Samay Hamed

آیا این حرف درست است که در بحران کنونی امریکایی‌ها هرچه خواستند، تصمیم می‌گیرند و مشارکت مردم و مهره‌های داخلی نقشی ندارند؟

پاسخ من «نه» است… هرچند تغییر دموکراتیک به‌صورتی که باید می‌بود، شکل نمی‌گیرد (و این در کشور بی‌دموکرات و سرزمینی که ذهنیت عمومی دموکراتیک نیست، طبیعی است)؛ اما عملا این مشارکت مردم بود که وزنه‌ی سیاسی بازی‌گران انتخابات را بلند برد و به میدان معامله‌ی سیاسی کشاند، ورنه هرکس که بیش‌تر زور می‌گفت، به «فاینل» انتخابات راه می‌یافت… حتا وقتی که ما « تقلب» می‌گوییم، به این معناست که بازی‌گران مجبور بودند پله‌ی ترازوی خود را با «رای بیش‌تر» (‌یعنی مردم) بلند ببرند تا بتوانند به قدرت برسند ‌یا کم از کم وزنه‌ی لازم را برای معامله‌ی سیاسی داشته باشند. یعنی در این تردیدی نیست که نقش «‌مردم» تعیین کننده است و باید از این امکان نخبه‌های سیاسی مردم‌گرا و نسل نو بهره بگیرند، مبارزه کنند و پیش بروند.

امریکا مجبور است راه‌حلی را با تفاهم مهره‌های موجود (‌از کرزی تا دو نامزد و دیگر مهره‌های فکر و فشار) پیش‌نهاد (‌بگذار بگویم «‌تحمیل») کند. حالا بازی‌گران سیاسی یاد گرفته‌اند چگونه با قدرت‌ها بازی کنند… مشکل ما این است که به سود خویش و دور و پیشِ خود کار می‌کنند، نه به صلاح جامعه. اگر صلاح جامعه در نظر‌شان می‌بود و خردِ سیاسی می‌داشتند، می‌توانستند به سود هم و به‌نفع جامعه تفاهم کنند و نیازی به دخالت دیگران‌- کم از کم در این زمینه- نباشد.

به نظر من، این درامه‌ی واقعی درس خوبی برای نسل جوان است که بیش‌تر بتوانند با بافت قدرت در افغانستان آشنا شوند و برای مشارکت سیاسی آینده مبارزه کنند و بدانند که آن‌که در «‌میدان‌» است، می‌تواند «بازی» کند، نه آن‌که تماشا می‌کند و از دور چک چک می‌کند یا به سوی بازی‌گران آب دهن می‌اندازد. قدرت خارجی حتا اگر ابرقدرت هم باشد، فقط می‌تواند با کسانی بازی کند که عملا در میدان هستند… حتا اگر بخواهد با مهره‌های نو بازی کند، ناگزیر است آن‌ها را در میدان واقعیتِ سیاست دیسانت کند… یعنی در هر‌ صورت، عناصر داخلی نقش کلیدی‌تر دارند… به‌ویژه در کشور ما که موقعیتش بین بازی‌گران بزرگ جهان و منطقه از یک‌سو و دخالت غرب از سمت دیگر، اگر از طرفی آسیب‌پذیری ما را بیش‌تر می‌سازد، از سوی دیگر به ما امکان بازی‌گری بیش‌تری می‌دهد… فقط باید از خرد سیاسی و مبارزه‌ی مدنی کار بگیریم و احساساتی و خسته و ناامید نشویم. تا ما مبارزه می‌کنیم، دموکراسی نمی‌میرد؛ فقط شیوه‌ی حرکتش تغییر می‌کند و روی زمین و زیر زمین به بیدارگری در برابر بیدادگری ادامه می‌دهد…