جوانی و وضعیت جوانان در افغانستان (به بهانه‌ی روز جهانی جوانان)

جوانی از مراحل مهم زندگی انسان می‌باشد. تازه‌گی، پویایی و نوگرایی از ویژه‌گی‌های بارز دوره جوانی می‌باشد که این دوره سنی از هجده سالگی شروع شده و تا سی و پنج سالگی ادامه می‌یابد. هر دوره سنی دارای و یژگی و نیازهای خاص خود می‌باشد. تحصیل، اشتغال‌یابی همسرگزینی از الزام‌های مهم این دوره سنی می‌باشد. طول و عرض مراحل سنی انسان پا به پای تکامل زندگی و سطح پیشرفت انسان‌ها متحول شده است در مراحل ابتدایی زندگی انسان، تفکیک دوره‌های سنی برای انسان مطرح نبوده است همین که تفکر و آگاهی انسان رشد کرده، نسبت به نیازها و ویژگی‌های مراحل زندگی‌اش هم توجه گردیده است. البته تکفیک دوره‌های سنی و تامل به نیازهای زندگی انسان، بیشتر محصول دوره‌های جدید و راه یافتن دانش تجربی در زندگی بشر می‌باشد. بعد از عصر روشن‌گری در اروپا مبنای دانش بشری از آموزه‌های متافیزیکی و تخیلی بر تجربه و اثبات‌پذیری تغییر یافت و علوم اجتماعی هم بر آموزه‌های تجربی و اثباتی استوار گردید. به همین اساس انسان و زندگی او مبنای تدقیق و تحقیق علمی قرار گرفت. از این زمان به بعد انسان و زندگی او مورد توجه قرار گرفت. براساس دریافت روانشناسی و جامعه‌شناسی دوره‌های سنی انسان با در نظر داشت خصوصیات آن تقسیم‌بندی گردیده است.

تقسیم‌بندی دوره‌های سنی انسان بر نیازی صورت گرفته است که هر دوره سنی دارای نیازمندی خاص خود می‌باشد و دقت و توجه به آن می‌تواند سیر تکامل انسان را کمک کند. بر اساس همین اصل؛ در جامعه شناسی، روانشناسی و تعلیم و تربیه موضوع مراحل سنی انسان یکی از موضوع‌های مهم می‌باشد. بر همین اساس نام‌گذاری روز جهانی جوانان بر این هدف انجام گرفته که به اهمیت دوره جوانی تامل شود و نسبت به نیازها، خواست و نقش جوانان در جامعه توجه شود.

به این بهانه می‌خواهم که وضعیت جوانان را در جامعه افغانستان مورد تحلیل قرار دهم. گفته می‌شود که60 درصد از جمعیت افغانستان را جوانان تشکیل می‌دهد. از این نظر جامعه افغانستان یک جامعه جوان محسوب می‌شود. یعنی بیش‌ترین افراد جمعیت افغانستان را جوانان تشکیل می‌دهد. این پیام که بیش‌ترین جمعیت افغانستان را جوانان تشکیل می‌دهد سوال‌های زیادی را در ذهن ایجاد می‌کند.

یکی از سوال‌های مهم این ا‌ست؛ که وضعیت جوانان در افغانستان چگونه است؟

پاسخ به این سوال نیاز به تامل و توجه بیش‌تری دارد و نیاز است که وضعیت جوانان از هر نگاه مورد توجه قرار گیرد. آنگونه که در مقدمه بیان گردید؛ جوانی یکی از دوره‌های سنی انسان بوده و این مرحله سنی انسان دارای ویژگی و نیازمندی خاص می‌باشد. اگر نیاز‌های جوانان و دوره جوانی را در افغانسان مورد تحلیل قرار دهیم. دیده می‌شود که جوانی و ویژگی‌های جوانی در جوانان افغانستان به آسیب‌ها و نارسایی‌های زیادی رو برو است؛ که ریشه در سطح تکامل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه افغانستان دارد و این عوامل و نارسایی‌ها نقش جوانان و باور جوان‌گرایی را در جامعه افغانستان متاثر ساخته است. برای روشن شدن این موضوع لازم است که موضوعات کلی بحث را جدا گانه مورد بحث قرار دهم.

