مذاکرات مستقیم جمهوری اسلامی افغانستان با گروه طالبان در 22 سنبله در دوحه، پایتخت قطر طی یک مراسم ویژه آغاز شد. این مذاکرات در حال حاضر روی اصول کاری ادامه دارد و هنوز وارد آجندای اصلی نشده است. ده روز پس از آغاز این مذاکرات، روز جهانی صلح بود. در این روز اما میدانهای جنگ در افغانستان داغتر از هر زمانی بود. براساس گزارش روزنامه اطلاعات روز، طالبان حملات گستردهای را در سراسر کشور راهاندازی کردهاند و در روز یکشنبه حدود 30 تن از نظامیان افغان کشته و نزدیک به 20 تن دیگر آنان زخمی شدهاند.
همزمان با داغبودن میدانهای جنگ، مقامهای ارشد حکومت افغانستان نیز سخنان تندی را در روز جهانی صلح به آدرس طالبان حواله کردند. امرالله صالح، معاون اول رییسجمهور کارنامهی دوران امارت طالبان را یادآوری کرد و از جمله گفت که طالبان در دوران حکومت خود دهها هزار دختر را وادار به نکاح اجباری کردند.
سرور دانش، معاون دوم رییس جمهور هم گفت که در صلح شتابی در کار نیست و «کسی در صدد تحمیل نظریات خود نباشد. هیأتهای ما هم باید از حوصله کار بگیرند. به هر اندازه که لازم باشد باید پشت میز مذاکره بنشینیم تا بالاخره هر نوع اختلافی که داریم پشت میز حل کنیم و نه در میدان جنگ.»
برخلاف سخنان تند معاونان رییس جمهور افغانستان در روز جهانی صلح، شورای عالی مصالحه ملی موضع دیگری داشت. شورای عالی مصالحهی ملی روز دوشنبه، بهمناسبت روز جهانی صلح، در اعلامیهای گفت که توقع میرود تا گروه طالبان به فراخوان عدم خشونت و آتشبس لبیک گفته و برای یک آیندهی صلحآمیز دست یاری بدهد.
عبدالله عبدالله، رییس این شورا در روز جهانی صلح در ارگ ریاستجمهوری اما گفت که چون «هیأت ما در دوحه مشغول گفتوگو هستند، از همه خواهش میکنم در صحبتهایشان جانب احتیاط را رعایت کنند. نه اینکه واقعیتها به مردم گفته نشود. ولی باید بدانیم شرایط ما شرایط ۱۹سال پیش نیست. مردم ما و جامعه بینالملل خواهان اتحاد و صلح هستند.»
یک روز پس از آن گروه طالبان اعلامیهای را به رسانهها فرستاد و در آن به سخنان معاونان رییسجمهور پاسخ داد. این گروه گفته است که معاونان «اداره کابل روی کدام پلان خاص علیه صلح در رسانهها ظاهر میشوند و در مقابل نظام آینده اسلامی عقدهگشایی میکنند.» طالبان در این اعلامیه الفاظ تند و تیزی را به کار بردهاند و از جمله به جنگهای داخلی در افغانستان اشاره کردهاند.
در روز جهانی صلح در ارگ ریاستجمهوری چهار مقام ارشد حکومت موضعگیری متفاوت داشتند. اشرف غنی با بیان اینکه صلح حوصله میخواهد، افزود «صلح پایدار و تحول اقتصادی، ثبات سیاسی میخواهد و ثبات سیاسی بدون قواعد بازی و قانون اساسی صورت نمیگیرد.» معاونان او هریک به نوبت خود یا کارنامهی گذشتهی طالبان را ورق زدند و یا گفتند که در صلح شتاب نشود. اما رییس شورای عالی مصالحه از ضرورت صلح و ختم جنگ چهل ساله سخن گفت و دعوت به مسئولانه سخنگفتن کرد.
آنچه در ارگ گفته شد، نشان میدهد که «جمهوریتخواهان» هنوز در گفتار و رفتار به اتحاد نرسیدهاند. سخنرانی مقامهای ارشد حکومت در روز جهانی صلح، برخلاف خواست جامعه جهانی و شماری از رهبران کشورهای جهان است که در نشست افتتاحیه مذاکرات مستقیم صلح در دوحه از ضرورت صلح و شتاب در آن سخن گفتند. امریکا بهعنوان کلیدیترین متحد دولت افغانستان نیز برای رسیدن به صلح عجله دارد. گروه طالبان نیز شتاب دارد اما در کابل سخن از صبر و حوصله داشتن است. برداشت این است که حکومت افغانستان و در رأس اشرف غنی چشم به راه رسیدن انتخابات ریاستجمهوری امریکا و معلومشدن سرنوشت حکومت آیندهی آن کشور است. برداشت او و تیمش این است که دونالد ترمپ میخواهد صلح با طالبان بهزودی نتیجه بدهد تا بتواند از آن در رقابتهای انتخاباتی به نفع خود استفاده کند.
از سوی دیگر یازده روز است که مذاکرات در قطر پیشرفتی نداشته است. آنچه تاکنون از قطر بیرون میآید، برخلاف امیدواریهای روز افتتاح مذاکرات مستقیم میان دولت و طالبان، سخن از اختلاف و نوعی بنبست است. در چنین شرایطی نیاز است تا «جمهوریتخواهان» و یا به قول رهبران حکومت «مدافعان جمهوریت» از کاربرد ادبیات جنگطلبانه و ستیزهجویانه خودداری کنند. طالبان نیز باید به صدای مردم افغانستان و جامعه جهانی گوش دهند و دست از کشتار برداشته و حملاتشان را کاهش دهند. جنگ و صلح همزمان ناممکن است و اگر این گروه نیتی برای صلح دارد، نیاز است تا تفنگهایشان را خاموش کنند و فتیلهی مواد انفجاریشان را پایین بکشند.
مذاکرات فعلی در قطر و حمایت جامعهی جهانی از آن فرصت تاریخی برای افغانستان است تا به جنگ چهل ساله پایان داده شود اما در صورتی که دو طرف، به جنگ تبلیغاتی و شلیک گلولهها دوام دهند، این فرصت تاریخی میتواند از دست برود. سخن آخر اینکه موضع طالبان از آغاز تاکنون روشن است اما بیاتفاقی و پراکندگی در جبهه جمهوریت میتواند پیامدهای غیرقابل جبران را در فردای مذاکرات صلح و در صورت شکست آن، برای مردم افغانستان داشته باشد. اکنون که هیأتهای دو طرف در میز مذاکره نشستهاند، بهتر آن است که تفنگها خاموش و ادبیات ستیزهجویانه کنار گذاشته شود. رهبران سیاسی افغانستان و گروه طالبان از مردم این کشور آرامش و شادی بدهکارند و اکنون که فرصت جبران آن پیش آمده است، نباید روزهای تاریک و ویرانگر دیگر را برای این مردم هدیه کنند.
