برای نشست سرنوشتساز ژنو (جینوا) زمان زیادی نمانده است. قرار است تا کمتر از دو هفتهی دیگر دهها کشور چشمانداز تازهای را برای ادامه کمکها به افغانستان تعریف کنند. این نشست برای افغانستان مهم و حیاتی است. اینکه هفتاد کشور در سطح وزیر امور خارجه و رؤسای نهادهای بینالمللی چه تصمیمی در مورد ادامه کمکها به افغانستان میگیرند بستگی به این دارد که حکومت افغانستان تا چه میزان تعهدات سپردهی چهار سال پیش را عملی کرده است. در نشست ژنو مهمترین چیزی که باید در کارنامه حکومت افغانستان برجسته باشد، امر مبارزه با فساد است. بهصورت واضح، باید حکومت برای قانع تمویلکنندگان در راستای مبارزه با فساد اداری گزارش قابل قبولی ارائه کند؛ زیرا حکومت همیشه برای مبارزه با فساد اداری زیر فشار و توجه جامعهی جهانی قرار داشته است و در سالهای اخیر جامعه جهانی بهطور واضح کمکهای خود را منوط به پیشرفت حکومت افغانستان در امر مبارزه با فساد کرده است.
ارزیابیهای داخلی و بیرونی از تعهدات حکومت، بهویژه در امر مبارزه با فساد چشمانداز خوب و امیدوارکننده ندارد. گزارش رسانهها نیز موید همین امر است. بهعنوان مثال بررسی اطلاعات روز از گزارش ادارهی عالی تفتیش در مورد سند قطعیه سال مالی 1398 نشان میدهد که انحراف میلیاردی در مصرف بودجه ملی صورت گرفته است و این کار مصداق بارز فساد است. شماری از نهادهای ناظر نیز میگویند که حکومت افغانستان نسبت به تعهدهایش در قبال کمکهای جامعه جهانی مسئولانه عمل نکرده است. دیدبان شفافیت یکی از این نهادها است. این نهاد میگوید حکومت افغانستان انجام تعهدها را تنها در روی کاغذ میتواند به جامعهی جهانی نشان دهد. به این معنا که مبارزه دولت افغانستان با فساد در حد حرف است. ارزیابی اداره بازرس امریکا برای افغانستان (سیگار) نیز مطلق منفی است. این نهاد در تازهترین گزارش خود از وضعیت مبارزه با فساد و تعهدات حکومت افغانستان به وزارت خارجه امریکا گزارش داده است که مبارزه دولت حکومت افغانستان با فساد اداری و مالی فقط در حد کاغذ است و در عمل پیشرفت نداشته است. در مورد سایر تعهدات در نشست چهار سال پیش ژنو به جامعه جهانی نیز حکومت افغانستان کارنامهی قابل قبولی ندارد.
رفتار حکومت در امر مبارزه با فساد تا کنون بیشتر برای قانعکردن افکار عامهی داخلی و خارجی متمرکز بوده است. به همین دلیل مبارزه با فساد نمایشی، گزینشی و مقطعی بوده است. اتهام فساد بیشتر دامن مهرههای کوچک و بدون پشتیبان سیاسی را گرفته است. حتا همین مورد نیز محدود و مقطعی بوده است. هرچند اشرف غنی همواره کوشیده است که از خود چهرهی جدی برای مبارزه با فساد در حکومت نشان دهد. اما این چهره بهدلیل برخورد دوگانه با افرادی که اتهام فساد علیهشان وجود دارد، هرگز از سوی افکار عمومی در داخل و حتا جامعه جهانی جدی گرفته نشده است. این نگرانی در گزارش تازه سیگار نیز برجسته شده است. سیگار گفته است که گزارشهای دفتر بازرس ویژه نشان میدهد که افراد قدرتمند آلوده به اختلاس از مصونیت برخوردارند. همین حالا چهرههایی در حکومت آقای غنی پستهای بسیار کلیدی را رهبری میکنند که علیهشان اتهامهای بزرگی فساد وجود دارد. اما بهدلیل اینکه متحد سیاسی- انتخاباتی رییسجمهور هستند، هرگز مورد پیگرد قرار نگرفته و بهطور واضح از رفتارهای قانونشکنانه و آلوده به فساد آنها چشمپوشی شده است.
بهدلیل ناکامی و ارزیابیهای منفی از کارنامه حکومت و امر مبارزه با فساد احتمال کاهش کمکهای بینالمللی به افغانستان پس از نشست ژنو بسیار زیاد است. خبرگزاری رویترز گزارش کرده است که افغانستان احتمالا از دونرهای بینالمللی وعدهی کمکهای کمتری را دریافت خواهد کرد. از طرف دیگر، دونرها احتمالا شرایط اهدای کمکها را سختگیرانهتر و مدتزمان کمکها را کوتاهتر خواهند کرد. برایند این تصمیمها کاهش چشمگیری کمکها و خالیشدن بیشتر سفره مردم افغانستان خواهد بود. حدود ۷۵ درصد بودجه افغانستان به کمکهای خارجی وابسته است. برای کشوری که از یک طرف فقر و فساد در آن بیداد میکند و از طرف دیگر، بار جنگ را بر دوش میکشد، این تصمیم هرگز خبر خوبی نیست. پیشبینی میشود که با توجه به گزارشها و کارنامهی ناکام حکومت افغانستان در مورد عملیکردن تعهدات چهار سال پیش، شانس افغانستان اندک و چشمانداز کمکها محدود باشد.