جوانان افغانستان و نیاز های دوره جوانی

گفته شد که جوانی یک مرحله مهم سنی و زندگی انسان می‌باشد و این مرحله دارای ویژگی و نیازهای می‌باشد. مهم‌ترین نیازهای مرحله جوانی، تکمیل دوره‌های آموزشی، همسر گزینی و اشتغال‌یابی می‌باشند. ویژگی‌های مهم این مرحله، نوگرایی و خوش ذوقی، پویایی و توانایی است. اگر به این دو موضوع ( نیاز و ویژگی دوره جوانی) جوانان افغانستان را مورد توجه قرار دهیم. دیده می‌شود که جوانان افغانستان در زمینه نیاز های جوانی دچار مشکل و محدودیت‌های فراوان می‌باشند.

 یک؛ به خاطر سطح پایین سواد، تنظیم خانواده در جامعه افغانستان رعایت نمی‌شود یک زوج در جامعه افغانی به خاطر همین مساله تا زمانی که توانایی جنسی شان کار می‌دهند فرزندان جدید را تقدیم جامعه و خانواده شان می‌کنند. این موضوع یکی از نارسایی‌های است که فرزندان بزرگ‌تر خانواده که پا به مرحله‌ی جوانی می‌گذارند مجبور می‌شوند که نیازهای اساسی زندگی‌شان را که همان تکمیل دوره تحصیل، شغل‌یابی و همسرگزینی می‌باشند را کنار بگذارند و برای این‌که نیاز خانواده‌شان تامین گردند ترک تحصیل می‌نمایند و به کار و تامین معاش می‌پردازند و به همین خاطر اکثر جوانان کشور از تحصیل و نیازهای زندگی شان محروم می‌باشند و از مزایای دوره جوانی بهره‌ی نمی‌برند و مدت زمان دوره جوانی در افغانستان کوتاه می‌باشد. این نارسایی در ضمن آن‌که؛ باعث محرومیت جوانان از مزایای زندگی و دوره جوانی می‌باشد باعث شده است که شادمانی، نوگرایی و نواندیشی که ویژگی‌های دوره جوانی می‌باشد در وجود جوانان پرورده نشوند و زمینه‌های رشد و بالندگی جوانان را متاثر سازد.

دوم؛ از لحاظ فرهنگی جامعه‌ی افغانستان یک جامعه سنتی می‌باشد. در باور و فرهنگ سنتی عقلانیت و شعور بر بزرگی سن محک زده می‌شود. از این لحاظ جوانان در جامعه افغانستان در مقایسه به افراد میان‌سال و سالخورده‌ از احترام و شان کم‌تری بر خوردار می‌باشند؛ از این‌رو بی باوری و تردید بالقوه‌ا‌ی در فرهنگ و جامعه سنتی جامعه افغانستان نسبت به جوانان و جود دارد. این مشکل باعث گردیده که جوانان در زمینه ایفای  نقش‌های اجتماعی و سیاسی شان در جامعه به مشکل و کارشکنی‌های زیادی مواجه شوند.

سوم، محرومیت جوانان از تحصیل و بر آورده نشدن نیازهای زندگی شان که ریشه در نارسایی فرهنگی، اجتماعی و سیاسی جامعه دارد از عواملی می باشند که روی وضعیت زندگی، فکری و شیوه‌ی زندگی جوانان تاثیرگذار می‌باشند و باعث آن شده که جوانان مطابق به شرایط زمان، پرورده نشوند و در دام اعتیاد و ناهنجاری‌های اخلاقی و مورد سوء استفاده‌ای باندهای مافیایی و افراط‌گرایان مذهبی قرار گیرند.