حکومت برنامه توزیع نان خشک را به خانوادههای نیازمند از طریق نانواییها تا کنون در چند ولایت بهشمول کابل آغاز کرده است. قرار است این برنامه به تدریج در سراسر کشور گسترش یابد. هدف از این کار کاهش مشکلات خانوادههای مستحق در دوران قرنطینه است. تا کنون توزیع روزانهی نان در پنج ولایت که حدود 135 هزار خانواده را تحت پوشش قرار میدهد شروع شده است. در فرایند اجراییشدن این طرح در کابل که حدود یک هفته گذشته و در ولایتهای دیگر که تازه شروع شده، مشکلات زیادی به چشم میخورد.
دستکم سه مشکل در روند طرح توزیع نان خشک به خانوادههای نیازمند برجسته است. اول: بهنظر میرسد در تهیهی لیست نیازمندان و شناسایی افراد مستحق میکانیزم مشخص و درست بهکار نرفته است. بسیاری از خانوادههای نیازمند شکایت دارند که از این طرح محروم ماندهاند. براساس آنچه که از شکایتها بهدست میآید واسطههای مثل وکلای گذر یا سایر دستاندرکاران در تهیهی لیست نیازمندان واقعی خویشخوری کردهاند. درحالیکه هدف اصلی برنامه توزیع نان خشک، کاهش مشکلات خانوادههای نیازمند است. در این طرح اولویت با کسانی است که نیاز فوری به کمکهای اندکی مثل توزیع نان خشک دارد، نه وکلای گذر و افراد نزدیک به آنها. دوم: بینظمی در روند توزیع نان در نانواییها دیده میشود. عکسها و ویدیوهایی که در رسانهها و شبکههای اجتماعی بیرون آمده، بهوضوح نشان میدهد که فاصلهگیری فیزیکی میان افراد رعایت نمیشود. این امر خطر ابتلای افراد به ویروس کرونا را بیشتر میکند و در مخالفت با تدابیر پیشگیرانه از مبتلاشدن به ویروس کرونا قرار دارد. سوم: شکایت از برخورد دوگانهی حکومت در نواحی مختلف بهویژه در شهر کابل است. شماری از وکلای گذر شکایت دارند که برخوردها سلیقهای و رفتارهای تبعیضآمیز در تطبیق این طرح وجود دارد. طوری که حکومت در برخی نواحی کابل نیازمندان بیشتری را زیر پوشش قرار داده و در شمار دیگر از نواحی سهم بسیار کمی داده شده که متناسب به میزان نیازمندان و خانوادههای فقیر نیست؛ اتفاقی که در توزیع گندم رخ داد و در نهایت منجر به ناکامی طرح قبلی شد.
بهرغم مشکلات و چالشهایی که طرح توزیع نان خشک دارد، اقدام بهجا و مهم بهنظر میرسد. اگر این طرح درست تطبیق و از آن بهگونهی درست نظارت شود، میتواند در پایان کار شمار زیادی از نیازمندان را از خطر مرگ ناشی از گرسنگی نجات دهد. برای همین مهم است که مشکلات نارسایی در تهیه لیست و شناسایی نیازمندان، بینظمی در توزیع نان در نانواییها و برخوردهای دوگانه و سلیقهای حکومت در اختصاص بودجه به نواحی مختلف، برطرف شود. حکومت نزدیک به یک ماه است که طرح کمک به شهروندان آسیبپذیر را روی دست دارد. در عرصه عمل هنوز کمک چندانی به مردم نشده، اما انتظار این است که حداقل کار شناسایی شهروندان آسیبپذیر انجام شده باشد. انتظار این است که حکومت دستکم از عهدهی تطبیق کمک توزیع چند قرص نان برای نیازمندان برآید. این کمترین کاری است که حکومت میتواند انجام دهد.
موفقشدن این طرح به همکاری مردم نیز بستگی دارد. متأسفانه شکایت از این وجود دارد که در صدر لیست نیازمندان نام کسانی دیده میشود در وضعیتی اقتصادی خوب قرار ندارند. این کمک مربوط به کاهش مشکلات خانوادههای بهشدت فقیر و نیازمند است تا گرسنه نمانند. درست است که قرنطینه مشکلات اقتصادی مردم را بیشتر کرده، اما همه واقعا در وضعیتی نیستند که اگر روزانه چند قرص نان نگیرند در خطر گرسنهماندن قرار گیرد. در شرایطی که همه روزهای سختی بهدلیل بحران کرونا را تجربه میکنند، اجازه ندهیم خانوادههای فقیر مشکلات مضاعفی را تجربه کنند. قرار است طرح توزیع نان بزرگتر شود. در این صورت میتواند خانوادههای بیشتری را تحت پوشش قرار دهد. در کنار حکومت نیاز است که نهادهای امدادرسان غیردولتی هم طرح توزیع نان را روی دست بگیرند. این کار میتواند افراد بیشتری را از خطر گرسنگی نجات دهد.
