تا دو هفته پیش برداشت این بود که در صورت موافقت حکومت افغانستان با رهایی 400 زندانی طالب آخرین سد راه مذاکرات صلح شکسته خواهد شد. در نتیجهی فشارهای سیاسی بینالمللی حکومت افغانستان با رهایی زندانیان خطرناک طالبان موافقت کرد. رییسجمهور غنی فرمان آزادی این شمار از زندانیان را امضا کرد. تاکنون در یک نوبت افغانستان 80 نفر از زندانیان خطرناک طالبان را رها کرده است، اما هنوز چشماندازی برای آغاز مذاکرات بینالافغانی وجود ندارد. بهنظر میرسد مانعتراشی همچنان ادامه دارد و دو طرف برای شروع این روند اراده لازم را ندارند. اکنون روند آزادی زندانیان دوباره متوقف شده است. حکومت افغانستان و طالبان یکدیگر را متهم به مانعتراشی در برابر روند صلح میکند.
ارگ از آغاز پیوسته به زبان سیاسی و در لفافه مخالفت خود را با رهایی زندانیان طالب و بهویژه 400 زندانی خطرناک این گروه ابراز کرده است. در تازهترین مورد رییسجهمور غنی گفته است که با آزادی زندانیان طالبان ممکن است موجی از مواد مخدر وارد بریتانیا شود. پیام روشن سیاسی این حرف نارضایتی ارگ از آزادی 400 زندانی طالبان گروه طالبان است. از نظر بسیاری از تحلیلگران معنای این برخورد رییسجمهور غنی با مسأله رهایی زندانیان طالبان خرید زمان تا روشنشدن سرنوشت انتخابات امریکا است. تبادل زندانیان و مذاکرات متعاقب آن قرار بود طی ۱۰ روز پس از امضای توافقنامه دوحه آغاز شود. اما این روند پنج ماه و نیم طول کشیده و هنوز مسأله رهایی زندانیان طالب به پایان نرسیده است. از طرف دیگر، طالبان نیز مسأله رهایی کامل پنج هزار زندانی را بهانه گرفته و حاضر نیستند بر سر میز مذاکره حاضر شوند و به آتشبس تن دهند.
حکومت افغانستان و طالبان برای رو در رو شدن در میز مذاکره راه سخت و طولانی را پیموده و موانعی بزرگی از راه برداشته است. بهعنوان مثال رهایی پنج هزار زندانی طالب برای حکومت افغانستان هزینه سنگینی بود که پرداخته شد. اکنون دو مانعی که زیاد بزرگ هم نیستند سد راه شده است؛ یکی مسأله آزادی 22 تن از نیروهای ویژه افغانستان است که حکومت ادعا میکند نزد طالبان زندانیاند و دوم آزادی 6 نفر از زندانیان که ادعا میشود عضو نیروهای امنیتی افغانستان اما نفوذی طالبان بودهاند و عمدتا این افراد نظامیان کشورهای خارجی را هدف قرار داده است. اکنون کشورهای خارجی با آزادی این شمار افراد مخالفت کردهاند.
نباید موانع کوچک سد راه آغاز مذاکرات مهم بینالافغانی شود. برای هر دو مشکلی که اکنون سد راه شده، راه حل ساده وجود دارد. مسأله آزادی حدود 22 تن از نیروهای ویژه افغانستان که در بند طالبان هستند، یک امر حتمی است. طالبان اصولا نمیتواند از آن سر باز زند، زیرا این گروه متعهد شدهاند که هزار زندانی مربوط به حکومت افغانستان را رها کند. وقت طالبان فهرست میدهند و خواهان آزادی افرادی میشوند که بهطور آشکار متهم به جرایم جنگی، قاچاق مواد مخدر و ادعای حقالعبدی علیهشان وجود دارد، توجیهپذیر نیست که نیروهای ویژه افغانستان را آزاد نکنند. تاکنون گروه طالبان کمترین انعطافپذیری را از خود نشان دادهاند. راه حل مشکل دوم، یعنی آزادی شش زندانی طالبان که شماری از کشورهای خارجی نمیخواهند آزاد شوند، این است که کشورهای معترض در این مورد با امریکا صحبت کنند. زیرا آزادی زندانیان طالب در نتیجهی مذاکرات واشنگتن و طالبان انجام میشود. واقعیت این است که حکومت افغانستان در مسأله آزادی زندانیان گروه طالبان در مقابل یک عمل انجامشده قرار گرفته است.
اکنون زمان آن است که مذاکرات بینالافغانی بهصورت فوری آغاز شود. زیرا هرچه این روند طولانیتر شود امکان مشکلات تازهتر بیشتر میشود. در واقع هم ارگ و هم طالبان در پی مانعتراشی است و هر دو طرف سودشان را در تأخیر مذاکرات میبینند. ارگ منتظر این است که با تغییرات در رهبری امریکا بازی صلح تغییر کند. طالبان نیز به این برداشت رسیده است که امریکا از افغانستان میرود و این گروه میتواند از طریق نظامی به قدرت در افغانستان برگردند که در این صورت نیازی نمیبینند در میز مذاکره امتیازی به طرف مقابل بدهند. اگر غیر از این است هم طالبان و هم حکومت افغانستان برای شروع مذاکرات ارادهی جدیتری از خود نشان دهند و دو طرف بیاعتمادی عمیق را کنار بگذارند. زیرا بیاعتماید باعث مشکلات تازه و بلندرفتن سطح خشونت میشود. در حال حاضر سطح خشونت در افغانستان به قدری بلند است که بیشتر شباهت به رفتن بهسوی جنگ دارد تا رفتن بر سر میز مذاکره. این رویکرد غیرمعمول است و روند صلح را خدشهدار میکند.
