کار ساخت بند پاشدان در ولسوالی کرخ، حدودا ۲۰ کیلومتری شرق شهر هرات جریان دارد و پیشبینی میشود که کار این بند تا اواخر سال ۲۰۲۱ میلادی تکمیل شود. مسئولان پروژه بند پاشدان هرات به روزنامه اطلاعات روز میگویند که کار آبگیری این بند تا ۱۲۰ روز آینده آغاز خواهد شد، اما چالش اصلی، تهدیدهای فزاینده امنیتی است.
عارف اچکزی، مسئول پروژه بند پاشدان در صحبت با روزنامه اطلاعات روز میگوید که گروه طالبان مانع جدی برای ساخت بند پاشدان است و میخواهد که کار ساخت این بند را سبوتاژ کند: «فشار بالای بند پاشدان بیشتر شده است و هدف طالب سبوتاژ این بند است. فشارهای طالبان به معنی باجخواهی نیست و آنان گرفتن پول را بهانه میکنند. تهدیدهای بر بند پاشدان هنگامی بیشتر شد که کار دیوار بند تکمیل شده است.»
کاسه پر آب چشم
نیروهای امنیتی این روزها زیر تهدید بلند امنیتی در تلاش حفاظت از بند پاشدان در هرات است و برای یک قدم پیشرفت کار کاسه پر آب چشمی دارد. بیش از دو هفته میشود که ۱۱ تن از کارکنان بند پاشدان هرات در بند طالبان بهسر میبرند. مسئولان پروژه بند پاشدان میگویند که تاکنون از سرنوشت این افراد اطلاعی در دست نیست و تداوم آدمربایی باعث ایجاد رعب و وحشت در میان کارکنان و کارمندان بند پاشدان شده و مطمئنا روی ساخت این بند تأثیر منفی میگذارد.
کارمندان بند پاشدان به روزنامه اطلاعات روز گفتهاند که از ترس روبهروشدن با تفنگداران ناشناس قادر به گشتوگذار حتا در نزدیکی ساحه بند پاشدان نیستند و باید نیروهای امنیتی در راستای تأمین امنیتشان اقدام کند.
مسئول پروژه بند پاشدان هرات میگوید که طالبان در روستاهای اطراف بند پاشدان حضور دارند و به همین دلیل آنان قادر به نظارت آنچنانی از ساخت کانالهای آب بهگونهی دوامدار نیستند: «ما به ساحات بند پاشدان در گذشته بدون نیروهای امنیتی میرفتیم، اما حالا تهدیدات به اندازهی بلند است که در هفته نمیتوانیم به ساحات بند پاشدان برویم.»
وکیلاحمد کرخی، عضو شورای ولایتی هرات در گفتوگو با روزنامه اطلاعات روز یکی از دلایل افزایش ناامنیها در اطراف بند پاشدان را جمعآوری پاسگاههای نیروهای دولتی در بخشهای از ولسوالیهای کرخ و پشتونزرغون میداند.
او از حکومت میخواهد که در راستای تأمین امنیت بند و کارکنان آن اقدامات جدی روی دست بگیرد تا ناامنیها جلو پیشرفت بند پاشدان را نگیرند: «تهدیدات امنیتی در ساحه بند پاشدان زیاد شده و من شدیدا نگرانم. بخشهایی از ولسوالی کرخ ناامن شده است. خواست اصلی ما از حکومت این است که به پروژه بزرگ بند پاشدان توجه کند، تا کارش ختم شود.»
طی دستکم پنج سال گذشته دامنه ناامنیها از ولسوالی شیندند به پشتونزرغون و از آنجا به کرخ گسترش یافته است.
ولسوالی کرخ، یکی از تفریحگاههای مهم هراتیان شمرده میشد، اما طالبان طی سال جاری افزون بر حضور در بخشهای این ولسوالی، حتا ساختمان این ولسوالی را هدف حمله قرار دادهاند. شدت جنگ در کرخ به حدی بلند بوده که باری سید عبدالوحید قتالی، والی هرات لباس رزم پوشید و در خط نخست نبرد با طالبان رفت.
اما مسئولان اداره محلی هرات در صحبت با روزنامه اطلاعات روز اطمینان میدهند که نیروهای امنیتی قادر به تأمین امنیت بند پاشدان هستند و جلو تهدیدات امنیتی را میگیرند. سید عبدالوحید قتالی، والی هرات میگوید که کار ساخت بند پاشدان جریان دارد و آنان امیدوارند که هرچه زودتر کار این بند پایان یابد.
