حدود یک سال و نیم پس از آغاز شیوع پاندمی کووید۱۹، جهان همچنان با این همهگیری مرگبار دست به یقه است. پس از ماهها وضع و اجرای بیسابقهترین تدابیر بهداشتی، قرنطینهی عمومی، محدودیتهای گشتوگذار و سفر، با وصف آنکه چندین نوع واکسین برای مهار این بیماری کشف و در میزان انبوه تولید و تزریق شده اما کماکان این نبرد پایان نیافته است. یکی از بارزترین مصادیق ضدحملهی این پاندمی مرگبار در سرزمین پهناور شبهقارهی هند اتفاق افتاده است.
پس از آنکه هندوستان در پی وضع مقررات شدید قرنطینه و گشتوگذار موفق شد آمار روزانهی ابتلا به این بیماری را به حداقل برساند، دولت و جامعهی هند، برای مدتی تحت تأثیر بیپروایی یا اعتماد به نفس کاذب ناشی از یک دورهی موفقیتآمیز مهار بیماری، در غفلتی ویرانگر، تدابیر بهداشتی، جانب احتیاط و آمادگی برای برگشت مجدد بحران ابتلا و مرگومیر گسترده را از یاد برد.
کشوری با یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون جمعیت و بزرگترین تولیدکنندهی واکسین بیماری، اکنون در یک بحران تمامعیار فرو رفته است. در قریب به یک هفتهی اخیر، هر روز این کشور رکورد ابتلای روزانهی جهانی را جابجا کرده و هر روز رکورد جدیدی بهجا میگذارد؛ دستکم سهصد هزار ابتلا و دوونیم هزار مرگومیر در هر ۲۴ ساعت. هندوستان در یک فاجعهی تمامعیار فرو رفته است. در یک هفتهی گذشته، دستکم دوونیم میلیون نفر مبتلای جدید ثبت شده و حدود ۲۰ هزار نفر زیر ضربات سریع شیوع این بیماری مردهاند. شفاخانهها بهخصوص در دهلی، پایتخت ۲۰ میلیونی، دچار کمبود شدید اکسیجن، تخت و تجهیزات عاجل در واحدهای عاجل و آیسییو است. صدها بیمار هر روز بهدلیل نبود اکسیجن و تخت خالی در بخشهای عاجل و مراقبتهای ویژهی شفاخانهها میمیرند. دولت تمام امکانات نظامی و غیرنظامیاش را بسیج کرده تا بر وضعیت فایق آید اما بحران چنان عمیق و وسیع است که با امکانات نظامی و ملکی دستگاه دولت مهارشدنی نیست. این وضعیت کشوری است که فقط برای مدتی کوتاه، وضعیت آمادهباش در برابر ضدحملهی همهگیری را سست کرد.
در یک سال و نیم گذشته، افغانستان از آن دست کشورهایی بود که بهلحاظ صحی، آسیبهای سبک و اندکی متحمل شد. هرچند تبعات شیوع ویروس، وضعشدن محدودیتهای گشتوگذار و قرنطینه و تعطیلیهای گستردهی کسبوکارها، بهلحاظ اقتصادی برای اقتصاد لرزان و ناپایدار کشور مهلک و کوبنده بود اما دستکم بهلحاظ میزان ابتلا و آمار و مرگومیر ناشی از ابتلا به همهگیری، افغانستان در فهرست کشورهایی با کمترین تلفات و تبعات صحی قرار داشت.
با این وصف، در یک دورهی چهارماهه از آغاز سال خورشیدی ۱۳۹۹ تا ماه سرطان، شهرهای عمدهی کشور و مشخصا کابل، وضعیت رقتباری را تحمل کرد. آمار مرگومیر روزانه افزایش یافت، مراجعه به شفاخانهها سرسامآور بود و تبعات اقتصادی، اجتماعی و روانی ناشی از این وضعیت، جامعهی جنگزده و مستعد اضطراب افغانستان را درگیر کرد.
پس از ماهها کاهش چشمگیر در آمار روزانهی ابتلا و مرگومیر ناشی از ابتلا به کرونا، اکنون این آمار رو به افزایش است. در روزهای اخیر، ثبت ۲۰۰ مورد ابتلا و حدود ۱۰ مورد مرگومیر ناشی از کووید در کشور، حکم زنگ هشداری را دارد که باید دولت و مردم به آن توجه کند. میدانیم که آمار واقعی ابتلا و مرگومیر روزانه بهدلیل محدودیت سیستم صحی کشور در ثبت آن، اگرنه چندبرابر که دستکم دوبرابر آمار رسمی است.
دولت افغانستان باید آمار روزانهی ابتلا و مرگومیر ناشی از کووید را که هر روز رو به افزایش است بهعنوان زنگ هشدار، جدی بگیرد. وضعیت هند بهعنوان بزرگترین تولیدکنندهی واکسین به خاصه برای دولت و مردم افغانستان یک الگو است. هرنوع غفلت و بیاعتنایی در برابر مرگباری این همهگیری میتواند به یک فاجعهی تمامعیار تبدیل شود. با توجه به تجربهی نسبتا موفق مبارزه با شیوع این بیماری در بهار و تابستان سال قبل در کشور، وضعیت به تصامیم دولت بستگی دارد زیرا نوع برخورد دولت با این بیماری و تصامیمی که در این خصوص گرفته میشود، تعیین کننده است. دولت باید هرنوع اقدام از افزایشدادن سرعت واکسیناسیون و وضع تدابیر بهداشتی تا احتمال وضع محدودیتهای رفتوآمد و حتا قرنطینهی عمومی را روی میز داشته باشد.
