اطلاعات روز: د ملګرو ملتونو سازمان سرمنشي انتونیو ګوترش وایي، چې دې سازمان «موثقې ادعاوې» ترلاسه کړي چې ثابتوي د افغانستان مخکیني دولت له ۱۰۰ ډېر غړي، پخواني امنیتي ځواکونه او هغه وګړي چې نړیوالو ځواکونو سره یې کار کاوه، د طالبانو له واکمنېدو وروسته وژل شوي دي.
هغه راپور چې تېره ورځ (یکشنبه، د سلواغې په ۱۰مه) د اسوشیټډپرس خبري اژانس لاس ته ورغلی، ګوترش ویلي چې د قربانیانو له «دوه پر درېیمې برخې ډېر» ادعا کېږي چې د طالبانو د ناقانونه وژنو او یا د دې ډلې تړلیو وګړو له امله دي.
ګوترش خپل راپور کې چې د ملګرو ملتونو سازمان امنیت شورا ته یې وړاندې کړی، ویلي چې افغانستان کې د ملګرو ملتون سازمان ماموریت همدارنګه «داعش خراسان ډلې سره د تړاو په شک د لږ تر لږه ۵۰ ناقانونه وژنو ځینې معتبرې ادعاوې ترلاسه کړي دي.»
هغه زیاته کړې چې د بشر حقونو مدافعین او د رسنیو کارکوونکي هم «تر برید، ډار، زورونې، خپلسرو نیونو، بدچلند او قتل لاندې راغلي دي.»
د ملګرو ملتون سازمان سرمنشي ویلي چې د مدني ټولنې اته فعالان، له هغې ډلې درې تنه د طالبانو او درې تنه د داعشیانو له خوا وژل شوي او ۱۰ نور د طالبانو له خوا لنډمهالي نیول شوي، وهل ډبول شوي او تهدید شوي دي.
د هغه په وینا، دوه خبریالان وژل شوي چې د یوه د وژنې مسوولیت داعش په غاړه اخیستی دی. ګوترش زیاته کړې چې دوه نور خبریالان هم د نامالومه وګړو له خوا ټپیان شوي دي.
د ملګرو ملتونو سازمان سرمنشي زیاته کړې چې د ملګرو ملتونو سازمان ماموریت د لنډمهالي نیولو، وهل ډبولو او تهدید ۴۴ پېښې ثبت کړي دي چې ۴۲ یې د طالبانو له خوا شوې دي.
ګوترش افغانستان کې بشري وضعیت ته په اشارې ویلي چې په دې هېواد کې وضعیت د طالبانو شپږو میاشتو واکمنۍ سره لا هم ناډاډه دی؛ ځکه د هغه په وینا، «بېلابېل سیاسي، ټولنیز-اقتصادي او بشرپاله ټکانونه یې د ټول هېواد په کچه اورېدلي دي.»
هغه ویلي چې افغانستان نن ورځ له بېلابېلو کړکېچونو سره مخ دی؛ «له هغې ډلې د ستر اقتصاد نیونه، د بانکي او مالي سیستمونو فلجېدل، تېرو ۲۷ کلونو کې تر ټولو ناوړه وچکالي او د یو ټولشموله دولت جوړونه کې د طالبانو ناکامي او له زدهکړو، تحصیل او کار د ښځو او نجونو محرومیت.»
ګوترش زیاته کړې اټکل کېږي چې ۲۲.۸ مېلیون تنه د ۲۰۲۲ تر مارچ پورې د کړکېچ او د خوړو ناامنۍ تر «بېړنۍ» کچې راشي.
ملګرو ملتونو ویلي چې د طالبانو واکمنېدو سره یواځینی مثبت ټکی، نښتو اړوند د امنیتي پېښو شمېر کې او دغه راز د ملکي وګړو مرګژوبله کې «پام وړ کموالی» دی.
د ملګرو ملتونو سازمان سرمنشي زیاته کړې چې دغه سازمان د اګسټ ۱۹مې او ډسمبر ۳۱مې ترمنځ د امنیت اړوند ۹۸۵ پېښې ثبت کړي چې د ۲۰۲۰ کال ورته مودې مهال ۹۱ سلنه کموالی ښیي.
هغه ویلي چې ۷۵ سلنه ثبت شوې پېښې په ختیځو، مرکزي، سوېلي او لویدځو سیمو کې ثبت شوې دي.
د تاوتریخوالي کمېدو سره، ګوترش ویلي چې طالبانو له بېلابېلو ننګونو له هغې ډلې خپلو غړیو پبر وړاندې د بریدونو زیاتېدو سره مخ دي.
هغه ویلي چې د دې بریدونو ځینې یې د «ملي مقاومت جبهې» چې د افغانستان اپوزېسیون ځینو څېرو او د مخکیني دولت اړوند وګړو ته نسبت ورکول کېږي.
ګوترش ویلي چې دغه جبهه په ټوله کې د پنجشېر ولایت او د بغلان اندراب ولسوالۍ کې فعالیت کوي، خو پام وړ بریدونه یې نه دي کړي.
د ملګرو ملتونو سازمان سرمنشي د طالبانو لیکو کې د کرسۍ پر سر د قومي اختلاف او سیالیو ته اشاره کړې چې د هغه په وینا په تاوتریخوالي اوښتې. هغه د نووېمبر په ۴مه د طالبانو منځ کې د وسلهوالو نښته د دې اختلافونو یوه بېلګه یاده کړې ده.
