امروز مصادف است با روزجهانی صلح. 21 سپتامبر از سوی سازمان ملل متحد بهنام روز جهانی صلح نام گرفته است. از این روز از سال ۱۹۸۲ به اینسو در سراسر جهان گرامیداشت میشود. اما مردم افغانستان این روز را سالهاست که زیر سایه جنگ و به امید افغانستان عاری از جنگ تجلیل میکنند. شهروندان افغانستان تشنهی صلح هستند، زیرا افغانستان چهار دههی گذشته را در جنگ سپری کرده و در چهار دهه جنگ، صدها هزار غیرنظامی کشته و زخمی شدهاند. همچنان میلیونها شهروند افغان از جنگ متأثر شدهاند. به همین دلیل هر ساله مهمترین خواست مردم افغانستان در روز جهانی صلح، پایان جنگ، خشونت و خاموشی تفنگها است. امسال نیز انتظار مردم و امیدواری شهروندان این است که روز جهانی صلح را در اوج خشونتها، تجلیل نکنند.
بزرگداشت از روز جهانی صلح برای مردم افغانستان امسال معنا و مفهومی دیگری دارد. هیچ گاهی شهروندان افغانستان به صلح این قدر نزدیک نبودهاند. بیش از یک هفته است که هیأت دولت افغانستان و طالبان در دوحه مشغول مذاکرات مستقیم است. همه چشم به دوحه دوخته و منتظرند که تا سال آینده و روز جهانی صلح، دیگر در جنگ حسرت صلح را نخورند؛ بلکه در صلح زندگی کنند و آرامش داشته باشند. بنابراین، این روزها برای مردم افغانستان حساس و مهم است. به عبارت دیگر، مذاکرات صلح افغانستان یک فرصت استثنایی برای پایان سالها جنگ است و از این فرصت باید استفاده شود. اگر این فرصت باز هم از دست برود، شکی وجود ندارد که شهروندان افغانستان در روزهای جهانی صلح، سالها همچنان در جنگ حسرت صلح را خواهند خورد.
برای اینکه روند صلح افغانستان به اینجا برسد، تلاشهای زیادی صورت گرفته است. روند طولانی و پر از فراز و نشیبی بوده که بارها شکست خورده و نتیجهی چشمگیری نداشته است. این اولین بار است که دو طرف منازعه برای گفتوگوهای صلح آماده هستند و مذاکرات میان دو طرف منازعه عملا جریان دارد. امریکا نیز بهعنوان یک طرف منازعه ماهها پیش با طالبان به توافق رسید. برای رسیدن به پایان یک منازعه از منظر رویکرد واقعگرایانه، پیشرفت چشمگیری صورت گرفته است که هرگز نمیتوان آنرا نادیده یا دستکم گرفت. اجماع جهانی و حمایتهای منطقهای از روند صلح افغانستان بیپیشنه است. روز شنبه هفتهی گذشته در مراسم آغاز مذاکرات مستقیم حکومت افغانستان و طالبان بسیاری از کشورها سخنرانی کردند. بهطور قاطع همه خواستار پایان جنگ و برقراری صلح در افغانستان شدند.
نباید این فرصت از دست برود. هم طالبان و نیروهای سیاسی در افغانستان مسئولیت دارند که از فرصت پیش آمده استفاده کنند. نباید مطالبات سیاسی مبتنی بر خواستهای غیرمنطقی، آجندای شخصی سیاسی، فرصتطلبیها و زیادهخواهی باعث به بنبست مذاکرات شود. بدون شک صلح افغانستان دشمنان خود را دارد. اما اگر هم طالبان و هم حکومت افغانستان اراده برای صلح دارند، میتوانند موانع را از سر راه خود بردارند. در حال حاضر مهمترین تهدید برای مذاکرات صلح دوام خشونتها است. با اینکه بیش از یک هفته است مذاکرات در قطر آغاز شده، اما جنگ در افغانستان ادامه دارد. براساس گزارشها حتا همزمان با مذاکرات صلح جنگ و خشونت بیشتر شده است. شکی وجود ندارد که ادامه خشونت روند مذاکرات را خدشهدار میکند و با حنگ به صلح نمیرسیم. بهویژه اگر طالبان اراده واقعی برای صلح دارند باید به آتشبس بشردوستانه و کاهش خشونت تن دهند. نباید کارت خشونت برای امتیاز در میز مذاکرات همچنان حفظ شود.
در بیش از بک هفته گذشته که از آغاز مذاکرات گذشته، هنوز چشماندازی روشنی از پیشرفتها وجود ندارد. اما خوشبینیها کماکان پا برجاست. تنها کاری که در بیش از یک هفته گذشته صورت گرفته است توافق روی برخی از طرزالعملها بوده است. اما مواردی هم است که دو طرف اختلاف دارند. ظاهرا گروه طالبان خواستههایی دارند که منطقی نیست. باید در مذاکرات قواعد بازی رعایت شوند و هر دو طرف از خود انعطاف پذیری نشان دهند، زیرا معنای مذاکرات این نیست که یک طرف تسلیم خواستههای طرف دیگر شود. بلکه راه رسیدن به توافق پیدا کردن نقاط مشترک و احترام به خواست مردم افغانستان است. نتیجهی تاکید بر آجندای سفت و سخت بن بست مذاکرات است.
در روز جهانی صلح مردم افغانستان منتظرند خبر توقف جنگ را بشنوند. آتشبس خواست همه است، غیر از طالبان که اصرار بر ادامه جنگ دارند. تصور اشتباه طالبان این است که با جنگ و خشونت میتوانند امتیازی بیشتر بگیرند، اما در درازمدت این رویکرد به ضرر طالبان است. هر روزی که خشونت در افغانستان ادامه مییابد، نفرت جمعی از طالبان بیشتر میشود.
