق قوانین پاکستان کسانی که در این کشور متولد شدهاند تابعیت میگیرند، دولت مدتهاست که در میان فشارهای عمومی برای جلوگیری از موج پناهجویان از افغانستان، کودکان افغان را به رسمیت نمیشناسد. به تازگی، نخستوزیر عمران خان، سیستمی برای ثبت مهاجران معرفی کرده که به افغانها و فرزندانشان که در آن کشور به دنیا میآیند اجازه میدهد کسبوکار راه اندازی کنند، اما گروههای حقوق بشر هشدار میدهند که همچنان حقوق کامل قانونی از آنها سلب میشود.
مشکل ممکن است به زودی بسیار بزرگتر شود.
سیاستمداران و مردم همه نگران هستند که پس از تسلط طالبان بر کشور در ماه آگست، پناهجویان بیشتری از افغانستان وارد پاکستان شوند و شهرها و اردوگاههای آوارگان را مزدحم کنند. به گفته سازمان ملل متحد، پاکستان به طور رسمی میزبان ۱ میلیون و ۴۰۰ هزار پناهنده است، اگرچه کارشناسان میگویند صدها هزار مهاجر غیرقانونی نیز در آنجا زندگی میکنند.
موج پناهجویان جدید کمتر از حد انتظار بوده، تا حدی به دلیل کنترلهای مرزی سختتر پاکستان. با این حال، اسلام آباد انتظار دارد پس از باز شدن مرز، به دلیل بدتر شدن شرایط اقتصادی و ثبات در افغانستان، مردم به این کشور هجوم بیاورند.
جوانان بدون تابعیت پاکستان در حاشیه جامعه کار و زندگی میکنند.
مدد علی، یک طراح وب ۲۳ ساله، از طریق پلتفرمهای آنلاینی مانند آپورک کار میکند که فریلنسرها را با کارفرمایان مرتبط میکند. اما مشاغلی که حقالزحمه را الکترونیکی پرداخت میکنند، به کارت شناسایی و حسابهای بانکی نیاز دارند، بنابراین او روشهایی میانبر پیدا کرده است.
دهها هزار کودک به دلیل نداشتن شناسنامه دولتی به مکتب نمیروند و بیشتر آنها یا در حوزههای علمیه قرآن درس حفظ میکنند یا زبالههای قابل بازیافت را برای فروشندگان ضایعات در بازارهای بزرگ جمعآوری میکنند.
اکثر ساکنان میدان الآصف پناهنده هستند و در میان آپارتمانها مکتبی هست که فرزندان پناهندگان میتوانند تا صنف ۱۲ درس بخوانند. این مکتب در وزارت معارف افغانستان ثبت شده، اما گواهینامه مکتب توسط پاکستان به رسمیت شناخته نمیشود.
سمیرا واحدی، ۲۲ ساله، مکتب را در آنجا به پایان رساند، اما دیگر نتوانست ادامه دهد. زیرا مدارک لازم را ندارد.
خانم واحدی که والدینش در دهه ۱۹۸۰ از ولایت تخار افغانستان نقل مکان کردند، گفت: «کسی که میخواهد به تحصیل ادامه دهد، باید به افغانستان برود. اما من در پاکستان به دنیا آمدم و در عمرم افغانستان را ندیدهام.»
وی افزود: « افغانستان برای والدین ما میتواند وطن باشد، اما برای من پاکستان کشور من است.»
او نحوه ساخت گوشواره، گردنبند و النگو را در یک مرکز سازمان ملل متحد برای پناهجویان افغان آموخت. او تا زمان شیوع ویروس کرونا زندگی متوسطی داشت.
خانم واحدی گفت: «اکنون خریداران از خرید کار ما منصرف شدهاند، اما امیدواریم به زودی از سر گرفته شود.»
هنگامی که آقای خان، نخستوزیر، پس از تصدی پست نخستوزیری در سال ۲۰۱۸، متعهد شد که به فرزندان پناهندگان تابعیت بدهد، سمیع الله، فرزند والدینی افغان، در میان هزاران نفر، از جمله روهینگیا و بنگالیاییهایی بود که مدتها در پاکستان به دلیل ناآرامیها سرگردان شده بودند و در تجمعی برای تشکر از آقای خان شرکت کردند.
اما واکنشهای سیاسی جناب خان را مجبور کرد که از این تعهد عقبنشینی کند. احزاب سیاسی در پاکستان گفتند که پناهجویان افغان توازن قومی را در بخشهایی از این کشور برهم زدهاند.
امسال، سمیع الله، ۲۳ ساله، مجبور شد کار روزانه ۷ دالری خود را به عنوان جوشکار در یک کارگاه در میدانالآصف رها کند، زیرا این کار بر چشمانش تأثیر میگذاشت.
سمیع الله گفت: «اکنون من دنبال کارم، اما همه از من کارت ملی پاکستان میخواهند.»
سمیع الله زمانی میخواست دکان خودش را باز کند. اکنون مانند بسیاری از جوانان، ذهنش سرگردان است و رویای دیدن امریکا یا استرالیا را در سر میپروراند. اما او پاسپورت ندارد.
او گفت: «تقصیر من نیست که در پاکستان به دنیا آمدهام و بزرگ شدهام و به نظر میرسد همینجا هم میمیرم.»
گامهای کوچکی برداشته شده است. در سال ۲۰۱۹، آقای خان به پناهندگانی که دارای مدرک ثبتنام بودند اجازه داد تا حساب بانکی باز کنند.
هنوز پناهندگان میدان الآصف در وضعیتی نامطمئن زندگی میکنند. وضعیت غیر قانونی آنها را در برابر استثمار آسیبپذیر میکند. آنها میگویند که مقامات مجری قانون اغلب آنها را هدف قرار میدهند. سمیع الله گفت: «به دلیل ترس از پولیس از بیرون رفتن از محله اجتناب میکنم. او گفت، آنها با بیاحترامی از او میخواهند که شناسنامهاش را ببینند، و بعد از گرفتن رشوه حدود ۳ دالری او را رها میکنند.