بند سلما روی دریای هریرود در ولسوالی چشت هرات نیز با تهدیدات بلند امنیتی در سال ۹۵ تکمیل شد. دولت هند حدود ۳۰۰ میلیون دالر امریکایی را روی ساخت این پروژه بزرگ زیربنایی در افغانستان هزینه کرد. بارها گروههای مسلح روند ساخت این بند را به چالش کشیدند، اما در فرجام این بند ساخته شد.
چشمانداز برای رشد زراعتی
بند پاشدان افزون بر آبیاری بند پاشدان و آبیاری ۱۳ هزار هکتار زمین زراعتی، دو میگاوات برق نیز تولید خواهد کرد. عارف اچکزی، مسئول پروژه بند پاشدان میگوید که این بند به هزینه ۱۱۷ میلیون دالر امریکایی از بودجه حکومت ساخته میشود.
آب بند پاشدان از کوه بابا و کوتل سبزک در بادغیس تأمین میشود و به گفتهی مسئول بند پاشدان، این آبها از طریق دریایی هریرود به کشور ایران سرازیر میشود.
با بهرهبرداری از بند پاشدان بخشی از زمینهای زراعتی ولسوالیهای کرخ، انجیل و پشتونزرغون تحت آبیاری قرار میگیرد و به همین خاطر کشاورزان برای پایان کار این بند مهم لحظهشماری میکنند.
علیاحمد، ۴۵ سال دارد و ساکن ولسوالی کرخ است. او برای آبیاری ۱۰ جریب زمیناش به کمبود آب مواجه است و حالا امیدش به بهرهبرداری بند پاشدان است تا سطح حاصلات زراعتیاش افزایش یابد: «بند پاشدان برای ما و زمینهای زراعتی ما خیلی خوب است و باید زودتر ساخته شود.»
فقر در ولسوالیهای هرات باعث شده است که شمار زیادی از جوانان جویای کار به کشور ایران بروند و اغلب این سفرها قاچاقی انجام میشود و ریسک بالای دارد. محمدعارف، باشنده ولسوالی کرخ، دوبار سابقه سفر قاچاقی از طریق ولایت نیمروز در جنوبغرب کشور به پاکستان و از آنجا به کشور ایران را دارد.
او میگوید که با سرازیرشدن آب بند پاشدان به مزارعشان، نیازی نیست که به کشور ایران برای کار برود: «سفر به ایران خیلی خطر دارد و در راه شاید کشته شویم. من از مجبوری به ایران قاچاقی رفتم و اگر کاری باشد و زمینهای ما حاصل بدهد، چرا بروم به ایران؟»
تکمیل بند پاشدان و مهار تهدیدات امنیتی در بند پاشدان، دو خواسته اصلی محمدعارف از حکومت است تا به رویایش مبنی بر تکمیلشدن این بند دست یابد: «تکمیل بند پاشدان آرزوی پدران ما بود و خدا کند که هرچه زودتر بند پاشدان تکمیل شود.»
عارف اچکزی، مسئول پروژه بند پاشدان میگوید که این بند ظرفیت ذخیره ۵۰ میلیون مترمکعب و انتقال بالاتر از ۱۰۰ میلیون متر مکعب آب را در یک سال دارد و در بازار جهانی هر متر مکعب آب شیرین بیش از یک دالر امریکایی ارزش دارد: «با بهرهبرداری از بند پاشدان سالانه بیش از ۲۰۰ میلیون دالر امریکایی به افغانستان فایده میرسد و از سرازیرشدن آبهای شیرین به کشورهای همسایه جلوگیری میشود.»
سطح آبهای زیرزمینی در بخشهایی از شهر هرات کاهش یافته است. حتا در بخشهای از این شهر سطح این آبها بیش از هفت متر کاهش را نشان میدهد، اما به گفتهی مسئولان محلی هرات، آبگیری بند پاشدان برای تغذیه آبهای زیرزمینی هرات موثر گفته میشود. بند پاشدان همچنین برای گسترش کمربند سبز هرات نیز موثر است.
در غرب کشور تنها بند سلما با حمایت دولت هند به بهرهبرداری رسیده است. بخش زیادی از آبهای ولایتهای غربی به کشورهای ایران و ترکمنستان سرازیر میشود. این در حالی است که بارها محمد اشرف غنی، رییسجمهوری کشور بر مدیریت آبهای جاری تأکید کرده است.
